Thế nhưng, có một thành phố rất khác, trầm mặc, linh thiêng và luôn hướng mình ra phía đại dương bao la, nơi tín ngưỡng thờ Cá Ông và đời sống của ngư dân vùng biển đã bền bỉ tồn tại, trao truyền qua nhiều thế hệ. Sức hút văn hóa đặc sắc ấy một lần nữa được khẳng định minh triết thông qua Lễ hội Nghinh Ông – TP.HCM năm 2026 vừa được Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành, mở rộng quy mô tổ chức và bồi đắp không gian văn hóa biển mang tầm chiến lược.
Điểm tựa tâm linh và dòng chảy lịch sử từ biển cả
Lễ hội Nghinh Ông từ lâu đã trở thành một phần di sản phi vật thể quốc gia không thể tách rời trong đời sống tinh thần của cư dân vùng duyên hải. Bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ vị thần Nam Hải (Cá Ông) – biểu tượng của sự may mắn, cứu khổ cứu nạn cho ngư dân mỗi khi gặp giông bão giữa sóng gió trùng khơi – lễ hội là ngày trọng đại để người dân bày tỏ lòng thành kính, cầu mong những chuyến biển thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang, an lành và cuộc sống thanh bình. Tín ngưỡng này đã ăn sâu bám rễ vào tâm thức của người dân dọc duyên hải, gắn liền với lịch sử mở cõi, lập làng và nghề đánh bắt truyền thống của địa phương, hình thành nên một hệ thống nghi lễ nghiêm cẩn được duy trì qua hàng trăm năm.
Du khách tham quan tiêu bản cá Ông
Chính thức được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2013, Lễ hội Nghinh Ông diễn ra vào dịp rằm tháng 8 âm lịch hằng năm không còn là ngày hội riêng của ngư dân địa phương mà đã trở thành tài sản văn hóa chung vô giá của toàn thành phố. Với người dân, Nghinh Ông không đơn thuần là một chương trình văn hóa hằng năm. Lễ hội gắn liền với lịch sử cộng đồng và niềm tin bền bỉ của những gia đình nhiều đời sống dựa vào biển cả quê hương.
Năm nay, theo kế hoạch của UBND Thành phố, các chuỗi hoạt động tuyên truyền, quảng bá rộng rãi sẽ chính thức diễn ra từ ngày 23 đến 27-9-2026 (nhằm ngày 14 đến 16-8 Âm lịch) tại xã Cần Giờ và mở rộng ra nhiều địa điểm trọng điểm như phường Vũng Tàu, xã Bình Khánh, xã An Thới Đông, các bến xe, bến du lịch đường thủy, hệ thống nhà hàng, khách sạn lớn nhằm tiếp cận tối đa công chúng. Đối với lực lượng Công an thành phố cùng các cơ quan chức năng phối hợp, đây không chỉ là một sự kiện văn hóa, du lịch trọng điểm mà còn là một nhiệm vụ chính trị, an ninh trật tự đặc biệt quan trọng. Đời sống tâm linh, tín ngưỡng của nhân dân được tôn trọng, giữ gìn trong sự bình yên, trật tự và văn minh chính là thước đo cho sự phát triển toàn diện của một siêu đô thị hiện đại.
Nghi thức kéo cờ tại lễ hội
Chuỗi hoạt động lễ hội trang nghiêm và bảo tồn "giá trị gốc"
Để giữ vẹn nguyên "giá trị gốc" của di sản văn hóa truyền thống theo đúng tinh thần chỉ đạo của UBND Thành phố, phần Lễ của Lễ hội Nghinh Ông năm 2026 sẽ được tổ chức với sự trang nghiêm, chu đáo tuyệt đối dưới sự giám sát chặt chẽ của ban tổ chức. Thành phố yêu cầu mọi hoạt động đổi mới, phụ trợ chỉ được phép làm phong phú thêm không gian hội mà tuyệt đối không được làm mai một đi những nghi thức cốt lõi đã có từ ngàn xưa. Di sản văn hóa phi vật thể tồn tại trước hết nhờ cộng đồng, khi người dân chính là những người nắm giữ tri thức về nghi thức, lễ vật, cách tổ chức đoàn nghinh và các quy ước truyền lại qua nhiều thế hệ.
