Tem kiểm định bán theo số lượng bình
Ngày 17/9/2025, một người đàn ông ở Hà Nội đến cơ quan công an trình báo: ông mua 180 bình chữa cháy nhãn hiệu Dragon, hết gần 64 triệu đồng, nhưng khi đem ra dùng thì bột trong bình không dập được lửa như hướng dẫn in trên vỏ bình. Viện Khoa học hình sự Bộ Công an giám định số bình ông giao nộp, không tìm thấy 2 thành phần chữa cháy (CC) ghi trên bao bì là NH4H2PO4 và (NH4)2SO4. Từ đó, Công an TP Hà Nội mở rộng điều tra, lần ra một đường dây sản xuất bình CC giả trải dài từ Hà Nội đến TPHCM và Tây Ninh. Ngày 11/11 sắp tới, TAND TP Hà Nội dự kiến đưa vụ án với 9 bị cáo ra xét xử sơ thẩm về các tội danh: "Sản xuất, buôn bán hàng giả”, "Nhận hối lộ" và "Giả mạo trong công tác".
Theo cáo trạng của VKSND TP Hà Nội, năm 2016, Đặng Quốc Hoàng (SN 1974) cùng vợ là Nguyễn Thị Kim Ngân (SN 1978, cùng ngụ phường Phú Thọ, TPHCM) lập Công ty CP sản xuất thương mại dịch vụ Vietlink (Công ty Vietlink), kinh doanh phương tiện PCCC nhãn hiệu Dragon. Từ năm 2019, Vietlink nhập nguyên liệu của Công ty Long Thành (Trung Quốc) bột CC có hàm lượng chất CC thấp, không bảo đảm chất lượng, cùng vỏ bình, linh kiện, máy móc về tự sản xuất. Phía Long Thành cử Dong Liang (SN 1984, quốc tịch Trung Quốc) sang giám sát.
CBCS Đội CC và CNCH Khu vực 30 hướng dẫn người dân sử dụng bình CC xách tay
Nhà máy sản xuất bình bột CC (bình CC) của vợ chồng Hoàng đặt tại KCN Hải Sơn mở rộng (xã Đức Hòa, tỉnh Long An). Cuối năm 2024, dù hoạt động sản xuất được chuyển giao trên giấy tờ cho Công ty CP Điện và Chiếu sáng An Phú do Phùng Hữu Lợi (SN 1983) làm Giám đốc, dây chuyền tại đây vẫn tiếp tục vận hành.
Theo cơ quan chức năng, Vietlink đã bán ra thị trường 1.049.875 bình CC thông qua các đại lý, thu về hơn 344 tỷ đồng. Riêng trong năm 2025, Công ty An Phú tiêu thụ thêm 226.568 bình mang thương hiệu Dragon, đạt doanh thu hơn 117 tỷ đồng. Ngoài ra, cơ quan chức năng đã thu giữ 135.395 bình CC tại nhà máy và các kho hàng ở Hà Nội, TPHCM, Long An với tổng giá trị định giá hơn 41,4 tỷ đồng.
Hàng kém chất lượng vẫn dễ dàng lọt qua cửa thị trường nhờ các giấy chứng nhận kiểm định "đạt chuẩn". Cụ thể, từ tháng 6/2023, Công ty Vietlink đã thuê Công ty TNHH Công nghệ PCCC Phương Nam (Công ty Phương Nam) để kiểm định bình CC.
Theo cáo trạng, người thực tế điều hành Công ty Phương Nam là Phạm Đức Cảnh (SN 1979, nguyên Giám đốc Xí nghiệp xây dựng PCCC). Để né tránh pháp nhân, Cảnh đứng sau chỉ đạo, nhờ Phạm Thị Hương (SN 1987) đứng tên làm Giám đốc và thuê Đặng Kim Tựu (SN 1984) làm Trưởng phòng kiểm định. Đề bình CC của công ty đủ điều kiện xuất xưởng, tiêu thụ ra thị trường, Nguyễn Thị Kim Ngân (đại diện Vietlink) thỏa thuận chi tiền ngoài hợp đồng cho Cảnh chỉ đạo nhân viên lấy mẫu và kiểm định sai quy trình, qua đó tạo ra kết quả "đạt chất lượng" cho các lô hàng. Từ tháng 6/2023 đến tháng 12/2024, phía Cảnh thu lợi bất chính với giá 8.000 đồng/bình CC; sang năm 2025 tăng lên 10.000 đồng mỗi bình. Tổng cộng, Cảnh cùng các đồng phạm nhận từ Ngân hơn 17,1 tỷ đồng tiền "bôi trơn". Cụ thể, Cảnh đút túi gần 15 tỷ đồng, Hương nhận hơn 2,2 tỷ đồng rồi chia cho Tựu 160 triệu đồng.
Điều đáng nói nữa là máy móc dùng để kiểm định ở Phương Nam cũng không đạt chuẩn. Theo cáo trạng, từ cuối năm 2022 đến năm 2024, Nguyễn Đức Trung (SN 1982, cán bộ Viện Đo lường Việt Nam) biết rõ chuyện làm ăn gian dối này nhưng vẫn báo lãnh đạo công ty là hàng "đạt chất lượng", không cần kiểm tra. Tiếp đó, Trung cùng Nguyễn Khắc Toàn (SN 1988) và Đinh Xuân Các (SN 1989), Trưởng phòng kỹ thuật và Giám đốc Công ty CP TechBoss, cấp khống giấy chứng nhận hiệu chuẩn cho 302 lượt máy móc, thiết bị CC nhằm thu về hơn 353 triệu đồng tiền phí. Nói tóm lại, bình CC giả được các bị cáo "chứng nhận" bằng những thiết bị máy móc cũng chỉ "đạt" chuẩn trên giấy tờ.
Bình CC nhãn hiệu Dragon được xác định là hàng giả
Hiện Nguyễn Thị Kim Ngân đã bỏ trốn, đang bị truy nã. Hành vi của bị can này được tách ra xử lý sau. Dấu hiệu Ngân đưa tiền hối lộ cho một số cá nhân tại các đơn vị khác cũng đã được tách ra, chuyển Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng - kinh tế - Bộ Công an tiếp tục điều tra theo thẩm quyền. Các bị caó và gia đình đã nộp hơn 22 tỷ đồng cho việc khắc phục hậu quả.
Vụ án "Dragon" không phải trường hợp làm giả bình CC duy nhất. Ngày 04/10/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố, bắt tạm giam Phan Thế Hoài, Giám đốc Công ty TNHH PCCC Tomoken Việt Nam, và em trai là Phan Bạch Thông về hành vi "Sản xuất, buôn bán hàng giả”. Theo cơ quan điều tra, hai anh em Hoài – Thông tự phối trộn bột CC theo tỷ lệ "tự nghĩ ra", trong đó bột thạch anh, vốn không có tác dụng CC, chiếm tới 54%. Từ năm 2023, công ty của anh em Hoài bán ra thị trường hơn 2,2 triệu bình CC các loại, trong đó hơn 1,6 triệu bình bột dùng hỗn hợp này. Các mẫu bình 6kg, 8kg thu giữ trong vụ án, được Viện Khoa học hình sự xác định không dập tắt được đám cháy loại B (cháy chất lỏng như xăng, dầu) theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Bỏ khâu "tiền kiểm", nhưng phải tăng trách nhiệm "hậu kiểm"
Vụ án được đưa ra xét xử vào thời điểm Quốc hội đang xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng PCCC và CNCH...
Hiện phương tiện PCCC và CNCH phải được cấp phép trước khi lưu thông. Dự thảo bỏ thủ tục này: các sản phẩm được quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; phương tiện đã có kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đủ điều kiện được miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu, nhưng phải kê khai thông tin trước khi lưu thông để phục vụ truy xuất, hậu kiểm. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng. Theo cơ quan soạn thảo, trong nước đã có 19 tổ chức với 21 phòng, cơ sở thử nghiệm phương tiện PCCC và CNCH. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Hàng giả của Công ty Vietlink được phát hiện, thu giữ
Cho ý kiến về dự thảo tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 04/9 vừa qua, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, đánh giá: "Đây là hướng đi đúng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và đổi mới quản trị nhà nước hiện nay". Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm; giảm "tiền kiểm" đến đâu thì trách nhiệm và hiệu quả "hậu kiểm" phải tăng tương ứng đến đó.
Vụ Dragon cho thấy phần "hậu kiểm" cần phải với tới đâu. Trong vụ án này, hồ sơ pháp lý không thiếu thứ gì: từ giấy chứng nhận kiểm định, con tem "đạt" cho đến giấy hiệu chuẩn máy thử. Thế nhưng theo cáo trạng, kiểm định và con tem là kết quả của khoản "chi ngoài hợp đồng", còn giấy hiệu chuẩn thì được cấp khống. Một khi kết quả đánh giá của tổ chức độc lập trở thành căn cứ để sản phẩm được miễn kiểm tra, thì cơ chế mới bắt buộc phải hậu kiểm tới cùng: soi kỹ các đơn vị thử nghiệm (máy móc có hiệu chuẩn thật không, mẫu lấy đúng quy trình không) và siết chặt khâu lấy mẫu xác suất ngay trên thị trường.
Với người dân, bình CC là thứ mua một lần rồi để đó, hiếm khi được thử. Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó trưởng Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM, từng khuyến cáo người dân mua thiết bị tại cơ sở uy tín, kiểm tra kỹ tem kiểm định, vỏ bình, tình trạng kỹ thuật. Hàng trôi nổi, giá rẻ bất thường là thứ nên tránh; bình đang dùng cần được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ. Vụ án nhắc thêm: con tem là cần nhưng chưa đủ; nơi bán có địa chỉ rõ ràng và chứng từ mua hàng mới là chỗ dựa khi cần truy xuất.
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, mức hình phạt được quy định cụ thể như sau: Tại điểm a, b khoản 3 Điều 192, người sản xuất, buôn bán hàng giả có hàng giả hoặc số tiền thu lợi bất chính trị giá từ 500.000.000 đồng trở lên bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm. Tại điểm a khoản 4 Điều 354 (sửa đổi), người nhận hối lộ với tài sản hoặc lợi ích vật chất trị giá từ 1.000.000.000 đồng trở lên đối diện với mức án 20 năm tù hoặc tù chung thân. Bên cạnh đó, theo điểm a khoản 4 Điều 359, tội giả mạo trong công tác khi làm hoặc cấp từ 11 giấy tờ giả trở lên sẽ bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.