Cần sự đồng thuận về vấn đề nợ công

Thứ Ba, 01/11/2016 16:36  | Trà My

|

(CAO) Ngày 1-11, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về các vấn đề kinh tế của đất nước như kế hoạch tài chính 5 năm, đầu tư công trung hạn, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2017; một vấn đề khác được nhiều đại biểu rất quan tâm chính là vấn đề nợ công.

Nợ công đã kịch trần

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương, đoàn Quảng Bình ví von: Người xưa có câu “thứ nhất nhà dột, thứ hai nợ đòi”, tâm lý người dân Việt Nam rất lo nợ và trả nợ càng nhiều thì càng lo, vì vậy Bộ trưởng Tài chính phải nói rõ để người dân được biết. 

Đại biểu Phùng Đức Tiến, Hà Nam thì cảnh báo: nợ công đã lên đến 64,98%, gần "chạm trần" 65%; nợ Chính phủ 53,1% GDP, trong khi ngưỡng cho phép là 50%; trong trường hợp tăng trưởng năm 2016 không đạt mục tiêu đề ra (6,7%) thì các tỷ lệ này sẽ còn cao hơn.

"Chi trả nợ giai đoạn 2011-2015 tăng gấp 1,6 lần so với giai đoạn 2006-2010, dự báo chi trả nợ sẽ tăng cao hơn giai đoạn tới", ông Tiến đánh giá nếu tiếp tục đầu tư nhưng không ngăn chặn dàn trải, thất thoát, lãng phí, tham nhũng thì hệ quả sẽ ngày càng lớn.

Đồng tình với Chính phủ về việc thắt chặt chi tiêu, xử lý bội chi, nhưng các vị đại biểu Quốc hội cũng đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính giải trình, làm rõ nguyên nhân, áp lực nợ công và khả năng trả nợ của Chính phủ.

Phát biểu giải trình, làm rõ vấn đề các đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã nhiều lần khẳng định, nhận xét của Quốc hội về "nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn" là hoàn toàn chính xác, ông Dũng cũng thẳng thắn đưa ra những con số phản ánh chính xác về thực tiễn nợ công trong suốt thời gian qua, cũng như trình bày về phương án điều hành thời gian tới. Theo ông, cần có sự đồng thuận về nhận thức trong các đại biểu Quốc hội cũng như dư luận nhân dân về vấn đề này.

Bộ trưởng Bộ Tài chính nhận định "đây là vấn đề khó, mới làm lần đầu" trong điều kiện kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường, giá dầu thô giảm sâu, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hơn, trong nước lại đang triển khai tái cơ cấu toàn diện nền kinh tế.

Theo nhìn nhận của Bộ trưởng Tài chính, "tài chính ngân sách phản ánh thực trạng sức khỏe của nền kinh tế", mặt khác chính sách tài chính cũng góp phần tháo gỡ khó khăn, phát triển sản xuất kinh doanh, thúc đẩy kinh tế và góp phần thúc đẩy công bằng xã hội. Bộ trưởng Tài chính cho biết, tại thời điểm 2001, nợ công mới chỉ chiếm 36,5% GDP; năm 2005, tỷ lệ này đã lên 40,8% GDP; năm 2010 là 50% GDP và năm 2015 đã là 62,2% GDP.

Về quy mô, năm 2015, tổng nợ công khoảng 2,68 triệu tỷ đồng, gấp 2,3 lần năm 2010, gấp 7,6 lần năm 2005 và gấp 14,8 lần so với năm 2001. Tốc độ tăng nợ công của giai đoạn 2011-2015 là 18,5%/năm, cao gấp 3 lần so với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong thực hiện hàng năm, Việt Nam phải áp dụng phương án vay đảo nợ, cụ thể là năm 2013 phải đảo nợ 47.000 tỷ đồng, chỉ một năm sau đó con số đảo nợ đã tăng lên mức 106.000 tỷ đồng và con số này năm 2015 đã là 125.000 tỷ đồng. Trong năm nay, 2016 dự kiến tiếp tục phải đảo nợ 95.000 tỷ đồng.