Tại cấp Thành phố, chuỗi hoạt động trọng tâm sẽ được bắt đầu bằng những hoạt động mang tính giáo dục lòng yêu nước, tri ân sâu sắc đến các thế hệ cha anh đi trước và các anh hùng liệt sĩ. Lực lượng Công an cùng chính quyền địa phương sẽ triển khai bảo vệ và thực hiện trang trọng Lễ viếng Nghĩa trang Liệt sĩ Rừng Sác và Lễ viếng Đền thờ Anh hùng liệt sĩ Rừng Sác. Ngay sau đó, không gian lễ hội sẽ chính thức mở màn bằng Lễ Thượng đại kỳ lễ hội trang trọng, tôn nghiêm tại khu vực lễ đài chính để cầu mong quốc thái dân an, biển khơi yên bình.
Tiết mục múa lân sư rồng đặc sắc tại lễ hội
Những nghi thức tâm linh cốt lõi của cư dân vùng biển bao gồm Lễ cúng Tiền hiền, Hậu hiền, Bạn cũ - Lái xưa sẽ được tổ chức bài bản tại không gian tâm linh của địa phương. Tâm điểm thiêng liêng nhất, thu hút sự chú ý của hàng vạn người dân chính là nghi thức Lễ Nghinh Ông trên biển và rước đón đoàn Nghinh về Lăng Ông Thủy Tướng vào sáng ngày 26-9. Hàng trăm chiếc ghe tàu của ngư dân được trang hoàng cờ hoa rực rỡ, trang bị đầy đủ phao cứu sinh và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn đường thủy của lực lượng chức năng, sẽ cùng rẽ sóng ra khơi thực về phía biển thực hiện nghi lễ bái vọng thần Nam Hải, rồi rước Ông trở về lăng. Đây là nghi thức linh thiêng và hào hùng nhất, thể hiện mối quan hệ lâu đời giữa con người với biển cả.
Sôi nổi phần hội: Tuyến đường nghệ thuật và trò chơi dân gian đặc sắc
Song song với phần Lễ nghiêm cẩn, phần Hội của Lễ hội Nghinh Ông năm 2026 hứa hẹn mang đến một không gian văn hóa sôi động, đầy sắc màu và giàu tính trải nghiệm cho du khách trong và ngoài nước. Từ ngày 23 đến 27-9, tại khu vực Công viên Cần Thạnh và dọc theo tuyến đường Lê Thương (xã Cần Giờ), một tuyến đường nghệ thuật quy mô lớn sẽ được hình thành. Tại đây, Thành phố tổ chức các không gian triển lãm hình ảnh, trưng bày hiện vật sống động về lịch sử hình thành, quá trình phát triển của Lễ hội Nghinh Ông, đời sống của ngư dân qua các thời kỳ và các giá trị về văn hóa biển, nghề biển truyền thống.
Đặc biệt, vào tối ngày 25-9, chương trình nghệ thuật "Nghinh Ông Cần Giờ - Đêm hội Trăng rằm" sẽ mang đến những màn biểu diễn nghệ thuật hoành tráng tại xã Cần Giờ. Ngay sau đó, hoạt động Đoàn thuyền hoa đăng diễu hành trên biển sẽ thắp sáng cả một vùng sông nước bằng những ánh đèn lung linh, huyền ảo. Điểm nhấn bùng nổ được người dân mong chờ nhất chính là màn bắn pháo hoa nghệ thuật rực rỡ lúc 22h00 cùng ngày tại bãi biển Cần Thạnh, tạo nên không khí ngày hội thực sự cho vùng đất duyên hải phía nam Thành phố.
Một số hình ảnh từ lễ hội
Không chỉ có vậy, tinh thần thể thao và các loại hình nghệ thuật dân gian cũng được ban tổ chức chú trọng đầu tư mạnh mẽ. Du khách đến với lễ hội năm nay sẽ được tham gia cổ vũ cho chuỗi các giải đấu thể thao phong phú như Giải Marathon Xanh lần thứ 5, Giải Đua xe đạp trẻ TP.HCM, các giải đấu Pickleball, bi sắt, bóng chuyền và bóng đá mini. Không gian văn hóa dân gian cũng tràn ngập tiếng trống của các đoàn Lân - Sư - Rồng, không gian trầm bổng của đờn ca tài tử Nam Bộ, các trích đoạn hát bội cổ truyền, múa rối nước, xiếc đường phố, biểu diễn dù lượn và diều nghệ thuật. Đáng chú ý, các trò chơi dân gian như leo cây vô cùng sôi động tại khu vực chợ luôn thu hút đông đảo người dân và du khách tập trung cổ vũ nồng nhiệt, mang lại bầu không khí vui tươi, gắn kết nghĩa tình xóm làng.
