Xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng mạng xã hội

Kiên quyết xử lý triệt để tình trạng SIM "rác", tài khoản "ảo"

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 57 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng (ANM), bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu (ANDL) trong hệ thống chính trị. Trong Chỉ thị này, Ban Bí thư dự báo tình hình ANM, bảo mật thông tin, ANDL trên thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân về ANM, bảo mật thông tin, ANDL, Ban Bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức Đảng huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân, xây dựng thế trận an ninh Nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân trên KGM.

Ban Bí thư chỉ đạo, cần chuyển dịch tư duy chiến lược từ "phòng thủ bị động" sang "phòng thủ chủ động", "phòng thủ tích cực", xây dựng "thế trận ANM chủ động, toàn diện"; những nguy cơ, thách thức về ANM, bảo mật thông tin, ANDL phải được nhận diện và xử lý từ sớm, từ xa, sẵn sàng có các biện pháp phòng vệ tương xứng để răn đe, vô hiệu hóa các nguy cơ, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Ban Bí thư lưu ý tập trung phát triển, khai thác, sử dụng hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ ANM Việt Nam, ưu tiên làm chủ công nghệ lõi, giải pháp bảo mật tiên tiến, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới vào lĩnh vực ANM, coi đây là những nhiệm vụ chiến lược để bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên KGM.

Ban Bí thư cho rằng, bảo đảm ANM, ANDL là yếu tố nền tảng, yêu cầu bắt buộc ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, xây dựng, vận hành hệ thống thông tin. Hệ thống chưa bảo đảm an toàn, an ninh thì kiên quyết chưa đưa vào sử dụng. Thường xuyên rà soát, kiểm tra, đánh giá ANM đối với các hệ thống công nghệ thông tin. Việc thu thập, quản lý, khai thác dữ liệu số phải được bảo vệ ở mức độ cao nhất; tuyệt đối không để lộ, lọt bí mật Nhà nước, dữ liệu nhạy cảm, kể cả trong quá trình thử nghiệm. Đồng thời khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về ANM, bảo mật thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu quốc gia, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Xây dựng chế tài xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật trên KGM.

Yêu cầu xác thực danh tính trên mạng xã hội. Ảnh minh họa: AI

Ban Bí thư nêu rõ: Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ, chủ trì quản lý Nhà nước về ANM, bảo mật thông tin, ANDL xuyên suốt (từ thiết kế, tạo lập, triển khai đến vận hành) đối với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của toàn hệ thống chính trị và quản lý hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ ANM đối với các hệ thống này (trừ hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quân sự và cơ yếu trong phạm vi Bộ Quốc phòng quản lý).

Về mật mã và sản phẩm mật mã, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ban Cơ yếu Chính phủ thực hiện trách nhiệm, phạm vi quản lý theo đúng quy định tại Luật ANM năm 2025.

Hoàn thiện hành lang pháp lý quản lý chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên KGM (bao gồm cả dịch vụ xuyên biên giới). Quy định rõ trách nhiệm của các doanh nghiệp viễn thông, internet, tài chính, ngân hàng trong việc bảo đảm an ninh hệ thống và phối hợp với cơ quan chức năng (Bộ Công an, Bộ Quốc phòng); thiết lập cơ chế kết nối kỹ thuật, cung cấp dữ liệu, chứng cứ điện tử nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống" để phục vụ công tác điều tra, xử lý tội phạm và bảo vệ chủ quyền quốc gia; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các tình huống khẩn cấp về ANM.

Ban Bí thư lưu ý tập trung đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng, công nghệ và các giải pháp kỹ thuật bảo đảm ANM; xây dựng thế trận an ninh Nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân trên KGM; phát triển tiềm lực, công nghệ và nguồn nhân lực. Ban Bí thư đặc biệt nhấn mạnh tập trung nguồn lực xây dựng nền công nghiệp ANM tự chủ, tự cường; ưu tiên phát triển các sản phẩm "make in Vietnam".

Ban Bí thư lưu ý cần chú trọng làm chủ và sản xuất các sản phẩm cốt lõi, nền tảng bao gồm: Giải pháp tường lửa, phòng, chống mã độc, bảo vệ thiết bị đầu cuối, nền tảng điện toán đám mây và hệ điều hành dùng riêng; xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ, thu hút doanh nghiệp công nghệ, cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tham gia phát triển hệ sinh thái ANM... Để triển khai trong thực tế, Ban Bí thư yêu cầu các cơ quan liên quan đề xuất xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách đột phá đặc thù, ưu đãi vượt trội để thu hút, giữ chân các chuyên gia, nhân tài về ANM, đào tạo nhân lực chất lượng cao, hướng tới mục tiêu cả nước có 10.000 chuyên gia ANM vào năm 2030.

