(CAO) Tôi đến Winnipeg vào thời điểm giao mùa giữa những ngày cuối thu, khi những chiếc lá ánh lên sắc vàng cuối cùng trước khi chuyển sang mùa đông giá lạnh trên  đất nước Canada rộng lớn này.

16 giờ đồng hồ trôi qua trong lòng con chim sắt, thành phố Vancouver xuất hiện dưới cánh máy bay với đầy vẻ rực rỡ, tráng lệ bởi ánh sáng của hàng trăm nghìn  ngọn đèn phản chiếu trên mặt nước biển, kéo dài như  vô tận.

10 tiếng đồng hồ ngồi chờ ở nhà ga sân bay, cộng thêm 3 giờ bay đến Winnipeg đã khiến tôi lờ đờ như kẻ mộng du. Nhưng khi vừa ra khỏi cổng, nhìn thấy nét mặt rạng rỡ của vợ chồng anh bạn cùng mấy người thân đang đứng đón, thì mọi lo toan mệt mỏi của lần đầu tiên đến vùng đất giá lạnh này trong tôi như tan biến hết. Chỉ trong phút chốc, tôi đã hòa mình vào dòng chảy xe cộ trên con đường dẫn vào trung tâm thành phố.

Một gia đình người Việt tại Montreal

Winnipeg là một thành phố nhỏ thuộc tỉnh Manitoba, với những cao ốc hiện đại xen lẫn những tòa nhà cổ kính khiến cho tôi khi đến đây lần đầu, đã không khỏi cảm thấy ngạc nhiên và thú vị. Nghe nói trước kia, thành phố chưa nhộn nhịp như bây giờ,  nhưng từ khi khá đông người Việt đến định cư, với bản tính cần cù, chịu khó, lần hồi nó trở thành một thành phố năng động và phát triển.

Nhà vợ chồng anh Vũ, bạn  tôi nằm trên một con đường nhỏ, chung quanh bao bọc bằng những thảm cỏ cùng vô số cây thông tầm tầm mà sau một đêm cuộn mình trong lớp chăn dày cộm trốn cái lạnh cắt da, mở mắt ra tôi đã thấy một bà Tây to béo bên hàng xóm cầm chiếc vòi phun nước, cẩn thận tưới lên từng vạt cỏ nên dễ hiểu vì sao lúc nào cỏ cũng xanh mơn mởn. Cũng như nhà của vợ chồng anh Vũ, đa số nhà cửa ở đây đều làm bằng gỗ, sơn trắng, sơn xanh, được lắp ghép lại với nhau và đây cũng là nét đặc trưng của phần lớn người dân Canada.

Tác giả tại một nhà thờ nổi tiếng ở Montreal

Trước lúc sang đây tôi đã hơi bất ngờ vì Nga vợ anh Vũ, cứ gọi điện dặn dò nhớ mang sang ít…rau sống. Nghĩ cũng lạ nhưng rồi chiều  lòng bạn, tôi cũng mua đủ loại, từ bó rau om, bó dấp cá, tía tô, thì là, hành ngò…, đến cả ký bạc hà cho vào valy. Lúc  qua tới nơi, nhìn cảnh  những bạn người Việt kéo đến nhà, mắt sáng lên khi thấy những lọn rau còn tươi nguyên, gói trong giấy báo được bạn tôi cẩn thận đem ra, chia mỗi người một ít gọi là quà từ Việt Nam mà chạnh lòng, để rồi sau đó khi đi siêu thị, thấy một cọng bạc hà chỉ  độ hai gang tay được ép trong túi nilon, bán hơn… 2 dollar Canada (khoảng hơn 35.000 đồng), mới thấy thương bạn quá! Nhà vợ chồng bạn tôi có mảnh  vườn nhỏ phía sau, được tận dụng để  trồng ớt hiểm, bầu bí, hành ngò, rau răm, vợ anh Vũ, nói: “Cứ đến mùa đông, những chậu rau được đem vào nhà “chưng kiểng” vì không thể chịu nổi cái lạnh âm 30 độ”. Sang đây, tôi được ăn món bí rợ non xào tỏi vừa lạ, vừa giòn, ngọt lịm. Những quả bí tròn ủm, mơn mởn lông măng được bạn tôi cắt vô sớm để “tránh đông”.

Mùa đông ở Winipeg ngày ngắn, đêm dài. 7 giờ sáng mà cứ y như  5, 6 giờ ở Việt Nam nên tôi thường ngồi co ro nhìn ra đường phố vắng vẻ vì các cửa hiệu chỉ  mở cửa lúc 9 giờ. Là một thành phố nhỏ, nhưng Winnipeg cũng có các shop thời trang, Walls Mart, Cosco, hay khu Winnipeg Square thênh thang dưới lòng đất hoặc một casino tuyệt đẹp mang tên Regent mà kiến trúc thì không thua gì những casino lừng danh ở Las Vegas. Người Việt sang đây chủ yếu thành công với nghề làm móng chân, móng tay vì thời gian học việc ngắn, lương cao nhưng sự độc hại thì cũng không kém. Chỉ mới bước vào tiệm bạn tôi ngồi vài phút, tôi đã muốn choáng váng vì mùi hóa chất, nước sơn, mùi acetone…Vẫn biết độc hại và rất ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng vì thu nhập cao nên dù cực nhọc bạn tôi vẫn cố làm. Vợ anh Vũ cho biết: “Sang đây đã 7 năm mà vẫn chưa có thời gian về Việt Nam thăm người thân”. Riêng anh Vũ, theo nghề may đã hơn 10 năm nhưng vì thu nhập kém nên anh có ý định sang năm sẽ chuyển hẳn sang làm nail cùng vợ để đỡ vất vả hơn. Ngoài vợ chồng anh Vũ, ở đây còn có vợ chồng anh Bảo trước đây sống ở Biên Hòa, là chủ một lò gốm có tiếng, thu nhập ổn định, nhưng những năm đầu sang đây định cư đã khóc ròng vì bị shock: không nghề nghiệp ổn định, không chịu nổi với thời tiết quá khắc nghiệt… Sau 3 năm theo nghề nail, vợ chồng anh cũng đã có được cuộc sống ổn định. Công bằng mà nói, sang đây nếu chịu khó làm ăn thì chỉ sau 4 hoặc 5 năm là có thể mua được căn nhà trả góp cùng xe cộ, nhưng cũng đừng quên rằng đằng sau những thành quả đó là cả mồ hôi và những giọt nước mắt tủi nhục của những năm đầu xa xứ.

