Ngày 4/3, TAND TP.HCM đã quyết định hoãn phiên sơ thẩm theo đơn yêu cầu của luật sư và một bị cáo trong vụ án “buôn lậu, đưa- nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” trong việc thực hiện thủ tục nhập khẩu các sản phẩm sữa vào Việt Nam, xảy ra tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình) và Chi cục Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn Khu vực 1.
Các bị cáo tại tòa
Trong vụ án này, bị cáo Trần Quốc Khánh (Trưởng chi nhánh Công ty Busan) bị đưa ra xét xử về tội buôn lậu và tội đưa hối lộ. Bị cáo Nguyễn Phúc Lộc (cựu cán bộ Phòng hành chính tổng hợp Chi cục Vệ sinh ATTP thuộc Sở Y tế tỉnh Nam Định) bị đưa ra xét xử về tội nhận hối lộ.
Các bị cáo Trần Ngọc Dâng (nhân viên), Bùi Tiến Thiều (cựu giám đốc Công ty Busan) và Nguyễn Thị Hiền (cựu công chức hải quan, Chi cục hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn - Khu vực 1) bị đưa ra xét xử về tội buôn lậu. Bị cáo Hoàng Tiến Cường (cựu Chi cục trưởng Chi cục Vệ sinh ATTP thuộc Sở Y tế tỉnh Nam Định) bị đưa ra xét xử về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Theo cáo trạng, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Busan (Công ty Busan) do Sở kế hoạch & Đầu tư tỉnh Nam Định (nay là Ninh Bình) cấp giấy phép kinh doanh vào năm 2013 do Bùi Tiến Thiều đại diện pháp luật, năm 2023 thay đổi giấy phép lần 7 do Hoàng Đào Xuân đại diện pháp nhân. Tuy nhiên, Thiều và Xuân chỉ đứng tên trên giấy tờ, trên thực tế điều hành mọi hoạt động của Công ty Busan đều do Trần Quốc Khánh. Quá trình hoạt động Công ty Busan mở ba chi nhánh ở Hà Nội và Bình Dương (cũ).
Trước khi thực hiện thủ tục nhập khẩu hàng về Việt Nam tiêu thụ, Khánh biết rõ sản phẩm sữa nhãn hiệu Ensure, trên bao bì có thông tin Tiếng Anh "Not to be Sold in Vietnam or Mexico" - nghĩa là không được bán tại Việt Nam và Mexico. Do đây là mặt hàng dễ tiêu thụ, có thể kiếm được lợi nhuận nên Khánh đã gọi điện cho người bạn tên Hà, là công chức hải quan tìm hiểu thủ tục nhập khẩu. Sau khi nắm được quy trình, đầu tháng 11/2022, Khánh liên lạc với Nguyễn Phúc Lộc cán bộ Phòng hành chính tổng hợp Chi cục Vệ sinh ATTP thuộc Sở Y tế tỉnh Nam Định để nhờ Lộc làm các hồ sơ xin cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố nhiều mặt hàng sữa nhập khẩu.
Khánh đưa mẫu sữa nhập khẩu cho Thiều để gửi đến Công ty TNHH công nghệ NHONHO làm kiểm nghiệm, bổ sung vào hồ sơ xin cấp giấy. Khánh nhờ Lộc hoàn thiện bộ hồ sơ bản công bố sản phẩm, chuyển lại cho Khánh đóng dấu Công ty Busan để nộp. Sau khi Lộc nhận kết quả kiểm nghiệm Công ty TNHH công nghệ NHONHO, Lộc tập hợp thành hồ sơ hoàn chỉnh rồi mang nộp vào bộ phận một cửa một dấu UBND tỉnh Nam Định. Khi hồ sơ được chuyển đến Chi cục Vệ sinh ATTP, Lộc thụ lý hồ sơ, soạn thảo tờ trình để Hoàng Tiến Cường ký và cấp Giấy tiếp nhận công bố sản phẩm.
Theo cách thức trên, từ tháng 12/2021 đến tháng 11/2022, Lộc đã giúp Khánh làm hồ sơ công bố sản phẩm và làm tờ trình để Hoàng Tiến Cường ký ban hành cấp cho Công ty Busan 12 giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm cho 12 dòng sữa nhập khẩu, trong đó có 3 sản phẩm sữa nhập khẩu năm 2022 là Horizon Organic Dry Whole Milk, Glucerna Original homemade Shake Vanilla và Ensure Original Vanilla Shake.