Nhiều ý kiến ủng hộ việc xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng MXH

Với Chỉ thị 57, Ban Bí thư đặc biệt yêu cầu: "Kiên quyết xử lý triệt để tình trạng SIM "rác", tài khoản "ảo", nặc danh; áp dụng biện pháp xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng MXH và cơ chế kiểm soát độ tuổi để bảo vệ trẻ em trên KGM", được nhiều ý kiến đồng tình. Trên trang cá nhân của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam, ông cho rằng việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 57 bắt buộc người dùng MXH phải công khai danh tính, là một quyết định vô cùng quan trọng và cần thiết. Ông Thiều cho rằng, lâu nay có không ít kẻ dùng "nick ảo" để thực hiện những trò bẩn, thông tin sai sự thật, quy chụp chính trị, kích động cộng đồng với ngôn từ tăm tối, bệnh hoạn.

Một Facebooker nổi tiếng cũng ủng hộ việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 57: "Cá nhân tôi hoàn toàn tán đồng và ủng hộ chủ trương này - Chỉ thị 57 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm ANM, bảo mật thông tin, ANDL trong hệ thống chính trị. Cơ thể xã hội chỉ mạnh lên khi và trước hết có một nền văn hóa đủ khỏe. Không phải tất cả, song chủ trương này không khác gì một liều vắc-xin ngăn ngừa được nhiều mầm dịch bệnh dễ lây lan trong cơ thể xã hội...".

Nhiều ý kiến khác cũng rất đồng tình với Chỉ thị 57, cho rằng ngay cả những người muốn phản biện xã hội với tinh thần xây dựng, sao lại phải dùng "nick ảo", tài khoản ẩn danh? Việc yêu cầu thống nhất định danh công dân, người dùng MXH, thuê bao viễn thông và tài nguyên internet sẽ khiến những kẻ quen "ném đá giấu tay" buộc phải cân nhắc trước khi phát ngôn. Họ buộc phải học cách tranh luận đàng hoàng, hoặc tự rút vào bóng tối. Việc định danh không đồng nghĩa với việc làm suy yếu phản biện xã hội. Ngược lại, nếu được triển khai đúng cách, chủ trương định danh, công khai này sẽ làm tử tế, trong sạch môi trường tranh luận. Song song đó, rất cần có cơ chế pháp lý phù hợp để nhanh chóng xử lý các hành vi xúc phạm, vu khống trên KGM.

SIM "rác", tài khoản "ảo", nặc danh, không xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng MXH, kể cả tài khoản ngân hàng "ảo", từ lâu đã là một vấn nạn rất lớn mà chưa có biện pháp xử lý một cách triệt để. Trong đó, SIM "rác", SIM không chính chủ là những SIM đã được kích hoạt sẵn, đăng ký thông tin không chính xác, mạo danh người khác (là tình trạng một người sử dụng thông tin của người khác để đăng ký sim điện thoại) hoặc sử dụng với mục đích trốn tránh sự giám sát của cơ quan chức năng, được mua bán một cách trái phép và không qua quy trình xác minh chặt chẽ. Nhiều đối tượng đã lợi dụng SIM rác, tài khoản ngân hàng "ảo" để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đe dọa xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân và tổ chức, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự xã hội.

Theo một số chuyên gia ANM: "Nếu xử lý được bài toán định danh trên KGM, định danh tài khoản, xử lý bài toán SIM rác, SIM chính chủ, tài khoản ngân hàng "rác", "ảo" thì câu chuyện lừa đảo trực tuyến sẽ giảm rõ rệt". Nhiều biện pháp đã được các cơ quan chức năng áp dụng, như yêu cầu SIM thuê bao phải chính xác, đúng quy định, trùng khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhưng hiệu quả vẫn chưa cao, vẫn còn SIM "rác". Tình hình lộ, lọt, mua bán dữ liệu thông tin cá nhân của cơ quan, tổ chức ở nước ta vẫn tiếp diễn. Đây là lỗ hổng để các đối tượng tội phạm sử dụng công nghệ cao lợi dụng tổ chức lừa đảo.

Chính vì vậy việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 57 là rất cần thiết, nhằm tăng cường bảo đảm ANM và dữ liệu trong hệ thống chính trị, xã hội với trọng tâm là yêu cầu xác thực danh tính người dùng MXH và thuê bao viễn thông. Việc này có ý nghĩa làm sạch môi trường mạng, ngăn chặn hành vi ẩn danh vi phạm pháp luật, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội.