Bên cạnh những thuận lợi, địa bàn biên giới cũng có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật. Đáng chú ý là thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo người dân xuất cảnh trái phép, đưa sang Campuchia làm việc tại các cơ sở cờ bạc, công ty trá hình, "trung tâm lừa đảo" trực tuyến; cưỡng bức lao động hoặc mua bán người.
Không để "việc nhẹ, lương cao" trở thành cái bẫy
Trước tình hình trên, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an tỉnh Tây Ninh khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác khi tìm việc, đi lại, làm việc tại khu vực biên giới; nhất là không để những lời mời hấp dẫn trên mạng xã hội trở thành cái bẫy đưa mình vào những đường dây tội phạm.
Thủ đoạn dụ dỗ người dân đi làm xa hiện không chỉ diễn ra trực tiếp tại khu vực giáp biên, bến xe, quán cà phê, khu nhà trọ, điểm tập kết lao động mà còn bắt đầu từ không gian mạng. Một tin nhắn trên Facebook, Zalo, TikTok, Telegram hay một bài đăng tuyển dụng trong nhóm tìm việc hoặc lời giới thiệu của một người quen trên mạng đều có thể là bước đầu để các đối tượng tiếp cận, tạo lòng tin rồi đưa nạn nhân rời khỏi nơi cư trú.
Các đối tượng liên quan môi giới, xuất nhập cảnh trái phép bị bắt giữ
Đối tượng thường đánh vào tâm lý cần việc, muốn tăng thu nhập của lao động tự do, thanh thiếu niên, người thất nghiệp hoặc người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Các lời mời được đưa ra rất hấp dẫn: việc nhẹ, lương cao, không cần bằng cấp, không cần kinh nghiệm, không cần biết tiếng, được bao ăn ở, có người đưa đón và có thể đi ngay trong ngày. Đáng chú ý, nhiều bài đăng hoặc tin nhắn tuyển dụng có nội dung như "làm casino", "chăm sóc khách hàng bên Campuchia", "làm online lương cao", "đi làm ngay, không cần giấy tờ", "bao xe đưa đón tận nơi"... Khi được hỏi cụ thể, người tuyển dụng thường nói vòng vo, không cung cấp địa chỉ doanh nghiệp rõ ràng, không cho kiểm tra nơi làm việc hoặc liên tục thúc giục người được tuyển lên đường.
Theo cơ quan Công an, một công việc hợp pháp phải có thông tin rõ ràng về doanh nghiệp, địa chỉ, người đại diện, công việc, mức lương, thời gian và điều kiện làm việc, hợp đồng cùng các quyền lợi của người lao động. Nếu người tuyển dụng chỉ liên hệ qua tài khoản mạng xã hội, không có công ty cụ thể, không thể xác minh nơi làm việc, yêu cầu đi gấp hoặc nói "có người lo hết", người dân cần đặc biệt cảnh giác. Nguy hiểm hơn là những lời rủ rê "qua biên giới làm việc nhưng không cần giấy tờ", "đi đường tắt cho nhanh", "có người dẫn", "qua đó rồi làm thủ tục sau". Đây có thể là dấu hiệu của hoạt động tổ chức, môi giới xuất cảnh trái phép, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nạn nhân bị cưỡng bức lao động, đưa vào các đường dây lừa đảo trực tuyến hoặc mua bán người.
Một thủ đoạn khác được cảnh báo là các đối tượng đưa ra lời hứa "bao trọn gói". Người được rủ rê có thể được nói rằng không phải lo tiền xe, tiền ăn, chỗ ở; thậm chí không cần hộ chiếu vì "đã có người đón bên kia". Để tạo lòng tin, đối tượng có thể ứng trước tiền xe, tiền ăn, tiền làm giấy tờ hoặc một khoản tiền tiêu vặt. Nhưng khi nạn nhân đến nơi, những khoản tiền này có thể bị biến thành "khoản nợ". Người lao động bị tính thêm phí môi giới, ăn ở, quản lý hoặc tiền phạt hợp đồng rồi bị buộc làm việc để trả nợ. Có trường hợp người muốn trở về bị yêu cầu gia đình chuyển tiền chuộc. Khi gia đình không có khả năng đáp ứng, nạn nhân có thể tiếp tục bị giữ lại, ép làm việc hoặc bị chuyển sang nơi khác.
