Thực trạng báo động
Theo thống kê của Bộ Công an, chỉ riêng năm 2025, lực lượng Cảnh sát giao thông toàn quốc đã kiểm tra và xử phạt 3.401 trường hợp lái xe dương tính với chất ma túy. Con số này tuy chỉ chiếm 0,09% trong tổng số hành vi vi phạm, song rủi ro mà nhóm đối tượng này gây ra đối với an toàn giao thông là đặc biệt nghiêm trọng.
Bước sang năm 2026, tình trạng tài xế sử dụng ma túy vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Trong tháng 6/2026, lực lượng Cảnh sát giao thông và Công an các tỉnh đã ghi nhận và xử lý 14 trường hợp tài xế điều khiển phương tiện khi có chất ma túy trong cơ thể. Chỉ tính riêng ngày 01/5/2026, toàn quốc xảy ra 48 vụ tai nạn giao thông khiến 24 người chết và 37 người bị thương; lực lượng chức năng cũng phát hiện và xử lý 3 trường hợp tài xế có sử dụng trái phép chất ma túy.
Tại TPHCM, chỉ trong gần một tháng cao điểm từ ngày 01 đến 28/5/2026, lực lượng Cảnh sát giao thông CATP đã phát hiện 107 tài xế và 10 thuyền viên dương tính với ma túy, xử lý hơn 76.000 trường hợp vi phạm, tước giấy phép lái xe hơn 4.200 trường hợp và trừ điểm giấy phép lái xe hơn 8.100 trường hợp. Trung bình mỗi ngày, lực lượng chức năng phát hiện gần 4 trường hợp người điều khiển phương tiện sử dụng trái phép chất ma túy khi tham gia giao thông. Đáng chú ý, chỉ sau 10 ngày triển khai cao điểm (từ ngày 15/5), con số tài xế dương tính với ma túy đã lên tới 85 trường hợp; lực lượng CSGT đã phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy truy vết nguồn cung và mở rộng điều tra các đường dây liên quan.
Công an TPHCM thực hiện kiểm tra chuyên đề giao thông liên quan đến ma túy
Không chỉ ở các đô thị lớn, tình trạng tài xế sử dụng ma túy còn len lỏi trên các tuyến đường dài, đường biên giới. Ngày 06/6/2026, tại khu vực cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh), qua kiểm tra 50 lượt tài xế điều khiển xe đầu kéo, lực lượng chức năng đã phát hiện 3 trường hợp dương tính với chất ma túy, trong đó có 2 người không có giấy phép lái xe. Tại Đắk Lắk, ngày 03/01/2026, trên Quốc lộ 26, lực lượng CSGT phát hiện tài xế Nguyễn Văn Chiến điều khiển ôtô có biểu hiện nghi vấn, qua kiểm tra và đấu tranh, Chiến khai nhận vừa sử dụng ma túy đá; lực lượng chức năng thu giữ 2 gói tinh thể màu trắng nghi là ma túy đá trên người và trong xe. Tại TPHCM, ngày 05/5/2026, lực lượng chức năng kiểm tra tại KCN Sóng Thần đã phát hiện 4 tài xế dương tính với ma túy đá, trong đó tài xế Nguyễn Văn Hưng khai nhận đã sử dụng ma túy vào ngày 28/4/2026. Tại chợ đầu mối Bình Điền, tài xế L.V.N (29 tuổi) thừa nhận vừa sử dụng ma túy đá vào ngày hôm trước tại quê (Phú Yên) trước khi điều khiển xe vào TPHCM.
Đáng chú ý, tình trạng này không chỉ giới hạn ở tài xế ôtô. Các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan đến tài xế sử dụng ma túy đã gây thiệt hại về người và tài sản xảy ra trên nhiều địa bàn. Ngày 08/3/2026, trên cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo (đoạn qua tỉnh Khánh Hòa), tài xế Nguyễn Hồng Sin điều khiển ôtô tông vào sơmi rơ-moóc của xe đầu kéo đang đỗ trên làn dừng khẩn cấp, sau đó tiếp tục tông trúng tài xế xe đầu kéo đang đứng bên cạnh phương tiện, khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Kết quả điều tra xác định, Sin dương tính với ma túy Methamphetamine và đã sử dụng ma túy trước thời điểm xảy ra vụ tai nạn hai ngày. Ngày 29/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Hồng Sin về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo khoản 2, Điều 260 Bộ luật Hình sự.
Trước đó, ngày 17/3/2026, tại Đắk Lắk, tài xế Huỳnh Nhơn điều khiển xe tải gây tai nạn liên hoàn, tông vào 3 ôtô đang đỗ bên đường khiến 1 người tử vong; kết quả kiểm tra cho thấy Nhơn dương tính với ma túy Amphetamin và Methamphetamine, đồng thời xe chở quá tải trọng 49,34%. Ngày 12/8/2026, tại Thái Nguyên, tài xế xe tải gây ra vụ tai nạn tông trực diện xe Innova khiến 8 người thương vong cũng được xác định dương tính với ma túy. Đặc biệt nghiêm trọng, ngày 24/5/2026, vụ tai nạn tại xã Hoài Đức (TP.Hà Nội) khiến 4 mẹ con tử vong, cơ quan chức năng xác định tài xế xe tải dương tính với chất ma túy và xe chở quá tải. Tại TP.Huế, ngày 09/7/2026, tài xế Đặng Văn Vĩnh Hoàng điều khiển xe máy trong tình trạng có nồng độ cồn 254,82 mg/100 ml và dương tính với Methamphetamine, đi sai phần đường, gây tai nạn khiến bé trai 11 tuổi tử vong; ngày 10/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Huế đã khởi tố, bắt tạm giam Hoàng về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ".