Phát triển kinh tế gắn liền với quảng bá giá trị văn hóa biển
Lễ hội Nghinh Ông năm 2026 không chỉ dừng lại ở các hoạt động văn hóa thuần túy, mà còn đóng vai trò là đòn bẩy kinh tế - xã hội quan trọng nhằm kích cầu tiêu dùng, nông sản và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Từ ngày 23 đến 27-9, tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Cần Giờ, một hội chợ, triển lãm thương mại kích cầu tiêu dùng và mua sắm quy mô lớn kết hợp với Lễ hội ẩm thực biển sẽ giới thiệu đến du khách những món ngon đặc sản từ biển cả và các món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn miền biển. Các hoạt động trưng bày, giới thiệu, mua bán sản phẩm tiêu dùng và nông sản của TPHCM cùng các tỉnh sẽ giúp thúc đẩy mạnh mẽ ngành dịch vụ, du lịch địa phương.
Để phục vụ hiệu quả khách du lịch quốc tế, Thành phố cũng tổ chức phát hành các ấn phẩm, tờ rơi giới thiệu đặc sắc lễ hội bằng song ngữ Việt - Anh tại các bến tàu, bến xe, hệ thống nhà hàng và khách sạn lớn trên địa bàn Thành phố. Đồng thời, các tour du lịch ưu đãi, giảm giá bằng cả đường bộ và đường thủy cũng được giới thiệu rộng rãi nhằm kích cầu du lịch xanh, thúc đẩy người dân và du khách cùng tham quan, trải nghiệm.
Lễ hội Nghinh ông là một
nét đẹp truyền thống của vùng biển thành phố
Tuy nhiên, dưới góc độ của lực lượng quản lý an ninh trật tự đô thị, một lễ hội quy mô lớn với sự tham gia của hàng vạn người cùng lượng phương tiện giao thông tăng đột biến đặt ra bài toán chuẩn bị vô cùng công phu, nghiêm túc. UBND Thành phố đã giao chỉ thị rõ ràng cho các đơn vị vũ trang và ban ngành địa phương phải xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng lễ hội. Các hành vi lợi dụng lễ hội để hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc, tình trạng chèo kéo, ép giá du khách, hoặc đầu cơ trục lợi dịch vụ lưu trú, phương tiện đi lại phải bị kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật nhằm giữ gìn hình ảnh hiếu khách của Thành phố.
Quyết tâm giữ gìn trật tự và an toàn tuyệt đối cho ngày hội lớn
Hiện tại, lực lượng Công an địa phương phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ của Công an Thành phố đang khẩn trương hoàn thiện, triển khai các phương án phân luồng giao thông đường bộ, bố trí bãi giữ xe khoa học, tăng cường tần suất hoạt động và đảm bảo an toàn tuyệt đối tại bến phà Bình Khánh cùng các bến du lịch đường thủy nội địa. Trên mặt nước, các tổ tuần tra của Cảnh sát đường thủy và Bộ đội Biên phòng sẽ ứng trực 24/24 giờ để kiểm soát tốc độ, tải trọng của các phương tiện chở khách du lịch và các ghe tàu tham gia đoàn Nghinh Ông trên biển, sẵn sàng các phương án cứu hộ cứu nạn trong mọi tình huống, không để xảy ra bất kỳ sự cố đáng tiếc nào.
Giữ gìn và phát huy giá trị của Lễ hội Nghinh Ông năm 2026 không chỉ đơn thuần là việc bảo tồn một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của cư dân miền biển, mà còn là hành động thiết thực để giáo dục tình yêu quê hương, bồi đắp lòng tự hào đối với biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc cho các thế hệ mai sau. Việc đổi mới các hoạt động phụ trợ nhưng tuân thủ nghiêm ngặt nghi thức truyền thống sẽ giúp nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời khẳng định một tầm nhìn quản lý chiến lược. Sự bình yên, thành công và nếp sống văn minh, an toàn của mùa lễ hội chính là minh chứng sinh động cho một Thành phố phát triển hài hòa, kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế hiện đại và giữ gìn các giá trị nhân văn truyền thống tốt đẹp.