Ngày 8/10/2026, Công an TPHCM (CATP) phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM và Tổng Công ty Viễn thông MobiFone tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến "Tìm hiểu quy định pháp luật về an ninh mạng" năm 2026. Cuộc thi hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam với chủ đề "Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người", thu hút hơn 5.000 lượt thí sinh đến từ 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn Thành phố.
Con số 168 phường, xã, đặc khu là toàn bộ đơn vị hành chính cấp xã của TPHCM sau sắp xếp, cũng là địa bàn mà các "Trạm Công dân số", các tổ công nghệ số cộng đồng đang được mở rộng để đưa người dân lên môi trường số. Khi người dân toàn thành bắt đầu dùng dịch vụ công trực tuyến, ví điện tử, ứng dụng định danh, thì nhu cầu được trang bị kỹ năng tự bảo vệ cũng trải đều trên chừng ấy địa bàn.
Cuộc thi trực tuyến kéo dài 7 ngày, từ 19/8 đến hết 25/8/2026. Mỗi thí sinh có tối đa 15 phút đưa ra đáp án cho 15 câu trắc nghiệm chọn ngẫu nhiên và một câu tự luận, xoay quanh phòng, chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân, định danh và xác thực điện tử, nhận diện tin sai sự thật, sử dụng AI an toàn.
Phát biểu tại Lễ tổng kết, Thượng tá Nguyễn Văn Dũng, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao CATP, cho biết phần lớn thí sinh đạt giải là thanh thiếu niên. Đại diện lãnh đạo Phòng lưu ý nguy cơ xâm hại trẻ em trên mạng "đang trở thành vấn đề đáng báo động", và cho rằng xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng là trách nhiệm của cá nhân, gia đình và toàn xã hội, trong đó phụ huynh cần đồng hành cùng con em. Theo Thượng tá Dũng, đây là lần đầu cuộc thi được tổ chức và sẽ là nền tảng để triển khai thêm các hoạt động tuyên truyền.
Công an phường Phú Lợi thực hiện mô hình "Tổ công tác 3 trong 1: Lắng nghe - Tuyên truyền - Hỗ trợ người dân"
Đại diện doanh nghiệp đồng hành, ông Đặng Văn Dũng, Phó Giám đốc phụ trách MobiFone TPHCM, so sánh việc tuân thủ quy định trên không gian mạng với việc chấp hành đèn tín hiệu, biển báo khi tham gia giao thông. Ông đề nghị mở rộng tuyên truyền đến người cao tuổi, nhóm dễ bị lừa đảo nhất, với nội dung thiết kế riêng cho từng nhóm: thanh thiếu niên cần ý thức chấp hành pháp luật, người cao tuổi cần kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo.
Những nguyên tắc ngắn, dễ nhớ
Chiến dịch 100 ngày đêm do Trung tướng Mai Hoàng, Giám đốc CATP, phát động ngày 23/7 đặt mục tiêu tháo gỡ mười nhóm "điểm nghẽn", trong đó có xã hội số và an ninh, an toàn thông tin. Hai nhóm này có chung đặc điểm, là càng nhiều người dân lên mạng, kẻ gian càng có thêm đối tượng để nhắm tới. Tại Lễ tổng kết cuộc thi, các nguy cơ được nêu rõ: AI, đặc biệt là công nghệ deepfake, bị dùng để mạo danh cơ quan chức năng, người thân nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản; bên cạnh đó là đánh cắp dữ liệu cá nhân, xâm nhập tài khoản và phát tán tin sai sự thật.
Thủ đoạn của các đối tượng bất hảo thay đổi liên tục. Ngày 20/10, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) cảnh báo việc kẻ gian dùng ký tự gần giống nhau để tạo tên miền giả mạo website chính thức, chẳng hạn thay chữ "a" bảng chữ cái Latin bằng chữ "á” của tiếng Hy Lạp, rồi sao chép giao diện, logo để lấy cắp mật khẩu, mã OTP và thông tin thanh toán. Đường link giả được phát tán qua tin nhắn, email, mạng xã hội với chiêu dụ nhận quà, hoàn tiền hay xử lý giao dịch "khẩn cấp".
Ở chiều ngược lại, nỗ lực của các cơ quan chức năng đã cho thấy kết quả. Theo số liệu của Cục An ninh mạng, cơ quan chức năng đã đối soát 135 triệu thuê bao, xử lý 17 triệu và chặn 6 triệu; ngân hàng đã đối chiếu sinh trắc học 172,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân qua căn cước gắn chip hoặc VNeID. Số vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng giảm khoảng 30% so với năm 2024. Những con số này cho thấy một lớp bảo vệ đã được dựng lên từ dữ liệu với thuê bao chính chủ, tài khoản xác thực bằng sinh trắc học. Tại TPHCM, CATP đã đối soát dữ liệu thuê bao với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phối hợp các nhà mạng bố trí nhân sự tại Công an cấp xã để kích hoạt SIM chính chủ ngay khi người dân làm thủ tục hành chính.
