(CAO) Những bước tiến của Trung Quốc trong việc sử dụng robot hình người (humanoid robot) để phục vụ các hoạt động đa dạng trong đời sống từ nhảy múa đến thi chạy bộ, nay đã tiến đến một bước mới hơn: sử dụng chúng trong hoạt động chiến đấu.
Tại Thế vận hội Robot hình người thế giới ở Trung Quốc vào tháng trước, các robot đã nhảy, múa. Một số robot chân ngắn chạy nhanh hơn cả vận động viên Usain Bolt ở cự ly 100 mét.
Hai ngày sau khi Thế vận hội kết thúc, tờ báo chính thức của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã rút ra kết luận riêng về buổi biểu diễn. Nhật báo PLA kêu gọi các nhà nghiên cứu đẩy nhanh việc chuyển giao các công nghệ tiên tiến từ phòng thí nghiệm sang cơ sở huấn luyện quân sự cho các “chiến binh” robot.
Theo đánh giá của Reuters về hơn 100 thông báo mua sắm quân sự, nghiên cứu học thuật, bằng sáng chế, ấn phẩm chính thức, hồ sơ chính phủ và tài liệu của công ty quốc phòng thì cơ quan quốc phòng Trung Quốc đang đẩy nhanh nghiên cứu về việc ứng dụng robot hình người vào hoạt động quân sự và lập kế hoạch triển khai chúng trong thời chiến.
Các tổ chức quân sự đang thử nghiệm robot hình người để đáp ứng các yêu cầu trên chiến trường, tìm cách mua robot và công nghệ để huấn luyện chúng cũng như nghiên cứu cách chúng có thể hoạt động cùng với quân đội. Trong giai đoạn 2025 và 2026, hoạt động phát triển tập trung vào nhận thức, thao tác và dữ liệu đào tạo của robot.
Các robot hình người của Unitree tham gia thi đấu kéo co tại Thế vận hội Robot Hình người Thế giới năm 2026 hồi tháng 8/2026 - Ảnh: Reuters
Theo BofA Global Research, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 95% lô hàng robot hình người toàn cầu vào năm 2025. Sự thống trị về mặt thương mại đó cho phép PLA tiếp cận một ngành công nghiệp đang mở rộng đồng thời phát triển các ứng dụng quân sự của riêng mình.
Nghiên cứu phòng thủ robot của Trung Quốc nhấn mạnh công nghệ quân sự đang phát triển nhanh chóng trên toàn cầu như thế nào. Trong cuộc chiến Nga-Ukraine, máy bay không người lái bán tự động sử dụng trí tuệ nhân tạo để điều hướng và nhắm mục tiêu đã làm thay đổi hoạt động trinh sát và tấn công, trong khi robot mang vật tư và cứu thương.
Sự phát triển đó đang thúc đẩy sự quan tâm của quân đội trên toàn thế giới đối với các hệ thống tự hành.
Dennis Hong - giáo sư kỹ thuật cơ khí và hàng không vũ trụ tại UCLA, cho biết: “Đi đến nơi mà chúng tôi không muốn con người đến là một trong những lý do thuyết phục nhất để phát triển robot ngay từ đầu. Nếu mất đi một robot đồng nghĩa với việc tránh được thiệt hại về nhân mạng thì robot có thể trở thành vật dụng có thể sử dụng được”.
Aaron Johnson - Giáo sư kỹ thuật cơ khí tại Đại học Carnegie Mellon cho biết môi trường chiến trường đặt ra nhiều biến số và thách thức khả năng của robot theo những cách không thể đoán trước.
Trung Quốc hiện đã thể hiện một tầm nhìn về việc ứng dụng robot hình người trong chiến tranh đô thị.
Sáu “robot chiến đấu” hình người gồm chó robot hoặc phương tiện không người lái – sẽ được chia thành hai đội tấn công. Làm việc với lực lượng mặt đất, các robot sẽ tuần tra các tòa nhà bị chiếm đóng, từng tầng và từng phòng.
Kịch bản đó đã được các nhà nghiên cứu tại trung tâm thử nghiệm của Đại học Công nghệ Quốc phòng Quốc gia (NUDT) ở Tây An mô tả trong một bài báo vào tháng 8/2025. Nghiên cứu đã mô hình hóa một lực lượng tấn công đô thị sử dụng thiết bị mà các tác giả dự đoán có thể có trong vòng 5 đến 10 năm. Nó không nêu rõ các quy tắc giao chiến của robot, vũ khí chúng sẽ mang theo cũng như cách chúng xử lý các cuộc chạm trán dân sự.
Một robot hình người tham gia cuộc thi võ thuật Wushu tại Thế vận hội Robot Hình người Thế giới hồi tháng 8/2026 - Ảnh: Reuters
Juo-Min Chou, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, cho biết những cải tiến về khả năng giữ thăng bằng, nhận thức và sức bền có thể giúp robot hình người trở nên hữu ích ở những nơi như tòa nhà, đường hầm và bên trong tàu. Chuyên gia Juo-Min Chou chỉ ra: “Về lý thuyết, hai tay và hai chân của chúng có thể kết hợp khả năng di chuyển, leo trèo và thao tác. Tuy nhiên, đối với các nhiệm vụ trinh sát hoặc hậu cần đơn giản hơn, robot bốn bánh, bánh xích hoặc bánh xe thường sẽ rẻ hơn và dễ dàng triển khai trên quy mô lớn hơn”.
Một bài báo tháng 7/2025 trên tờ PLA Daily lập luận rằng các nhiệm vụ của robot hình người cuối cùng có thể phát triển "từ hỗ trợ chiến đấu sang chiến đấu chính" và thảo luận về cách robot có thể được phép bắn vào mục tiêu sống đã được con người xác minh.
Trung Quốc không đơn độc trong việc khám phá việc sử dụng robot hình người trên chiến trường. Năm ngoái, Quân đội Mỹ đã phát động một cuộc thi nhằm phát triển “khả năng quân sự hóa robot hình người” để cuối cùng có thể hoạt động cùng với binh lính. Quân đội cho biết các vai trò tiềm năng của robot hình người bao gồm trinh sát, an ninh, dọn chướng ngại vật, vận hành vật liệu nguy hiểm cũng như các nhiệm vụ tấn công và phòng thủ ở địa hình đô thị.