(CAO) Hôm 23/10, CNN dẫn thông tin từ một phân tích mới đã ước tính có hơn 50.000 người tử vong tại các thành phố trên khắp châu Âu trong những đợt nắng nóng gay gắt bao trùm lục địa này vào mùa hè vừa qua. Đây là mùa hè có nắng nóng gây tử vong nhiều nhất từ trước đến nay tại khu vực này.
Kết quả nghiên cứu, được công bố trong hai bài báo qua bình duyệt trên tạp chí Nature Health, cho thấy khoảng hai phần ba số ca tử vong — tương đương hơn 32.600 người — có nguyên nhân trực tiếp từ biến đổi khí hậu, vốn xuất phát từ tình trạng ô nhiễm do nhiên liệu hóa thạch.
Clair Barnes, một trong những tác giả của các báo cáo và là nhà nghiên cứu về thời tiết cực đoan cùng biến đổi khí hậu tại Đại học Imperial College London (Anh) cho biết: “Tôi tin rằng chúng ta có thể khẳng định một cách khá chắc chắn rằng mùa hè năm 2026 có lẽ là thời điểm tồi tệ nhất từ trước đến nay về số ca tử vong liên quan đến nắng nóng trên phần lớn châu Âu”.
Con số tử vong đáng báo động này được công bố chỉ vài tuần trước khi các nhà lãnh đạo quốc tế tập trung tại Thổ Nhĩ Kỳ để tham dự hội nghị thường niên của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, và chỉ vài ngày sau khi một báo cáo của Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng cơ hội hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp đã không còn nữa.
Barnes nhấn mạnh: “Chúng ta đang đi chệch hướng xa trong việc ngăn chặn những hậu quả tồi tệ nhất của biến đổi khí hậu. Các chính phủ cần nhận thức rằng nếu không hành động nhanh chóng hơn và phối hợp chặt chẽ hơn, tình hình sẽ chỉ ngày càng trở nên tồi tệ hơn”.
Người dân ở Rome, Ý di chuyển trong nắng nóng đợt hè 2026 - Ảnh: Reuters
Châu Âu là lục địa có tốc độ nóng lên nhanh nhất, và nắng nóng cực đoan — hình thái thời tiết cực đoan gây tử vong nhiều nhất — đang dần trở nên không thể chịu nổi. Nhiệt độ cao chưa từng thấy đã thiêu đốt lục địa này từ cuối tháng 5 cho đến hết tháng 8 năm nay.
Đây là mùa hè nóng nhất từ trước đến nay tại Tây Âu, với nhiệt độ cao hơn khoảng 2,9 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991–2020. Thậm chí, vào một số ngày cụ thể, mức chênh lệch nhiệt độ còn lớn hơn nhiều. Tại một số quốc gia, nhiệt độ cao hơn mức bình thường tới hơn 12 độ C. Để tính toán số người tử vong, các nhà khoa học đã so sánh nhiệt độ tại 854 thành phố ở 30 quốc gia châu Âu trong mùa hè này với mức nhiệt độ dự kiến trong một thế giới không có biến đổi khí hậu.
Sau đó, họ sử dụng các nghiên cứu đã qua bình duyệt về mối liên hệ giữa nhiệt độ cao và số ca tử vong hàng ngày để xây dựng mô hình ước tính số người tử vong do nắng nóng trong khoảng thời gian từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 8. Theo các nhà khoa học, phương pháp này cho ra kết quả ước tính số người tử vong khá tương đồng với số liệu do cơ quan y tế các quốc gia công bố sau đó.
Theo đó, các nhà nghiên cứu ước tính có tổng cộng 50.391 ca tử vong liên quan đến nắng nóng tại các thành phố này — nơi tập trung khoảng 40% dân số của các quốc gia được khảo sát. Đây là số người tử vong cao nhất trong vòng 26 năm qua, vượt xa con số ghi nhận trong các đợt nắng nóng nghiêm trọng trước đây tại châu Âu vào năm 2022 và 2003.
Các khu vực ở Nam Âu và Tây Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, nhưng ngay cả những vùng vốn có khí hậu mát mẻ hơn ở Bắc Âu — bao gồm cả Vương quốc Anh — cũng ghi nhận hàng nghìn ca tử vong.
Tỷ lệ tử vong cao nhất được ghi nhận ở nhóm người từ 85 tuổi trở lên. Tuy nhiên, nắng nóng có thể tác động đến bất kỳ ai. Theo kết quả nghiên cứu, hơn 800 người trong độ tuổi từ 20 đến 44 đã tử vong vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng.
Báo cáo kết luận rằng mùa hè năm nay “nhiều khả năng là mùa hè nóng bức nguy hiểm nhất mà châu Âu từng trải qua từ trước đến nay”.
Các nhà khoa học cũng nhận thấy vai trò của biến đổi khí hậu đối với các ca tử vong do nắng nóng đang ngày càng trở nên rõ rệt hơn. Vào giai đoạn đầu thế kỷ này, ô nhiễm từ nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân dẫn đến khoảng 40% số ca tử vong do nắng nóng, trong khi con số này hiện nay đã lên tới khoảng hai phần ba.
Raquel Nunes - Phó giáo sư về sức khỏe và môi trường tại Đại học Warwick, người không tham gia vào nghiên cứu, cho biết những phát hiện này góp phần cung cấp “bằng chứng ngày càng tăng về mức độ nắng nóng cực độ có thể gây chết người. Mặc dù nắng nóng được mô tả là ‘kẻ giết người thầm lặng’ do tác động của nó không phải lúc nào cũng được nhìn thấy ngay lập tức”.
Nunes cho biết thêm, một trong những khía cạnh đáng lo ngại nhất là số người chết cũng cao ở những người trẻ tuổi, với ước tính có hàng ngàn người dưới 65 tuổi đã chết.