Nhưng lớp bảo vệ từ dữ liệu không thể thay cho sự tỉnh táo của người dùng. Một người tự tay nhập mã OTP vào trang web giả thì mọi bước xác thực trước đó đều có thể bị vô hiệu. Vì vậy, thông điệp mà CATP gửi đến người dân trong những tuần gần đây được rút gọn thành những nguyên tắc ai cũng nhớ được. Tại hội nghị do Sở Tư pháp TPHCM tổ chức sáng 9/10/2026, Thượng tá Nguyễn Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Tham mưu CATP, nêu bảy thủ đoạn phổ biến của đối tượng xấu: giả danh cơ quan tố tụng, giả danh người thân mượn tiền, dùng deepfake, giả mạo ứng dụng, lừa đầu tư hoặc dụ dỗ giới thiệu chỗ làm "việc nhẹ lương cao", "bắt cóc online" và giả danh shipper. Bà Hà khuyến cáo người dân giữ vững nguyên tắc "3 không": không bấm vào đường link lạ, không quét mã lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc; tuyệt đối không đưa mã OTP, mật khẩu cho bất kỳ ai. Khi tiếp nhận thông tin trên mạng, người dân nên kiểm chứng theo quy trình "5Đ": dừng lại, đọc kỹ, đối chiếu nguồn, đánh giá mục đích rồi mới quyết định.
Đáng chú ý nhất là khái niệm "khung giờ vàng", người dân báo tin càng sớm, cơ hội ngăn chặn càng lớn. Khi nghi ngờ bị lừa đảo, trong 30 phút đầu người dân nên nhanh chóng khóa thẻ ngân hàng, thay mật khẩu, xóa ứng dụng đáng ngờ và trình báo công an. Cách làm này giúp nạn nhân từ hoang mang, xấu hổ sang hành động tự bảo vệ nhanh. Trong lừa đảo trực tuyến, dòng tiền đi rất nhanh, việc sớm được ngăn chặn là yếu tố then chốt.
Đối tượng lừa đảo đăng ký tên miền có ký tự gần giống địa chỉ website hợp pháp
Từ ngày hội đến hình thành thói quen
Sáng 9/10/2026, TPHCM tổ chức Ngày hội Công dân số năm 2026, với thông điệp "Chuyển đổi số thiết thực vì người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của Thành phố". Khu vực "Tôi là Công dân số" các tình nguyện viên hướng dẫn mọi người sử dụng dịch vụ trực tuyến, ứng dụng AI, bảo vệ thông tin cá nhân và nhận diện nguy cơ trên mạng; tọa đàm "Bảo vệ trẻ em, người dân và doanh nghiệp trên môi trường số" có sự tham gia của chuyên gia an ninh mạng, chuyên gia pháp lý.
Việc ghép hướng dẫn kỹ năng số với hướng dẫn tự bảo vệ trong cùng một không gian phản ánh đúng chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên họp Ban Chỉ đạo 57 Trung ương ngày 28/9, đó là gắn phổ cập kỹ năng số và phát triển dịch vụ số với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tuy vậy, một ngày hội hay một cuộc thi chỉ là điểm khởi đầu. "Sức đề kháng số" không hình thành sau một buổi tuyên truyền mà từ thói quen lặp lại mỗi ngày như dừng lại trước một đường link lạ, gọi lại cho người thân qua số điện thoại chính chủ trước khi chuyển tiền, tự gõ địa chỉ website thay vì bấm vào tin nhắn. Những thói quen ấy cần được nhắc lại thường xuyên ở khu phố, trường học, nơi làm việc, qua chính lực lượng Công an cơ sở và các tổ công nghệ số cộng đồng.
Gần ba tháng qua, CATP đã gỡ nhiều "điểm nghẽn" mang tính kỹ thuật. Thủ tục được đưa lên mạng, dữ liệu được làm sạch, hệ thống được diễn tập phòng thủ. Những việc ấy do lực lượng chức năng chủ động làm được. Riêng "sức đề kháng số" của từng người dân là lớp bảo vệ mà không cơ quan nào có thể làm thay. Cơ quan chức năng có thể chặn hàng triệu thuê bao rác, cảnh báo từng thủ đoạn mới, nhưng việc bấm hay không bấm vào một đường link không rõ nguồn gốc vẫn là quyết định của mỗi người. Vì thế, kết quả của những hoạt động trong tháng 10 nên được nhìn ở hai phía. Từ phía lực lượng Công an là nội dung tuyên truyền ngày càng ngắn gọn, đúng đối tượng, đi đến tận phường, xã, khu dân cư. Về phía người dân là ý thức chủ động tìm hiểu, bà con đề cao cảnh giác, và nhanh chóng trình báo cơ quan chức khi rơi vào "bẫy" của kẻ xấu. Khi hai phía gặp nhau, quá trình đưa người dân lên môi trường số mới thật sự an toàn và bền vững.
Hạn chót 30/11/2026 sẽ khép lại chiến dịch 100 ngày đêm thao gỡ "điểm nghẽn" chuyển đổi số, nhưng cuộc đua giữa kỹ năng của người dân và thủ đoạn của tội phạm mạng thì còn tiếp diễn. Một xã hội số vững vàng không chỉ được đo bằng số người có tài khoản định danh, mà còn bằng số người biết giữ an toàn cho tài khoản này.