Từ dịch vụ "giấy chứng nhận nhanh"…
Liên quan đến vụ án lộ rõ tiêu cực nghiêm trọng này, Chuyên đề Công an TPHCM đã có bài phản ánh, chỉ rõ dấu hiệu bất thường, khi chỉ duy nhất bị cáo Nguyễn Đỗ Thúy Anh hầu tòa, lãnh án, còn lại đều vô can.
Hồ sơ thể hiện: Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện Lộc Ninh (gọi tắt "Chi nhánh") là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc VPĐKĐĐ tỉnh Bình Phước (nay là VPĐKĐĐ tỉnh Đồng Nai). Thúy Anh là Trưởng bộ phận Hành chính tổng hợp, kiêm kế toán của Chi nhánh. Ngoài nhiệm vụ tham mưu, quản lý các khoản thu phí, lệ phí và thu - chi của đơn vị, Thúy Anh còn được phân công giữ và cấp phát giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ).
HĐXX sơ thẩm tuyên Thúy Anh 6 năm tù về tội "Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản"
Năm 2022, thị trường bất động sản trên địa bàn huyện Lộc Ninh sôi động, người dân đổ về Chi nhánh làm thủ tục cấp, đổi GCNQSDĐ và các dịch vụ khác. Tính từ đầu năm 2022 đến tháng 10/2022, có đến 15.878 hồ sơ đăng ký đất đai và cấp GCNQSDĐ với hơn 412 triệu m2 đất (hơn 40.000 ha) được thẩm định đo đạc. Vì có quá nhiều hồ sơ, ai muốn sớm nhận được GCNQSDĐ thì phải "biết điều". Từ đó, phát sinh dịch vụ "GCNQSDĐ nhanh" với 10 cán bộ nhân viên (9 của Chi nhánh, 1 là cán bộ) tham gia làm "cò”. Tuy nhiên, chỉ có Thúy Anh sa lưới, bị quy kết như sau:
Quá trình thực hiện nhiệm vụ (thu các khoản phí và lệ phí để cấp phát GCNQSDĐ) từ tháng 5 - 9/2022, Thúy Anh sử dụng tài khoản cá nhân (TKCN) để nhận tiền cao hơn so với hóa đơn, biên lai rồi chiếm đoạt của 7 bị hại (thực tế là "cò” GCNQSDĐ) với tổng số tiền 244,277 triệu đồng. Cụ thể: bị hại Dương Thị Thanh Tâm (SN 1988, ngụ thị trấn Lộc Ninh) bị thiệt hại 31,525 triệu; Đỗ Tố Nghiêm (SN 1955, ngụ xã Lộc Thái, huyện Lộc Ninh) 4,99 triệu; Lê Thị Tuyết Kha (SN 1995, ngụ thị trấn Lộc Ninh) 21,409 triệu; Vũ Văn Lực (SN 1980, ngụ xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh) 13,541 triệu; Nguyễn Duy Tiền (SN 1983, ngụ xã Lộc Điền, huyện Lộc Ninh) 131,484 triệu; Bùi Thị Sáu (SN 1984, ngụ xã Lộc Tấn, huyện Lộc Ninh) 36,42 triệu; Lưu Thị Hiền (SN 1980, ngụ TX.Bình Long, tỉnh Bình Phước) 5,186 triệu đồng. Trong số này, 3 bị hại đồng nghiệp của Anh tại Chi nhánh, gồm Tâm (nhờ Thúy Anh lấy 14 GCNQSDĐ), Nghiêm (nhờ 5 lần, lấy 30 GCNQSDĐ) và Kha (nhờ 4 lần, lấy 15 GCNQSDĐ). Bị cáo Anh đã khắc phục hậu quả số tiền 302 triệu đồng.
Tại Bản án sơ thẩm số 63/2024/HS-ST ngày 09/9/2024, TAND huyện Lộc Ninh tuyên phạt Thúy Anh 6 năm tù về tội "Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản" điểm c, d khoản 2 Điều 355 BLHS.
