(CAO) Hôm 22/11, CNN đưa tin tại một cánh đồng ở miền đông nước Anh, các nhà khảo cổ mới đây đã tìm thấy bằng chứng sớm nhất về việc con người tạo ra và kiểm soát lửa. Đây là một phát hiện quan trọng được các nhà khảo cổ học nhận định là đã làm sáng tỏ một trong những bước ngoặt kịch tính trong lịch sử loài người.
Ở Barnham, Suffolk, việc phát hiện ra đất nung tạo thành lò sưởi, rìu đá lửa bị nung nóng và hai mảnh pyrit – một loại đá dùng để tạo ra tia lửa để khiến bùi nhùi cháy – cho thấy rằng con người sơ khai, rất có thể là người Neanderthal, đã có thể tạo ra và duy trì lửa.
Nick Ashton, người phụ trách bộ sưu tập Đồ đá cũ tại Bảo tàng Anh cho biết: “Đây là địa điểm 400.000 năm tuổi, nơi chúng tôi có bằng chứng sớm nhất về việc tạo ra lửa, không chỉ ở Anh hay châu Âu, mà trên thực tế là ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới”.
Ashton là tác giả chính của một nghiên cứu về phát hiện này, được công bố hôm 18/11 trên tạp chí Nature. “Đó là khám phá thú vị nhất trong sự nghiệp 40 năm của tôi” - ông chia sẻ.
Khi nào và ở đâu con người bắt đầu cố ý đốt lửa và nấu thức ăn là một trong những câu hỏi lớn nhất khiến các nhà nghiên cứu về nguồn gốc loài người từ lâu phải đau đầu.
Khả năng tạo ra lửa sẽ cho phép con người sống ở Barnham giữ ấm, ngăn chặn động vật hoang dã và thường xuyên nấu thức ăn. Điều này sẽ khiến thức ăn trở nên bổ dưỡng, an toàn hơn.

Địa điểm khảo cổ ở Barnham, Anh - nơi tìm ra bằng chứng về việc con người tìm ra và duy trì ngọn lửa sớm nhất - Ảnh: Jordan Mansfield
Các hiện vật được phát hiện tại địa điểm này có niên đại hơn 350.000 năm so với bằng chứng được biết trước đây về việc tạo ra lửa trong hồ sơ khảo cổ học, từ một địa điểm ở miền bắc nước Pháp.
Việc xác định cách thức và thời điểm con người lần đầu tiên học cách làm chủ ngọn lửa là một thách thức đối với các nhà khảo cổ học. Bằng chứng về lửa hiếm khi tồn tại. Tro và than có thể dễ dàng bị thổi bay và trầm tích nung có thể bị xói mòn. Cũng khó có thể phân biệt được đâu là đám cháy tự nhiên và đâu là do con người tạo ra.
Ví dụ, theo nghiên cứu, các hiện vật cho thấy sự hiện diện của đám cháy tại các địa điểm có con người sinh sống ở Israel, Kenya và Nam Phi có niên đại từ 800.000 năm đến hơn 1 triệu năm trước. Tuy nhiên, thật khó để loại trừ khả năng đây là những vụ cháy rừng không phải do con người gây ra.
Theo nghiên cứu, con người ban đầu có thể đã bắt đầu khai thác lửa do sét đánh hoặc các nguyên nhân tự nhiên khác, có thể bằng cách bảo quản than hồng trong một khoảng thời gian, nhưng đó sẽ là một nguồn tài nguyên không thể đoán trước được.

Một chiếc rìu cầm tay bị nhiệt làm hỏng. Đây là một trong hai chiếc được tìm thấy gần lò sưởi có niên đại 400.000 năm tuổi tại di chỉ trên, cho thấy bằng chứng về việc con người đã tạo ra và duy trì lửa - Ảnh: Jordan Mansfield

Một mảnh pyrit sắt được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2017 tại địa điểm Barnham, Suffolk, Anh - Ảnh: Jordan Mansfield
Tuy nhiên, những phát hiện tại Barnham cho thấy cư dân ở đây có thể thắp sáng và sử dụng lửa một cách thường xuyên và có chủ ý.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích trầm tích màu đỏ từ Barnham và xác định các đặc tính hóa học của nó khác với những gì tìm thấy ở một đám cháy tự nhiên. Ví dụ, dấu hiệu của hydrocarbon cho thấy nhiệt độ cao hơn do đốt gỗ tập trung. Sự thay đổi khoáng chất của trầm tích cũng cho thấy hoạt động đốt được lặp đi lặp lại ở cùng một vị trí.