Từng bước tái cơ cấu

Giải trình nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, ông Dũng cho biết, trước hết do tăng trưởng kinh tế không đạt theo kế hoạch. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011-2015 là 7%-7,5%, nhưng ngay sau đó, do những nguyên nhân khách quan, đặc biệt là do sự suy thoái của kinh tế thế giới nên tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XIII diễn ra vào tháng 10/2011 đã quyết định tốc độ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn này là 6,5%-7%. Tỷ lệ huy động thuế phí vào ngân sách nhà nước ở mức không quá 22%-23%. Đồng thời, giữ nguyên các chỉ tiêu về an sinh xã hội như giảm nghèo, tạo thêm việc làm mới.

Ngoài ra, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cũng lưu ý, trong thực hiện, giá trị tuyệt đối của GDP cũng không đạt như dự toán và đây chính là yếu tố quan trọng làm cho tỷ lệ nợ công/GDP tăng. Năm 2015, theo báo cáo của Chính phủ với Quốc hội, nợ công đã tăng lên 0,9% so với GDP dự toán. Năm 2014 cũng tương tự, do không đạt GDP dự toán là 4,2 triệu tỷ đồng (thực hiện 3,9 triệu tỷ đồng) đã khiến tỷ lệ nợ công tăng từ mức 54,3% GDP lên 58,5% GDP.

Một nguyên nhân nữa được Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết đó là hoạt động tái cơ cấu nền kinh tế (đầu tư công, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước, nông nghiệp) không đạt yêu cầu. Trong khi đó, trong 5 năm qua, Chính phủ lại thực hiện rất nhiều chính sách giảm thu để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; giá dầu thô giảm; cam kết hội nhập quốc tế khiến thu xuất nhập khẩu cũng giảm theo...

Ông Dũng khẳng định, đã thực hiện đảm bảo chi đúng mức theo tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đã được Chính phủ trình lên Quốc hội, đặc biệt là chi cho an sinh xã hội, chi giảm nghèo, chi lương trong giai đoạn này (không kể tiền lương) đã tăng đến 18%/năm, cao hơn tốc độ tăng thu và tăng chi. Qua đó, làm cho cơ cấu chi ngân sách nhà nước/GDP tăng rất nhanh, lên tới 67,8% và tăng 8% so với giai đoạn trước.

Thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng, Nghị quyết Trung ương, Nghị quyết Quốc hội về đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng đường bộ, xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo..., trong giai đoạn này, Chính phủ trình Quốc hội hàng năm phát hành thêm 225.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2012-2014; giai đoạn 2014-2016 phát hành thêm hơn 170.000 tỷ đồng nữa. Đồng thời, Chính phủ cũng trình Quốc hội tăng tỷ lệ bội chi ở mức cao để tăng nguồn cho đầu tư phát triển. Riêng giai đoạn 2011-2015, dự toán bội chi là 872.000 tỷ đồng, thực tế thực hiện là hơn 1 triệu tỷ đồng. Do vậy, riêng về nợ công (số tuyệt đối) tăng lên 1,2 triệu tỷ đồng.

Trình bày về giải pháp khắc phục trước Quốc hội, ông Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh đến việc phải hoàn thiện thể chế về quản lý nợ công, ngân sách; phải từng bước tái cơ cấu lại nợ công.

Trong đó, thời gian tới sẽ đẩy mạnh phần vay trong nước và giảm vay nước ngoài. Hiện, cơ cấu vay nợ trong nước đang ở mức đã trên 57% và nợ nước ngoài còn 43%. Chính phủ cũng sẽ tái cơ cấu kỳ hạn, lãi suất của các khoản nợ công.

Thời gian gần đây, công tác này đã được chú ý hơn nhiều so với trước. Điều quan trọng là lãi suất huy động đã giảm đáng kể, năm 2011 huy động trái phiếu chính phủ trong nước với lãi suất 12,01%/năm thì năm 2012 giảm còn 9,8%/năm, năm 2013 là 7,79%/năm, năm 2015 còn 6,28%/năm và 2016 là 6,4%/năm.

"Kỳ hạn vay đã kéo dài thêm gấp đôi còn lãi suất giảm còn một nửa như vậy là rất tốt cùng do tình hình tài chính trong nước khó khăn", ông Dũng báo cáo về kết quả bước đầu trong tái cơ cấu nợ công 2 năm gần đây.

Bình luận (0)

Thống kê
Lên đầu trang