(CATP) Có một thế hệ văn nghệ sĩ lớn lên sau ngày 30-4-1975 lịch sử. Những năm tháng khó khăn, thiếu thốn trăm bề không những không làm “thui chột” mà còn như một loại “thuốc thử” hun đúc họ trở thành những người thành đạt hôm nay.


LÂM XUÂN THI, GĐ Công ty xe đạp & thời trang Martin 107: Nhà thơ... xe đạp
Ngoài chiếc xe đạp thương hiệu Martin 107, Lâm Xuân Thi còn nổi tiếng là một doanh nhân trẻ, anh từng cùng một số doanh nhân trẻ sáng lập Hội Doanh nghiệp trẻ TPHCM (nay là Hội Doanh nhân trẻ TPHCM). Năm 1990 - cùng với ba nhà thơ Bùi Chí Vinh, Nguyễn Thái Sơn, Phạm Thị Ngọc Liên - nhà thơ Lâm Xuân Thi được trao “Tặng thưởng Thơ hay” của Báo Văn Nghệ TPHCM. Làm thơ xấp xỉ 30 năm, đến nay nhà thơ này vẫn chưa in được tập thơ cá nhân nào!
Trong những ngày tháng mà cuộc sống tràn ngập khó khăn sau 1975 khiến nhiều người rủ nhau đi vượt biển, đem mạng sống đánh đổi miếng cơm manh áo nơi xứ người, ít người biết chàng trai trẻ Lâm Xuân Thi từng hai lần được gia đình bảo lãnh đi định cư ở Pháp nhưng cả hai lần anh đều... trở về nhà trọ từ sân bay Tân Sơn Nhất! Nổi tiếng với hai “cú” quyết định “trụ” lại tại một thành phố với muôn vàn khó khăn, bề bộn. Những năm 1980, trong khi những người khác chìm đắm trong men rượu “cây lý” và “bia lên men” thì Lâm Xuân Thi lại trở thành người “âm thầm nổi tiếng”, anh lặng lẽ mày mò cho ra đời chiếc xe đạp Martin 107 “made in Viet Nam”, góp công lớn trong việc đẩy lùi sự thống trị của xe đạp Trung Quốc ra khỏi thị trường VN thời bao cấp. Từ đó đến nay tên anh ít gắn với thơ mà dính liền với... chiếc xe đạp. Từ lâu xe đạp Martin 107 đã trở thành niềm mơ ước của hầu hết các cô cậu học trò Việt Nam mới lớn. Anh tâm sự: nhà thơ đi sản xuất xe đạp cũng là vì hình ảnh lãng mạn như mơ của những tà áo trắng đạp xe đến trường! Là một nhà thơ làm kinh doanh, Giám đốc Lâm Xuân Thi luôn có ý thức đưa văn hóa, văn chương vào công ty và từng cửa hàng xe đạp. Khoảng nửa tỷ đồng đã được anh chi cho hoạt động của Quỹ Tình Thơ để hỗ trợ các nhà thơ nghèo, hoạn nạn, ốm đau. Dù chưa từng in tập thơ riêng nhưng nghe các nhà thơ quen biết in tác phẩm mà lại khó bán trong các nhà sách “ông giám đốc - nhà thơ” liền mua (đến nay có khoảng vài ngàn tập của nhiều tác giả) và “phát hành” theo hệ thống cửa hàng xe đạp Martin 107 dưới hình thức “quà tặng tự chọn”, ngạc nhiên là nhiều khách hàng đã chọn tập thơ hơn là các món quà vật chất khác.

Gần đây, được nhà văn Trần Tử Văn quý mến tặng chiếc bình cổ, Lâm Xuân Thi “tức cảnh” được những câu thơ mới nhất: Bạn tặng ta một chiếc bình cổ thôi. Mà nghe như có bao điều muốn nói. Dấu vết thời gian ba chìm bảy nổi. Không ngày xưa thì đâu có bây giờ... Vâng, cái ngày xưa với những tháng năm khốn khó sau 1975 đã hun đúc nên một Lâm Xuân Thi nhà thơ... xe đạp hôm nay!

Nhạc sĩ KIỀU TẤN, Trưởng ban Văn nghệ HTV: Lớn lên từ dân ca
Buổi trưa lịch sử 30-4-1975 có chàng sinh viên trường luật đạp xe từ nhà trọ ở khu chợ Tế Bần, quận 8 về phía Dinh Độc Lập hòa vào dòng người quanh khu vực Nhà thờ Đức Bà vẫy tay chào đón đoàn quân chiến thắng với tâm trạng vỡ òa tưởng như mình đang trong mơ. Ít hôm sau anh tình nguyện vào Đoàn Sinh viên Giải phóng luật khoa mang băng tay đỏ đứng... điều khiển giao thông ở ngã tư NVH Thanh Niên! Rồi anh tham gia Thành hội Nhà giáo yêu nước (bây giờ là Sở Giáo dục - đào tạo) để dạy cho giáo viên quận 8 hát những ca khúc cách mạng... Rồi anh đi làm... công nhân thủy lợi, được vào đội văn nghệ của công ty. Cuối cùng đặt chân về Viện Nghiên cứu âm nhạc và học đại học tại chức tại Nhạc viện TPHCM. Đó là con đường khá khúc khuỷu của nhạc sĩ Kiều Tấn, hiện là Trưởng ban Văn nghệ Đài Truyền hình TPHCM (HTV). Anh thổ lộ: “Tôi được cách mạng giáo dục và rèn luyện, đào tạo để hôm nay có được vị trí như thế này trong xã hội. Đó là cả một quá trình phấn đấu không mệt mỏi và tôi rất tự hào về điều đó!”. 

Kiều Tấn có nhiều công trình nghiên cứu: Bước đầu tìm hiểu về dân ca Mạ ở Lâm Đồng, Phương pháp ký âm nhạc tài tử và cải lương, Cây đàn ghi-ta phím lõm (giải nhì Hội Nhạc sĩ Việt Nam), Tìm hiểu điệu thức nhạc tài tử, Hệ thống bài bản nhạc tài tử và cải lương (tham luận Hội đồng quốc tế âm nhạc truyền thống ICTM)... Anh đã sáng tác hàng trăm ca khúc, phát hành 4 album CD cá nhân, nhiều bài hát đoạt giải thưởng các cuộc thi... Trăn trở với âm nhạc dân tộc, nhạc sĩ “lớn lên từ dân ca” này tâm sự: “Tôi tâm nguyện sẽ đúc kết lại theo sự hiểu biết của mình về một số vấn đề còn “treo” trong âm nhạc tài tử, cải lương. Trong đó một số vấn đề mà tôi đã khai phá đặt viên đá đầu tiên qua các công trình nghiên cứu nêu trên và sẽ nối kết thêm một số công trình mới: Thực hành bài bản nhạc tài tử và cải lương qua một số nhạc cụ...”.