Nguyễn Đỗ Thúy Anh và các luật sư bào chữa tại phiên tòa sơ thẩm (giai đoạn 1)
Theo các luật sư (LS), đây là vụ án có dấu hiệu tiêu cực nghiêm trọng. Trước đó, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Phước (cũ) đã vào cuộc và có văn bản kết luận số 198 ngày 07/02/2023 (KL số 198) chỉ ra nhiều sai phạm tại Chi nhánh liên quan đến việc cấp, đổi GCNQSDĐ. Tại tòa, Thúy Anh thừa nhận hành vi phạm tội và cho rằng không phải một mình bị cáo mà có được GCNQSDĐ để thu tiền. Ngoài Thúy Anh, KL số 198 còn nêu trách nhiệm của nhiều cán bộ thuộc Chi nhánh như Giám đốc (GĐ) Nguyễn Sỹ Hiền; Phó GĐ Trần Xuân Dinh; Võ Thị Huyền Châu (Trưởng bộ phận Đăng ký cấp và cấp GCNQSDĐ); Hồ Thị Thùy Linh (phụ trách chuyển thuế), Lê Thị Phương Thảo (viên chức)... KL số 198 còn nhiều lần nhắc tên bị hại Nguyễn Duy Tiền, nhận hơn 300 GCNQSDĐ nhưng không có giấy ủy quyền. Viên chức Thảo đã nhiều lần giúp ông Tiền nhận kết quả (GCNQSDĐ) mà không có giấy ủy quyền... KL số 198 khẳng định: "Có sự tiếp tay và có ưu ái cho một số đối tượng nhận hồ sơ để làm dịch vụ, gây bức xúc trong dư luận".
Theo nhận định của HĐXX, được nêu rõ trong Bản án sơ thẩm số 63/2024/HS-ST: "Nguyên nhân và điều kiện để bị cáo thực hiện hành vi phạm tội có phần trách nhiệm của lãnh đạo Chi nhánh, đối với việc chuyển tiền dư cho bị cáo, mục đích để được lấy nhanh GCNQSDĐ của 1 số người quen và đồng nghiệp của bị cáo, có dấu hiệu của tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng", "Đưa hối lộ" và "Nhận hối lộ". Cơ quan điều tra đã ban hành quyết định tách các hành vi có dấu hiệu phạm tội nêu trên để điều tra giai đoạn 2 của vụ án".
Đến các "sếp" thêm 1 lần… "hú vía" (!)
Sau khi xác minh làm rõ, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bình Phước (nay là tỉnh Đồng Nai) ra quyết định khởi tố bị can đối với Võ Thị Huyền Châu và Nguyễn Đỗ Thúy Anh về tội "Nhận hối lộ" quy định tại khoản 2 Điều 354 BLHS; Lê Văn Thể (SN 1979, ngụ P.Bình Long, tỉnh Đồng Nai), Trịnh Huy Tùng (SN 1992) và Trần Gia Hân (SN 1998, cùng ngụ xã Lộc Ninh, tỉnh Đồng Nai), Đỗ Thị Thu Thanh (SN 1989, ngụ xã Lộc Hưng, tỉnh Đồng Nai) và Bùi Thị Sáu (bị hại trong vụ án giai đoạn 1) về tội "Đưa hối lộ" quy định tại khoản 2 Điều 364 BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung 2017.
Đối với Võ Thị Huyền Châu, Cáo trạng của VKSND tỉnh Đồng Nai quy kết: Châu được giao nhiệm vụ, quyền hạn là phụ trách bộ phận Đăng ký và cấp GCNQSDĐ, trực tiếp tiếp nhận, xử lý và thẩm tra hồ sơ đăng ký đất đai; tách thửa, cấp GCNQSDĐ lần đầu, cấp lại, cấp đổi GCNQSDĐ. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình, Châu đã nhận tổng cộng số tiền 532 triệu đồng để xử lý nhanh các hồ sơ về đất đai theo yêu cầu. Cụ thể:
Thứ nhất, Châu nhận 401 triệu đồng của Lê Văn Thể, làm dịch vụ kinh doanh bất động sản. Từ ngày 01/01 - 15/10/2022, Thể đã 13 lần chuyển 401 triệu đồng vào tài khoản cá nhân của Châu để nhờ Châu "quan tâm", xử lý nhanh các hồ sơ về đất đai theo yêu cầu của Thể.
Bản án sơ thẩm số 63/2024/HS-ST ngày 09/9/2024 (trang 1, 13 và trang cuối) nêu nhận định của HĐXX
Thứ hai, Châu nhận 37 triệu đồng của Đỗ Thị Thu Thanh, nhân viên Văn phòng công chứng V.V.T. Thanh biết Châu là người trực tiếp thẩm tra các hồ sơ đất nên đã liên hệ nhờ Châu "quan tâm", xử lý nhanh đối với các hồ sơ do Thanh nộp tại Chi nhánh. Từ ngày 01/01 - 15/10/2022, Thanh đã 7 lần chuyển khoản 37 triệu đồng vào tài khoản của Châu để nhờ giải quyết nhanh sơ về hồ sơ.
