Chiều 4/2, TAND TP.HCM tiếp tục phiên xử vụ án “Buôn lậu và Đưa hối lộ” do bị cáo Trần Nguyên Bình (SN 1982, cựu Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Dinh dưỡng Hoàng Sa (Công ty Hoàng Sa) cùng vợ là Đỗ Thùy Nhung (SN 1981) và nhiều chủ doanh nghiệp thực hiện nhập lậu khối lượng lớn nguyên liệu thịt động vật đặc biệt lớn trị giá hàng ngàn tỷ đồng, trước khi bước vào phần tranh tụng vào ngày mai, VKS đã đánh giá hành vi và đề nghị mức án đối với các bị cáo. Theo đại diện VKS, các bị cáo đều có trình độ, hiểu biết pháp luật và nhận thức xã hội, phần lớn giữ vai trò lãnh đạo, nên đủ khả năng nhận thức đúng - sai theo quy định nhưng vì động cơ tư lợi mà phạm tội. Hành vi của các bị cáo trong vụ án là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, làm suy giảm uy tín của cơ quan công quyền, gây thiệt hại lớn, do đó cần xử lý nghiêm để bảo đảm tính răn đe.
Đại diện Viện kiểm sát tại tòa
Từ đó, VKS đề nghị HĐXX tuyên phạt bị cáo Trần Nguyên Bình cùng vợ là Đỗ Thùy Nhung cùng mức án 20 năm tù về tội Buôn lậu; 12-13 năm tù về tội Đưa hối lộ; tổng hợp là 30 năm tù. Các bị cáo Bình, Nhung, Đoàn Thị Huyền và Trần Quốc Trung (đang bỏ trốn, bị truy nã), VKS cho rằng dù đã được vận động ra đầu thú để hưởng chính sách khoan hồng nhưng đến nay chưa trình diện, cần xử lý nghiêm nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
16 bị cáo khác gồm nhân viên của Bình và các nhóm công ty nhập lậu nguyên liệu từ thịt động vật thuộc vùng bị cấm, bị đề nghị 4-5 năm đến 14-15 năm tù về tội Buôn lậu.
Đối với nhóm bị cáo thuộc các cơ quan kiểm dịch, VKS đề nghị tòa phạt bị cáo Bạch Đức Lữu (52 tuổi, cựu Chi cục trưởng Chi cục Thú y vùng VI) 8-9 năm tù; Trần Trung Nhân (51 tuổi, cựu Trưởng trạm Kiểm dịch động vật) 9-10 năm tù; Lý Hoài Vũ (54 tuổi, cựu Phó chi cục trưởng Chi cục Thú y vùng VI) 7-8 năm tù về tội Nhận hối lộ. Về trách nhiệm dân sự, VKS đề nghị tòa buộc các bị cáo nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi bất chính để sung công quỹ; tịch thu toàn bộ giá trị hàng hóa buôn lậu của các công ty liên quan. Trong đó, bị cáo Trần Nguyên Bình và Đỗ Thùy Nhung phải nộp lại khoảng 1.801 tỷ đồng, được khấu trừ giá trị tang vật đã thu giữ. Bị cáo Đoàn Thị Huyền phải nộp hơn 250 triệu đồng...
Các bị cáo tại tòa
Theo cáo trạng, quy định Việt Nam chưa cho phép nhập khẩu sản phẩm động vật của loài nhai lại (bò, cừu...) có nguồn gốc xuất xứ từ các quốc gia châu Âu từng có dịch bệnh bò điên hoặc nguy cơ dịch bệnh bò điên để đảm bảo an toàn dịch bệnh; chỉ cho phép nhập khẩu sản phẩm động vật từ những quốc gia đã có thoả thuận thú y với Việt Nam. Tuy nhiên, vì lợi nhuận thu về rất lớn nên nhóm Công ty Hoàng Sa, nhóm Công ty TNHH Đại lý hàng hóa Việt Nam, nhóm Công ty TNHH đầu tư và phát triển Trung Chính và Công ty Cổ phần dinh dưỡng PMT đã bất chấp quy định của pháp luật, sử dụng nhiều thủ đoạn khác nhau để có thể nhập khẩu được loại hàng này từ các quốc gia châu Âu về Việt Nam.
Để thực hiện trót lọt hành vi buôn lậu, đại diện các Doanh nghiệp đã móc nối, đưa hối lộ cho một số cán bộ, lãnh đạo thuộc Chi cục thú y Vùng VI để những người này không trực tiếp lấy mẫu, không kiểm tra đầy đủ hồ sơ, bỏ qua, làm không đúng một số quy định, quy trình để các lô hàng vi phạm được nhập khẩu trót lọt vào Việt Nam.