Cần giải pháp đồng bộ
Trước thực trạng trên, hệ thống pháp luật đã có những quy định nghiêm khắc nhằm răn đe và xử lý hành vi điều khiển phương tiện khi sử dụng ma túy. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, quy định rõ việc nghiêm cấm người điều khiển phương tiện tham gia giao thông khi trong cơ thể có chất ma túy hoặc chất kích thích khác mà pháp luật cấm sử dụng.
Hiện trường nhiều vụ tai nạn giao thông do tài xế sử dụng ma túy
Về chế tài xử phạt, theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi điều khiển xe trên đường mà trong cơ thể có chất ma túy bị phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng đối với xe ôtô, kèm theo tước giấy phép lái xe từ 22 - 24 tháng. Thực tế, nhiều trường hợp vi phạm còn bị phạt bổ sung do các lỗi khác, như trường hợp tại Nghệ An, tài xế bị phạt tổng cộng 54 triệu đồng do vừa dương tính với ma túy, vừa không có giấy phép lái xe.
Không chỉ xử phạt hành chính, những tài xế sử dụng trái phép chất ma túy, gây tai nạn chết người còn phải đối mặt với trách nhiệm hình sự. Nhiều vụ việc đã bị Cơ quan điều tra khởi tố về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Điển hình như vụ tài xế Nguyễn Hồng Sin dương tính với ma túy gây tai nạn chết người trên cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo đã bị khởi tố, bắt tạm giam; vụ tài xế Đặng Văn Vĩnh Hoàng tại TP.Huế bị khởi tố về tội danh tương tự; hay vụ tài xế Hồ Thúc Minh T. dương tính với ma túy, điều khiển ôtô va chạm với xe khác trên Quốc lộ 1 khiến nạn nhân tử vong do chấn thương sọ não, cũng đã bị khởi tố vụ án và khởi tố bị can.
Về phía lực lượng chức năng, Cục Cảnh sát giao thông và Công an các địa phương đã triển khai nhiều đợt cao điểm tổng kiểm tra, tập trung vào nhóm tài xế kinh doanh vận tải, xe tải, xe container và các phương tiện hoạt động trên hành trình đường dài. Việc kiểm tra ma túy được thực hiện thường xuyên, đột xuất, không báo trước nhằm sàng lọc và phát hiện kịp thời các trường hợp vi phạm.
Trong năm 2026, nhiều đợt cao điểm quy mô lớn đã được triển khai trên toàn quốc. Tại TPHCM, cao điểm 45 ngày đêm "Tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn", hướng tới mục tiêu xây dựng Thành phố không ma túy vào năm 2030, đã huy động tối đa lực lượng, tập trung xử lý các hành vi là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông. Nhờ đó, số vụ tai nạn giao thông trên địa bàn Thành phố đã giảm 35 vụ so với cùng kỳ năm trước, dù lưu lượng phương tiện và nhu cầu vận chuyển hàng hóa vẫn ở mức cao.
Tại TP.Đà Nẵng, cao điểm 45 ngày đêm tổng rà soát, xử lý và làm sạch địa bàn trọng điểm về ma túy cũng được triển khai quyết liệt từ ngày 05/8 đến ngày 20/9/2026; trên các tuyến đường, lực lượng Cảnh sát giao thông tăng cường kiểm tra phương tiện và test nhanh ma túy đối với người điều khiển. Tại bến xe trung tâm Đà Nẵng, 22 tài xế và 3 phụ xe khách đã được test nhanh ma túy trước khi xuất bến, kết quả 100% âm tính, đủ điều kiện phục vụ vận tải hành khách. Tại Tây Ninh, đợt cao điểm 30 ngày đêm tổng rà soát, truy quét, làm sạch địa bàn cũng được triển khai, tập trung test nhanh ma túy đối với lái xe đưa đón công nhân và tài xế container qua cửa khẩu Mộc Bài. Tại Đồng Nai, ngày 10/6/2026, Công an xã Bình An phối hợp với các công ty kinh doanh vận tải tổ chức kiểm tra, test nhanh chất ma túy đối với lái xe, hưởng ứng Tháng hành động phòng chống ma túy.
Bên cạnh đó, lực lượng CSGT còn phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và Công an địa phương truy vết nguồn cung, làm rõ các mối liên hệ để xử lý triệt để các đường dây liên quan. Qua tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự như cản trở người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng, trộm cắp...
Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực của lực lượng chức năng, vẫn còn những thách thức lớn trong công tác phòng ngừa. Áp lực nghề nghiệp nặng nề, đặc biệt đối với tài xế đường dài, cùng với tâm lý chủ quan của một bộ phận người điều khiển phương tiện, đang là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sử dụng ma túy khi lái xe. Chuyên gia giao thông, ThS. Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội Vận tại hành khách liên tỉnh và du lịch TPHCM nhận định, hiện vẫn tồn tại tình trạng nhiều tài xế xe kinh doanh vận tải lấy lý do duy trì sự tỉnh táo để sử dụng ma túy, tiềm ẩn nguy hiểm lớn.
Trước tình hình đó, các chuyên gia cho rằng cần tăng cường hơn nữa trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải trong việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lái xe, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật về tác hại của ma túy đối với an toàn giao thông. Các chương trình tuyên truyền đã được triển khai tại nhiều địa phương, tập trung vào đối tượng học sinh, sinh viên và người lao động trong lĩnh vực vận tải, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa.
Tình trạng người tham gia giao thông sử dụng ma túy đang là một vấn đề nhức nhối, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bên cạnh việc xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, cần có những giải pháp căn cơ từ quản lý, tuyên truyền đến hỗ trợ tài xế về cả thể chất lẫn tinh thần, nhằm từng bước đẩy lùi hiểm họa này trên mọi cung đường.