(CAO) Chính sách thuế quan toàn cầu biến động liên tục, chuỗi cung ứng dịch chuyển nhanh hơn dự báo. Trong bối cảnh đó, câu hỏi với phụ huynh, học sinh không còn là "học ngành gì" mà là: chương trình Kinh doanh Quốc tế nào thực sự đào tạo được nhân sự đủ sức thích ứng với biến động này?
Chương trình Kinh doanh Quốc tế nào thực sự đào tạo được nhân sự đủ sức thích ứng với biến động của thị trường?
Khi tăng trưởng xuất nhập khẩu kéo theo bài toán nhân sự mới
Bảy tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt gần 660 tỷ USD, tăng hơn 28% so với cùng kỳ. Số liệu từ WTO cho thấy các biện pháp phòng vệ thương mại gia tăng đã khiến gần 20% giá trị thương mại toàn cầu chịu rào cản hạn chế. Bối cảnh này đặt các doanh nghiệp Việt Nam trước áp lực song trùng: vừa phải tối ưu lợi thế từ các FTA thế hệ mới, vừa phải chủ động kiểm soát chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý khi quy tắc xuất xứ cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật liên tục biến động.
Thị trường lao động không thiếu nhân sự xử lý chứng từ hay thủ tục hành chính thuần túy. Yếu tố thiếu hụt nằm ở đội ngũ có tư duy chiến lược: am hiểu quy tắc xuất xứ để tối ưu thuế quan, đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng và linh hoạt ứng phó trước sự thay đổi của chính sách. Đây là lý do khi tìm hiểu về ngành Kinh doanh Quốc tế hay ngành Kinh tế Quốc tế, phụ huynh và người học ngày càng quan tâm đến tính thực tiễn của chương trình đào tạo, thay vì chỉ dừng lại ở khái niệm lý thuyết.
Thị trường lao động thiếu hụt đội ngũ nhân sự có tư duy chiến lược
Bốn tiêu chí đánh giá một chương trình Kinh doanh Quốc tế
Nhu cầu tuyển dụng từ các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp FDI và các công ty logistics đang dịch chuyển rõ rệt. Năng lực phân tích dữ liệu thương mại, quản trị rủi ro chuỗi cung ứng và thông thạo quy tắc xuất xứ (Rules of Origin) trở thành yêu cầu bắt buộc. Để lựa chọn môi trường học tập phù hợp, người học có thể căn cứ vào bốn tiêu chí sau:
Tính cập nhật: Tích hợp sâu các học phần về phân tích FTA, chính sách thuế quan và quản trị rủi ro thực tế.
Mạng lưới đối tác: Doanh nghiệp hợp tác có hoạt động thương mại thực chất, tạo điều kiện cho sinh viên cọ xát thực tế.
Môi trường trải nghiệm quốc tế: Chương trình có chú trọng ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa và trải nghiệm học tập quốc tế hay không.
Mức độ thích ứng đầu ra: Khả năng hòa nhập và làm việc hiệu quả của sinh viên trong môi trường đa văn hóa.
Chương trình đào tạo cập nhật những thay đổi mới của yêu cầu thị trường
Đưa bài toán thực tế vào không gian giảng dạy
Dựa trên các tiêu chí trên, nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động tái cấu trúc chương trình học. Tại Trường Đại học Văn Lang (VLU), chương trình ngành Kinh doanh Quốc tế được xây dựng theo hướng gắn với bối cảnh thương mại toàn cầu. Sinh viên ngành Kinh doanh Quốc tế được tiếp cận các học phần ứng dụng như nghiệp vụ ngoại thương, thanh toán quốc tế, cũng như lượng kiến thức cốt lõi của Ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu. Sinh viên trực tiếp tham gia vào các bài tập tình huống mô phỏng: từ đàm phán hợp đồng, xử lý chứng từ (Bill of Lading), phân loại mã HS Code cho đến giải quyết tổn thất phát sinh trong vận chuyển.
Việc đưa các kịch bản biến động thuế quan và đứt gãy chuỗi cung ứng vào giảng dạy giúp sinh viên hình thành phản xạ quản trị rủi ro. Năng lực luôn được doanh nghiệp đòi hỏi ở nhân sự khi tiếp nhận vị trí công việc.
Bên cạnh đó, chương trình còn tích hợp lộ trình liên kết chuyển tiếp 2+2 với Đại học Công nghệ Sydney (UTS, Úc), chú trọng tiếng Anh chuyên ngành, công cụ phân tích dữ liệu (Excel, SPSS) và kỹ năng đàm phán. Mạng lưới doanh nghiệp liên kết cũng tạo điều kiện để sinh viên tham gia thực tập và dự án thực tế ngay từ những năm đầu.
Sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế tại Trường Đại học Văn Lang tham gia cuộc thi quốc tế
Lộ trình phát triển sự nghiệp và triển vọng thu nhập
Nhờ nền tảng ứng dụng thực tế, lộ trình phát triển của sinh viên tốt nghiệp ngành Kinh doanh Quốc tế hay ngành Kinh tế Quốc tế tiến triển qua các giai đoạn:
Từ 0–2 năm kinh nghiệm: Khởi đầu ở các vị trí chuyên viên phân tích thương mại - thuế quan, vận hành XNK hoặc phát triển thị trường xuất khẩu để củng cố kỹ năng nghiệp vụ.
Từ 3–5 năm kinh nghiệm: Đảm nhận vai trò điều phối chuỗi cung ứng, chuyên viên quản trị rủi ro hoặc quản lý tuân thủ thương mại khu vực (regional trade compliance) tại các công ty đa quốc gia.
Từ 5 năm kinh nghiệm trở lên: Nâng tầm lên các vị trí quản lý chuỗi cung ứng, giám đốc thương mại hoặc tư vấn chiến lược FTA.
Thực tế thị trường cho thấy, tốc độ thăng tiến của nhân sự phụ thuộc vào năng lực vận dụng FTA, tư duy quản trị rủi ro và khả năng thích ứng đa văn hóa. Các chương trình đào tạo chú trọng mô phỏng thương vụ và kết nối quốc tế như mô hình tại VLU mang lại lợi thế cạnh tranh cho người học khi tham gia vào thị trường lao động.
Theo dữ liệu từ TopCV, mặt bằng thu nhập ngành Logistics - Vận tải có sự phân hóa theo năng lực và thâm niên. Mức lương khởi điểm cho nhân sự dưới 1 năm kinh nghiệm dao động 5,6–9 triệu đồng/tháng, tăng lên 7–15 triệu đồng ở cấp chuyên viên (1–4 năm), 12–18 triệu đồng ở vị trí trưởng nhóm (4–6 năm) và 14–19,5 triệu đồng đối với cấp quản lý. Mức tăng trưởng thu nhập cao tập trung ở giai đoạn chuyển giao từ vận hành sang phân tích chiến lược và quản trị rủi ro.
Các chương trình đào tạo kết nối quốc tế mang lại lợi thế cạnh tranh cho người học khi tham gia vào thị trường lao động
Trước những biến động liên tục của thương mại toàn cầu, nhân sự lĩnh vực kinh tế cần được trang bị tư duy linh hoạt và năng lực phân tích chuyên sâu. Việc lựa chọn chương trình đào tạo dựa trên bốn tiêu chí thực tế là bước chuẩn bị chủ động cho hành trình phát triển nghề nghiệp bền vững.