Ngoài ra, Lộc nhận làm giúp Khánh hồ sơ công bố và giấy tiếp nhận công bố sản phẩm cho các sản phẩm sữa nhập khẩu của Công ty Anh Khoa (là công ty do vợ Khánh là Đặng Thị Hải Anh làm giám đốc)
Khánh đã nhiều lần chuyển vào tài khoản của Lộc tổng cộng 199 triệu đồng. Lộc dùng tiền này để làm hồ sơ gồm tiền kiểm nghiệm, phí dịch thuật, phí hồ sơ... hưởng lợi 63 triệu đồng.
Cáo trạng xác định, để quy trình hồ sơ của Khánh được trót lọt, cuối năm 2021, Khánh được Lộc dẫn đến văn phòng làm việc của Hoàng Tiến Cường là Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP tỉnh Nam Định gặp gỡ. Tại đây, Khánh giới thiệu Khánh là người nhà của Bách, một nhân viên tại Sở Y tế tỉnh Nam Định (cũ). Trước đó, Bách cũng đã gọi cho Cường để nhờ giúp đỡ cho người nhà của Bách.
Do tin tưởng, nể nang Lộc và đã nhận lời giúp Bách, Cường đã ký nhiều Giấy tiếp nhận đăng ký Bản công bố sản phẩm cho Công ty Busan mà không thực hiện kiểm tra, thẩm định để phát hiện các sai sót của hồ sơ.
Cụ thể, trong hồ sơ cấp Giấy tiếp nhận đăng ký Bản công bố sản phẩm sữa "Thực phẩm dinh dưỡng y học Ensure Original Nutrition Vanilla Shake" và sữa Glucerna Original Homemade Shake Vanilla, bị cáo Cường không phát hiện các hồ sơ này thiếu Giấy chứng nhận lưu hành tự do bản dịch có hợp pháp hóa lãnh sự của cơ quan nước sở tại.
Đối với hồ sơ cấp giấy cho sản phẩm sữa Ensure, Khánh đã sử dụng Giấy tiếp nhận để nhập khẩu sản phẩm sữa Ensure Original Nutrition Shake có dòng chữ "Not to be sold in Vietnam and Mexico" (dịch là Không được bán tại Việt Nam và Mexico).
Đối với hồ sơ cấp Giấy tiếp nhận đăng ký Bản công bố sản sữa “Thực phẩm dinh dưỡng công thức với mục đích bổ sung cho trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi Horizon Organic Liquid Whole Milk", nhãn sản phẩm chỉ ghi "Horizon Organic Whole Milk" và không có căn cứ xác định đây là sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi.
Đây chính là thủ đoạn của Khánh và Lộc, bởi theo quy định, thẩm quyền cấp Giấy tiếp nhận đăng ký Bản công bố sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi thuộc về Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm.
Trong khi đối với sản phẩm sữa, mỗi lần nhập khẩu phải lấy mẫu và kiểm dịch sản phẩm động vật của cơ quan Thú y để được cấp "Giấy chứng nhận kiểm dịch sản phẩm động vật".
Quá trình điều tra, bị cáo Cường thừa nhận không có cơ sở xác định sữa Horizon là sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi.
Cáo trạng cũng xác định, Khánh chỉ đạo Trần Ngọc Dâng chỉnh sửa, cắt dán dữ liệu trên máy tính để kê khai hải quan với số liệu chỉnh sửa trên tờ khai thấp hơn so với hàng hóa nhập khẩu thực tế 521 thùng sữa các loại (giá trị hàng hóa chênh lệch vi phạm là 574 triệu đồng).
Toàn bộ lô hàng sữa các nhãn hiệu Ensure, Glucerna và Horizon được nhập khẩu với Giấy tiếp nhận Bản công bố sản phẩm trái quy định trị giá 3,4 tỉ đồng.
Bị cáo Nguyễn Thị Hiền là công chức hải quan thụ lý giải quyết các tờ khai nhập khẩu mặt hàng sữa các loại của Công ty Busan. Do có mối quan hệ và đã trao đổi trước với Dâng về việc cho giải phóng hàng, tham vấn giá, nên trong quá trình kiểm tra hồ sơ nhập khẩu, Hiền đã có hành vi bỏ qua các sai sót trong hồ sơ nhập khẩu, áp sai mã, chấp thuận Giấy tiếp nhận bản công bố sản phẩm do ATVSTP cấp cho sản phẩm sữa Horizon không đúng quy định.
Hành vi của bị cáo Hiền bị cáo buộc giúp sức tích cực cho Công ty Busan nhập khẩu lô hàng trị giá 3,4 tỉ đồng trái quy định.