Đi chợ ở siêu thị người Việt tại Winnipeg

Người Việt ở Winnipeg cuối tuần không tụ họp bạn bè giống như ở Việt Nam mà thường quây quần trong  nhà, hoặc rủ thêm vài gia đình thân thiết cùng đi picnic hay  câu cá. Tôi hỏi anh Vũ bên đây ăn Tết thế nào? Anh trầm ngâm: “Thì cũng bánh chưng, bánh tét mua ngoài khu phố Tàu hoặc chợ người Việt mình với củ kiệu, dưa mắm, tôm khô… ngồi ôn lại những kỷ niệm hồi còn ở Việt Nam hoặc gọi điện về “tám” đủ chuyện cho đỡ buồn...” Bà xã anh ngồi kế bên nghe nhắc đến Tết cũng hào hứng: “Còn nếu nhà nào muốn gói bánh cho xôm tụ thì ra chợ người Việt mua lá chuối, đậu xanh, nếp. Bán đầy! Bánh tét gói xong bỏ vào nồi gang nấu bằng bếp điện nhưng chỉ gói được vài đòn thôi vì có nồi lớn đâu mà nấu cho nhiều, nấu xong cất vào tủ lạnh để dành mấy ngày Tết khi nào có bạn bè đến đem ra để vào nồi viba hâm lại cho nóng ”.

Các cửa hàng ở Winipeg do người Việt làm chủ, thôi thì chẳng thiếu thứ gì, từ chai nước mắm đến lọ dưa kiệu. Ở một tiệm bánh xèo, bên cạnh tiếng kêu hấp dẫn của muỗng bột khi đổ vào chảo mỡ nóng, là tiếng cười nói dòn tan. Nhiều người Việt, nhất là mấy cụ già ra đây không phải vì thèm ăn, mà thèm được nói với nhau bằng “tiếng đằng mình”. Tôi hiểu được tâm trạng đó khi bước vào nhà anh Vũ thấy bức tranh vẽ phong cảnh Việt treo trên tường với cánh thuyền buồm lặng lẽ, cô độc lúc hoàng hôn trên bờ sông vắng lặng mà chạnh lòng với nỗi niềm của chủ nhân nó.
Tôi nhớ mãi câu nói của anh Tín, một người bạn vui tính trong nhóm, sang định cư bên Winnipeg mới được vài năm: “ Mình vẫn ao ước được về ăn Tết ở Việt Nam năm nay nhưng vì công việc bề bộn quá nên đành hẹn năm sau, buồn lắm nhưng đành chịu…”.

Những người Việt ở Winnipeg

26 ngày ở Winnipeg, Montreal, Ottawa, Toronto và Vancouver không phải là khoảng thời gian dài để tôi hiểu về con người và đất nước này, nhưng cũng tạm đủ để tôi đến được những khu nổi tiếng như nhà máy làm tiền xu ở Winnipeg, hai ngôi nhà thờ cổ kính ở Montreal, thác nước Niagara hùng vĩ, The CN Tower kỳ quan thế giới… Thâm nhập hai khu nổi tiếng về tội phạm xã hội ở Toronto là Jane và Finch. Để rồi, cảm nhận được ẩn sau cái lạnh như xé da, cắt thịt, những bước chân hối hả bước ra từ xe điện ngầm dưới lòng đất, những con người với mọi màu da, chủng tộc, những ánh mắt lờ đờ, mệt mỏi gật gù trên xe bus sau một ngày làm việc căng thẳng là sự chân tình ấm áp từ những người bạn đã và mới quen mà tôi từng gặp trên đất nước có lá Maple Leaves (Lá Phong) hiền hòa đầy thân thiện này…. Và Winnipeg dù chỉ một lần đến, nhưng đã để lại trong tôi một ký ức thật khó quên, thành phố lạnh nhất ở Canada nhưng tình cảm thì thật nồng ấm. Lúc tiễn tôi ra sân bay, chú Tám, một doanh nhân thành đạt luôn gắn bó với công tác từ  thiện nơi quê nhà, xúc động: “Chẳng hiểu sao mỗi lần về Việt Nam, khi nghe cô tiếp viên hàng không thông báo máy bay chuẩn bị hạ cánh xuống phi trường Tân Sơn Nhất, chú lại không cầm được nước mắt”.

Tác giả cùng The CN Tower tại Toronto

Tôi hiểu tình cảm của chú vì mới chỉ xa Sài Gòn có 26 ngày, mà lòng tôi đã nôn nao khi nghĩ chỉ 16 tiếng nữa thôi, tôi lại được ngồi trong căn nhà quen thuộc, nghe những âm thanh cuộc sống rất đỗi thân thương vọng vào và chuẩn bị đón một cái Tết thật thanh bình, ấm cúng trong vòng tay của người thân, bè bạn.