(CAO) Hôm 28/10, CNN đưa tin Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khẳng định họ không bị chi phối bởi chính trị. Tuy nhiên, các quyết định về lãi suất của ngân hàng trung ương quan trọng nhất toàn cầu này lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn những gì họ tuyên bố.
Các quan chức Fed đều nhất trí rằng mức lạm phát (giá cả hàng hoá tăng cao) cần quay trở lại mức mục tiêu 2% mỗi năm mà ngân hàng trung ương đã đề ra. Thế nhưng, cuộc xung đột liên quan đến Iran đã đẩy giá xăng dầu tăng vọt, và đà tăng giá này đang lan rộng ra ngoài lĩnh vực nhiên liệu. Trước tình hình đó, vào tháng trước, các quan chức Fed đã quyết định tăng lãi suất lần đầu tiên sau ba năm nhằm hạ nhiệt nền kinh tế và kiềm chế lạm phát.
Dù vậy, trong tháng này, ngay cả khi tình hình lạm phát trở nên xấu hơn, nhiều khả năng Fed vẫn sẽ giữ nguyên lãi suất, theo thông tin tại cuộc họp diễn ra vào hôm 28/10.
Theo đó, tại cuộc họp vào hôm 28/10, Chủ tịch Fed - Kevin Warsh được giới quan sát dự báo có thể sẽ phải đối mặt với các câu hỏi về áp lực chính trị nếu ngân hàng trung ương này thực sự giữ nguyên lãi suất. Sự độc lập của Fed là nền tảng cho các quyết định chính sách tiền tệ của cơ quan này. Tuy nhiên, trong một năm bầu cử, sự độc lập đó chắc chắn sẽ bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ.
Nếu không tính giai đoạn đại dịch Covid – khi lãi suất được duy trì ở mức gần bằng 0 – thì trong bốn trên năm kỳ bầu cử gần nhất, Fed đều thực hiện điều chỉnh lãi suất trong vòng hai tháng trước ngày bầu cử.
Chẳng hạn, vào tháng 9 năm 2024, Fed đã cắt giảm lãi suất chuẩn 0,5 điểm phần trăm chỉ sáu tuần trước cuộc bầu cử tổng thống. Động thái này đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ cắt giảm lãi suất, trong bối cảnh lạm phát hạ nhiệt và các quan chức bắt đầu lo ngại về sự suy yếu của thị trường lao động.
Trong khi đó, trước thềm cuộc bầu cử năm 2022, ngân hàng trung ương này đã thực hiện hai đợt tăng lãi suất liên tiếp, mỗi đợt 0,75 điểm phần trăm – mức tăng gấp ba lần so với biên độ thông thường – nhằm đối phó với tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong gần bốn thập kỷ. Tại cuộc họp diễn ra ngay sau ngày bầu cử, cơ quan này tiếp tục thông báo một đợt tăng lãi suất nữa, lần này là 0,5 điểm phần trăm.
Vào năm 2016, các quan chức đã không thay đổi lãi suất trong hai cuộc họp ngay trước ngày bầu cử, mà thay vào đó chọn cách tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp kế tiếp.
Chủ tịch Fed - Kevin Warsh - Ảnh: Getty
Khi đó, ông Patrick Harker - người đứng đầu Ngân hàng Dự trữ Liên bang Philadelphia, từng ủng hộ việc tăng lãi suất vào tháng 9. Tuy nhiên, ông lại phản đối việc tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 11 – thời điểm chỉ còn cách cuộc bầu cử tổng thống đúng sáu ngày. “Điều tôi lo ngại là tùy thuộc vào kết quả bầu cử và những diễn biến sau đó, nếu xuất hiện các chính sách gây ra những tác động làm biến dạng nền kinh tế mà chúng ta buộc phải ứng phó, thì chúng ta sẽ phải hành động” - ông Harker phát biểu vào tháng 10 năm 2016. “Tôi chưa rõ tình hình sẽ diễn ra theo hướng nào. Nhưng có lẽ sẽ thận trọng hơn nếu chúng ta chờ đợi cho đến khi một phần sự bất ổn đó được giải quyết” – ông tuyên bố.
Tuy nhiên, bà Janet Yellen – Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vào thời điểm đó – khẳng định rằng cuộc bầu cử không đóng vai trò gì trong quá trình ra quyết định của các quan chức Fed.
Trước thềm cuộc họp tuần này, các quan chức Fed đã phát tín hiệu rằng họ cho rằng các điều kiện kinh tế hiện tại chưa đòi hỏi một đợt tăng lãi suất ngay lập tức, và họ muốn chờ đợi thêm dữ liệu. Lý do là vì việc tăng lãi suất quá sớm có thể gây suy yếu nền kinh tế một cách không cần thiết – chẳng hạn như khiến người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu khi chi phí vay mượn gia tăng.
Cách tiếp cận thận trọng này trái ngược với yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc hạ lãi suất.
Các quan chức đắc cử, đặc biệt là các tổng thống, thường ủng hộ lãi suất thấp hơn vì điều đó giúp người tiêu dùng và doanh nghiệp vay vốn với chi phí rẻ hơn. Ông Trump – người đang chứng kiến sự ủng hộ dành cho mình sụt giảm trong những tháng gần đây do giá xăng dầu và các chi phí khác tăng cao vì cuộc chiến Iran – đã gia tăng áp lực lên Fed, yêu cầu cơ quan này phải hạ lãi suất.
Ông Trump từng chọn ông Warsh để kế nhiệm Chủ tịch Fed Jerome Powell, sau khi liên tục chỉ trích ngân hàng trung ương này vì đã không mạnh tay cắt giảm lãi suất. Thế nhưng, động thái quan trọng đầu tiên của ông Warsh trên cương vị người đứng đầu Fed lại là tăng lãi suất – một quyết định được nhiều người xem là dấu hiệu cho thấy ông sẽ không để chính trị can thiệp vào chính sách của Fed.
Dẫu vậy, nếu Fed giữ nguyên lãi suất như dự kiến, ông Warsh có lẽ sẽ phải nỗ lực hơn thường lệ để thuyết phục công chúng Mỹ rằng lịch trình chính trị không hề ảnh hưởng đến quyết định này. (Mặc dù Chủ tịch Fed nắm giữ quyền lực đáng kể, nhưng vị trí này cũng chỉ đại diện cho một phiếu bầu trong hội đồng gồm 12 thành viên của Fed)
Trong một ghi chú vào tuần trước, ông Gregory Daco, chuyên gia kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, nhận định: “Việc thắt chặt chính sách không được phép tạo cảm giác như một động thái chống lại chính quyền, trong khi việc giữ nguyên lãi suất cũng không nên bị hiểu là sự nhượng bộ hay nới lỏng chính sách”.
Trong khi đó, Aditya Bhave, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế Mỹ tại Bank of America, lưu ý rằng vì các nhà đầu tư đang kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giữ nguyên lãi suất, nên một đợt tăng lãi suất vào lúc này có thể khiến thị trường bất ngờ và gây ra thêm biến động trong bối cảnh vốn đã căng thẳng.
(CAO) Hôm 17/10, Reuters đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt và thuế quan quan trọng của Mỹ đối với Nga, chỉ vài ngày trước khi các biện pháp này chính thức có hiệu lực theo một đạo luật mà ông đã ký vào tháng trước. Các biện pháp này bao gồm thuế đánh vào hàng hóa từ Nga và các hình phạt đối với việc mua dầu và khí đốt của nước này.