Cụ thể, Nhóm Công ty Hoàng Sa do Trần Nguyên Bình, Đỗ Thuỳ Nhung thành lập và điều hành mọi hoạt động gồm 6 doanh nghiệp, cùng hoạt động tại một địa chỉ để thực hiện hoạt động nhập khẩu sản phẩm động vật sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi. Bình, Nhung đã chỉ đạo các nhân viên gồm Đặng Minh Đức, Huỳnh Văn Thịnh, Nguyễn Thị Kiều Thi, Trần Thị Thanh Luyến, Nguyễn Thị Hiền thực hiện hành vi làm giả Giấy chứng nhận kiểm dịch của nước xuất khẩu, khai báo gian dối nguồn gốc xuất xứ, khai báo gian dối loại hàng hóa để nhập khẩu trái phép trót lọt 762 lô hàng là bột huyết động vật nhai lại có nguồn gốc từ nước Pháp. Đây là mặt hàng không đủ điều kiện nhập khẩu vào Việt Nam làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi với tổng trị giá hơn 1.800 tỷ đồng.
Các bị cáo tại tòa
Kết quả điều tra xác định, từ năm 2020 đến khi bị phát hiện đã nhập lậu tổng cộng 750 lô hàng, với tổng khối lượng hơn 116 triệu kg, trị giá hơn 1.764 tỷ đồng và 10 lô hàng, trị giá hơn 30 tỷ đồng hiện đã mở tờ khai hải quan, làm thủ tục nhập khẩu trái phép, hiện đang lưu giữ ở cảng Cát Lái và Cảng SP-ITC.
Trần Thị Thanh Luyến đã đại diện doanh nghiệp, ký hồ sơ nhập khẩu trái phép 336 lô hàng, trị giá 798,4 tỷ đồng. Ngoài ra, để thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu lậu hàng hoá, Trần Nguyên Bình và Đỗ Thuỷ Nhung đã đưa hối lộ cho lãnh đạo và kiểm dịch viên Chi cục thú y Vùng VI từ năm 2018 đến 2023 số tiền 2,9 tỷ đồng. Trần Nguyên Bình, Đỗ Thuỷ Nhung phải chịu trách nhiệm về hành vi “Buôn lậu” với số tiền hơn 1.800 tỷ đồng và hành vi “Đưa hối lộ” 2,9 tỷ đồng.
Trần Thị Thanh Luyến phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi “Buôn lậu” với số tiền hơn 798,4 tỷ đồng; Đặng Minh Đức, Nguyễn Thị Kiều Thi, Nguyễn Thị Hiền, Huỳnh Văn Thịnh là nhân viên trong các doanh nghiệp, đồng phạm giúp sức cho hành vi buôn lậu, được chủ doanh nghiệp trả tiền lương theo tháng, do đó chịu trách nhiệm hình sự về hành vi “Buôn lậu” với số tiền hơn 1.800 tỷ đồng với vai trò đồng phạm giúp sức.
Nhóm Công ty TNHH Đại lý hàng hoá Việt Nam do Dương Đức Thọ, Đoàn Thị Huyền thành lập và điều hành mọi hoạt động, đã trực tiếp và chỉ đạo nhân viên thực hiện hành vi tẩy xóa, chỉnh sửa các chứng từ, tài liệu, khai báo gian dối nguồn gốc xuất xứ để làm thủ tục kiểm dịch, nhập khẩu trái phép các lô hàng sản phẩm động vật từ các quốc gia khác nhau, cùng chia lợi nhuận. Nhóm doanh nghiệp này đã thủ tục hải quan, nhập khẩu trái phép tổng cộng 102 lô hàng sản phẩm động vật, trị giá 250,3 tỷ đồng. Phạm Anh Đức là Giám đốc, đại diện pháp luật của doanh nghiệp, tuy không trực tiếp tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhưng Đức tiếp nhận sự chỉ đạo của Thọ, Huyền để tham gia ký các hồ sơ, chứng từ nhập khẩu một lô hàng trị giá 3,6 tỷ đồng.