Thứ ba, Châu nhận 94 triệu đồng của Bùi Thị Sáu, kinh doanh bất động sản tự do. Do có mối quan hệ quen biết, từ ngày 01/01 - 15/10/2022, Sáu đã 9 lần chuyển khoản cho Châu số tiền 94 triệu đồng để nhờ "quan tâm", giải quyết nhanh các hồ sơ về đất đai của Sáu nộp tại Chi nhánh.
Đối với hành vi của Nguyễn Đỗ Thúy Anh, Cáo trạng quy kết: Trần Gia Hân là Kế toán Chi nhánh Công ty TNHH đầu tư bất động sản PTL (thị trấn Lộc Ninh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, nay là xã Lộc Ninh, tỉnh Đồng Nai). Hân thường nộp hồ sơ (chủ yếu là bản vẽ đất đai) tại Chi nhánh. Biết Thúy Anh là người có chức trách, nhiệm vụ thu tiền hóa đơn nên Hân đã liên hệ nhờ "quan tâm", giải quyết nhanh hồ sơ của Công ty PTL. Viện lý do "cần văn phòng phẩm giải quyết thủ tục hành chính cho Chi nhánh" (thực tế Chi nhánh đã cung cấp đủ văn phòng phẩm cho CB-CNV sử dụng), Thúy Anh "gợi ý”, nhờ Công ty PTL "hỗ trợ", Hân đã báo cho Giám đốc công ty Trịnh Huy Tùng biết. Được sự đồng ý của Tùng, từ tháng 01/2022 đến tháng 10/2022, Hân lấy nguồn quỹ của Công ty PTL chuyển khoản cho Thúy Anh 27 lần, với tổng số tiền 36,4 triệu đồng, nhờ "ưu tiên" các hồ sơ mà Công ty PTL đã nộp tại Chi nhánh.
Đối với GĐ Chi nhánh Nguyễn Sĩ Hiền cùng 2 Phó GĐ Chi nhánh là Trần Xuân Dinh và Nguyễn Hoàng Long, Cáo trạng kết luận: đã thực hiện đầy đủ việc chỉ đạo tiếp nhận giải quyết hồ sơ về đất đai theo đúng quy định, không bàn bạc hoặc được hưởng lợi từ Châu và Thúy Anh. Do 2 bị can sử dụng tài khoản cá nhân để nhận hối lộ nên cả 3 ông Hiền - Dinh - Long không đủ điều kiện, khả năng để kiểm tra, phát hiện và phòng ngừa hành vi tham nhũng.
Hành vi của 3 ông Hiền - Dinh - Long không cấu thành tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" mà chỉ phải chịu trách nhiệm liên đới do cấp dưới sai phạm. GĐ Hiền đã bị xử lý kỷ luật về mặt Đảng và chính quyền (đều bằng hình thức "Cảnh cáo") nên không đề cập xử lý.
Theo dõi vụ án, Luật sư Trần Hải Đức (Đoàn Luật sư TPHCM) bày tỏ băn khoăn: Vụ án này liên quan đến rất nhiều người, nhất là những cán bộ làm "cò” và lãnh đạo Chi nhánh VPĐKĐĐ Lộc Ninh. Dấu hiệu của tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" theo Điều 360 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) của lãnh đạo Chi nhánh cũng được chỉ rõ trong Bản án sơ thẩm số 63/2024/HS-ST ngày 09/9/2024. Tuy nhiên, giai đoạn 2 của vụ án, ngoài Thúy Anh, chỉ có bà Châu là cán bộ bị truy tố về tội "Nhận hối lộ", còn lại đều vô can. Trong khi đó, Thúy Anh đang chấp hành bản án 6 năm tù về tội "Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản" (nhận tiền của nhiều người để lấy nhanh GCNQSDĐ); nay tiếp tục bị truy tố tội "Nhận hối lộ" cũng với hành vi tương tự. Có nhiều vấn đề sẽ được làm rõ tại phiên tòa sơ thẩm ngày 14/4/2026 sắp tới.