Vì vậy, người dân không nên xem việc được "lo hết chi phí” là một ưu điểm của lời mời việc làm. Một công việc hợp pháp phải minh bạch về doanh nghiệp, công việc, hợp đồng, chi phí và quyền lợi. Không có cơ hội việc làm an toàn nào lại bắt đầu bằng việc che giấu thông tin, đi theo người lạ, không có giấy tờ và không qua cửa khẩu, lối đi hợp pháp.
Cùng với cảnh báo đối với người có nhu cầu tìm việc, Công an Tây Ninh đề nghị người dân, nhất là những người sinh sống tại địa bàn giáp biên không nhận lời vận chuyển, dẫn đường, đưa đón người qua biên giới khi chưa biết rõ mục đích. Các đối tượng có thể thuê người dân chở khách, dẫn đường, chỉ lối hoặc bố trí nơi ăn nghỉ tạm thời rồi đưa ra những lý do tưởng như bình thường như "chở người đi làm", "đưa người qua thăm thân", "dẫn khách qua bên kia lấy hàng". Đi kèm thường là khoản tiền công cao nhằm thu hút người dân tham gia.
Theo cơ quan chức năng, việc giúp sức cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh trái phép hoặc che giấu, tạo điều kiện cho hoạt động đưa người qua biên giới không đúng quy định có thể bị xử lý theo pháp luật. Dù chỉ tham gia một công đoạn như chở người, dẫn đường, canh đường, bố trí điểm tập kết hoặc cung cấp thông tin về đường đi, nếu biết hoặc có căn cứ để biết đó là hoạt động trái phép thì vẫn có nguy cơ liên quan đến hành vi vi phạm. Không nên vì khoản tiền công trước mắt mà tiếp tay cho các đường dây đưa người qua biên giới trái phép, nhất là những trường hợp có dấu hiệu liên quan đến mua bán người, cưỡng bức lao động.
Nhận diện dấu hiệu bất thường
Tại địa bàn biên giới, người dân cần chú ý những dấu hiệu bất thường như người lạ thường xuyên xuất hiện tại khu vực giáp biên để tìm đường đi; ôtô, xe máy đưa đón người vào ban đêm hoặc đến nơi vắng; nhóm người tập trung tại nhà trọ, quán nước, bến xe, đường mòn, lối mở nhưng không rõ mục đích. Đáng lưu ý là trường hợp người trẻ mang theo ít hành lý, không nắm rõ nơi đến, chỉ nói "có người bên kia đón"; người môi giới liên tục nghe điện thoại, thay đổi địa điểm hẹn, thúc giục đi nhanh hoặc yêu cầu giữ kín thông tin. Đây là những dấu hiệu người dân không nên bỏ qua.
Khi phát hiện vụ việc nghi vấn, người dân không nên tự ý đối đầu, truy đuổi hoặc đăng tải thông tin chưa kiểm chứng lên mạng xã hội. Cách xử lý phù hợp là ghi nhận những thông tin cần thiết và báo ngay cho Công an xã, phường, đồn Công an, Bộ đội Biên phòng hoặc lực lượng chức năng gần nhất để xác minh, xử lý.
Người lao động trước khi nhận lời đi làm tại khu vực biên giới hoặc ra nước ngoài cần kiểm tra kỹ thông tin: Công ty tuyển dụng là ai, địa chỉ ở đâu, công việc cụ thể thế nào, có hợp đồng hay không, ai là người đưa đi, đi bằng phương tiện gì, qua cửa khẩu nào, có hộ chiếu và giấy tờ hợp pháp hay không, nếu xảy ra sự cố thì liên hệ với ai? Nếu không thể trả lời rõ những câu hỏi này, tuyệt đối không nên vội vàng lên đường. Người dân cũng không chuyển tiền đặt cọc, phí hồ sơ, phí giữ chỗ hoặc phí xuất cảnh cho người không rõ lai lịch; không giao hộ chiếu, căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, sim điện thoại, mã OTP hay giấy tờ cá nhân cho môi giới. Không đi theo người chỉ quen qua mạng và tuyệt đối không xuất cảnh qua đường mòn, lối mở, đường tiểu ngạch hoặc tin vào lời hứa "qua đó rồi làm giấy tờ sau".
Đối với người trẻ có ý định đi làm xa, cần báo cho gia đình đầy đủ thông tin về công việc, người tuyển dụng, nơi đến và phương tiện di chuyển. Cha mẹ, người thân cũng cần chủ động kiểm tra khi con em có ý định đi làm ở khu vực biên giới hoặc sang nước ngoài, không chủ quan với suy nghĩ "đi vài ngày rồi về" hay "đi theo bạn bè nên không sao". Nếu phát hiện người thân chuẩn bị đi làm xa, sang Campuchia hoặc đến khu vực biên giới theo lời rủ rê không rõ ràng, gia đình cần bình tĩnh trao đổi, đề nghị cung cấp thông tin về người liên hệ, công việc, nơi đến, phương tiện di chuyển, giấy tờ và hợp đồng. Nếu có dấu hiệu bất thường, cần khuyên người thân dừng việc di chuyển và báo cơ quan Công an để được hướng dẫn.
Trường hợp người thân đã rời khỏi nhà, mất liên lạc, chỉ nhắn tin ngắn, không cho gọi video, có biểu hiện bị kiểm soát, bị giữ giấy tờ hoặc gia đình nhận được yêu cầu chuyển tiền chuộc, cần khẩn trương trình báo. Khi trình báo, gia đình nên cung cấp họ tên, tuổi, đặc điểm nhận dạng, thời gian rời khỏi nhà, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, nội dung tin nhắn, hình ảnh, thông tin chuyển khoản, địa điểm nghi vấn, biển số xe, vé xe và thông tin người đi cùng nếu có. Gia đình cần lưu giữ toàn bộ tin nhắn, cuộc gọi, hình ảnh và các chứng cứ liên quan, không xóa dữ liệu. Đồng thời không nên tự ý chuyển tiền nhiều lần theo yêu cầu của đối tượng khi chưa báo cơ quan chức năng. Việc trình báo sớm giúp lực lượng chức năng có thêm thời gian xác minh, phối hợp ngăn chặn, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn mua bán người, cưỡng bức lao động, lừa đảo việc làm, tổ chức xuất cảnh trái phép hoặc đưa người qua biên giới không đúng quy định, người dân có thể báo trực tiếp cho Công an xã, phường, đồn Công an hoặc lực lượng chức năng gần nhất. Trong trường hợp khẩn cấp, gọi 113. Với thông tin liên quan đến trẻ em, người chưa thành niên hoặc nghi vấn mua bán người có thể liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em và phòng, chống mua bán người 111. Người dân cũng có thể gửi tố giác tội phạm qua ứng dụng VNeID theo hướng dẫn. Khi cung cấp thông tin, người dân cần trình bày cụ thể, chính xác, không suy diễn và hạn chế tự ý phát tán thông tin chưa được kiểm chứng lên mạng xã hội, tránh ảnh hưởng đến quá trình xác minh.
Phòng, chống tội phạm tại khu vực biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan chức năng. Người dân sinh sống, làm việc tại địa bàn giáp biên chính là lực lượng quan trọng trong việc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Một tin báo kịp thời về nhóm người chuẩn bị qua biên giới trái phép, một tài khoản mạng xã hội đang dụ dỗ thanh thiếu niên đi làm xa, một phương tiện đưa đón bất thường hay một tin nhắn tuyển dụng đáng ngờ có thể giúp cơ quan chức năng ngăn chặn vụ việc ngay từ đầu.
Khu vực biên giới là nơi giao thương, hợp tác và phát triển. Nhưng để những hoạt động này diễn ra an toàn, mỗi người dân cần trang bị cho mình ý thức pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ. Kiểm tra kỹ trước khi nhận việc, hỏi rõ trước khi đi, báo cho người thân trước khi di chuyển, từ chối những lời mời bất thường và báo tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn chính là cách thiết thực để không trở thành nạn nhân, đồng thời góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên tuyến biên giới Tây Ninh.