(CATP) Ngày 30/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 74 bị can liên quan đến các sai phạm trong lĩnh vực quan trắc môi trường xảy ra tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Vụ án được xác định có tính chất đặc biệt nghiêm trọng khi các đối tượng đã sử dụng thủ đoạn tinh vi để can thiệp, làm sai lệch dữ liệu tại hàng trăm trạm quan trắc, qua đó che giấu hành vi xả thải vượt quy chuẩn trong thời gian dài.
Theo kết quả điều tra ban đầu, các bị can thuộc 59 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xả thải và lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường. Đáng chú ý, trong số này có cả cán bộ, lãnh đạo thuộc các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, cho thấy tính chất phức tạp và mức độ nghiêm trọng của vụ án.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường phát hiện dấu hiệu bất thường trong việc vận hành hệ thống quan trắc tại nhiều doanh nghiệp. Cụ thể, có hiện tượng làm sai lệch các chỉ số môi trường nhằm che giấu tình trạng ô nhiễm thực tế. Nhận thấy dấu hiệu vi phạm có tổ chức, kéo dài và diễn ra trên diện rộng, đơn vị đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công an để chỉ đạo đấu tranh, xử lý.
Cơ quan điều tra Bộ Công an đấu tranh với đối tượng trong vụ án
Sau nhiều tháng thu thập tài liệu, chứng cứ, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiến hành bắt giữ các đối tượng, đồng thời khởi tố vụ án, khởi tố bị can để điều tra, làm rõ hành vi vi phạm.
Quá trình điều tra cho thấy, các nhà máy lớn như Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2, cùng nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực nhôm, thép và môi trường là những đơn vị phát sinh lượng lớn khí thải, nước thải trong quá trình sản xuất. Theo quy định, các cơ sở này phải lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục tại các điểm xả thải để giám sát và truyền dữ liệu về cơ quan chức năng.
Tuy nhiên, thay vì tuân thủ quy định, các đối tượng đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu quan trắc trước khi truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Mặc dù các thiết bị quan trắc được niêm phong và có hệ thống camera giám sát độc lập, song dữ liệu vẫn bị can thiệp từ xa thông qua phần mềm điều khiển.
Cụ thể, các đối tượng đã điều chỉnh các thông số đầu ra theo hướng giảm mức độ ô nhiễm, khiến dữ liệu gửi về cơ quan quản lý luôn nằm trong ngưỡng cho phép, qua đó hợp thức hóa hành vi xả thải vượt quy chuẩn trong thời gian dài mà không bị phát hiện.
Kết quả điều tra bước đầu xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường trên cả nước bị can thiệp, chỉnh sửa và làm sai lệch dữ liệu, chiếm khoảng 55% tổng số trạm đang hoạt động. Đây là con số đặc biệt nghiêm trọng, phản ánh quy mô và mức độ lan rộng của hành vi vi phạm.
Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường cho biết, các đối tượng đã thay đổi phương thức vi phạm, không còn xả thải công khai, đơn lẻ như trước mà chuyển sang can thiệp trực tiếp vào hệ thống quan trắc môi trường tự động - vốn là công cụ giám sát cốt lõi của Nhà nước. Thủ đoạn này nhằm che giấu hành vi xả thải trái phép và đối phó với cơ quan chức năng trong thời gian dài.
Hiện vụ án đang được tiếp tục điều tra, mở rộng để làm rõ toàn bộ hành vi vi phạm cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.