Đoàn Thị Huyền và Phạm Anh Đức phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi “Buôn lậu”, trong đó Huyền chịu trách nhiệm đối với với số tiền hơn 250 tỷ đồng và Đức chịu trách nhiệm đối với số tiền 3,6 tỷ đồng với vai trò đồng phạm giúp sức. Đối với Dương Đức Thọ đã tử vong vào ngày 14/10/2023 nên không xem xét xử lý trách nhiệm hình sự.
Nhóm Công ty TNHH đầu tư và phát triển Trung Chính do Trần Quốc Trung thành lập đối với 4 doanh nghiệp nhưng hoạt động một doanh nghiệp duy nhất dưới sự điều hành trực tiếp của Trần Quốc Trung sử dụng chung một hệ thống nhân viên. Trong đó, Trung là người trực tiếp phụ trách làm việc, đàm phán với các đối tác nước ngoài; trực tiếp chỉ đạo các nhân viên làm hồ sơ, thủ tục nhập khẩu. Trung đã trực tiếp chỉ đạo Đinh Thị Lan và Nguyễn Thị Lan Anh thực hiện việc khai báo gian dối quốc gia xuất khẩu của các lô hàng (khai là Hungary nhưng bản chất từ Đức, Hà Lan mới là quốc gia xuất khẩu), chỉnh sửa vận đơn (xoá nội dung nơi nhận hàng của 12 vận đơn), rút chứng nhận xuất xứ gốc của lô hàng ra khỏi hồ sơ khi xin phép nhập khẩu, đăng ký kiểm dịch, làm thủ tục hải quan, thông quan đối với 18 lô hàng với tổng trọng lượng là 3,2 triệu kg, trị giá 47.2 tỷ đồng.
Ngoài 18 lô hàng nêu trên, Cơ quan điều tra xác định có 26 lô hàng nhập khẩu trái phép. Tong số đó, Đinh Thị Lan ký hồ sơ nhập khẩu 09 lô; Ngô Thị Liên (bà ngoại Trần Quốc Trung, đứng tên Phó Giám đốc Công ty TNHH đầu tư và phát triển Trung Chính) ký hồ sơ nhập khẩu đối với 14 lô hàng; 03 lô hàng còn lại uỷ thác cho nhóm Công ty Hoàng Sa làm thủ tục nhập khẩu.
Trần Quốc Trung chịu trách nhiệm đối với tất cả các lô hàng do doanh nghiệp nhập khẩu trái phép, gồm 44 lô hàng, trị giá 115,7 tỷ đồng; Đinh Thị Lan đại diện doanh nghiệp, tham gia ký nhập khẩu trái phép tổng cộng 27 lô hàng, trị giá 75,1 tỷ đồng. Ngô Thị Liên đại diện doanh nghiệp, tham gia ký nhập khẩu trái phép tổng cộng 14 lô hàng, trị giá 23,7 tỷ đồng. Các bị cáo Lan, Liên có vai trò đồng phạm giúp sức cho Trần Quốc Trung.
Đối với nhóm Công ty Cổ phần dinh dưỡng PMT, xác định Vũ Văn Công cùng Nguyễn Thuỳ Minh đã cùng nhau thành lập pháp nhân này và chỉ đạo nhân viên là Phạm Thị Mỹ Linh, Nguyễn Quốc Bảo, Nguyễn Bảo Hoài làm giả các chúng từ, tài liệu, khai báo gian dối nguồn gốc xuất xứ của lô hàng để nhập khẩu trót lọt 04 lô hàng có tổng trọng lượng là 580,5 ngàn kg, trị giá 13,3 tỷ đồng.
Cáo trạng cũng xác định, sau khi bỏ qua các sai phạm và nhận hối lộ từ Bình, Nhung 2.9 tỷ đồng, Trần Trung Nhân (Trạm trưởng Trạm kiểm dịch động vật cảng bưu điện) Nhân giữ và chia cho Bạch Đức Lữu (Chi cục trưởng Chi cục thú y Vùng VI), Lý Hoài Vũ (Phó Chi cục trưởng Chi cục thú y Vùng VI) và các kiểm dịch viên Nguyễn Minh Thành, Nguyễn Văn Trung. Ngoài ra, các bị cáo còn được hưởng lợi 4 tỷ do các doanh nghiệp khác biếu trong quá trình kiểm dịch. Toàn bộ số tiền có được, các bị cáo đã chia nhau như sau: Bạch Đức Lữu 1,2 tỷ đồng; Lý Hoài Vũ 800 triệu đồng; Trần Trung Nhân 1 tỷ đồng; Nguyễn Minh Thành 150 triệu đồng và Nguyễn Văn Trung 150 triệu đồng.