Thông tin chưa đầy đủ
Chiều 02/6/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã làm việc với Bộ Công thương và các Bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai cung ứng, phân phối xăng sinh học E10.
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân báo cáo rằng đến nay nguồn cung xăng khoáng nền và Ethanol đã được bảo đảm, năng lực phối trộn đáp ứng yêu cầu, hệ thống phân phối đã hoàn tất chuyển đổi. Sau một ngày, cả nước chuyển sang phân phối xăng E10, mức tiêu thụ xăng sinh học của toàn hệ thống đạt khoảng 29.000m³/ngày, trong khi mức tiêu thụ trung bình trước đây là 32.000m³/ngày.
Phó Thủ tướng Thường trực thẳng thắn chỉ ra rằng công tác thông tin, tuyên truyền về xăng sinh học E10 chưa thực sự đầy đủ, rõ ràng, kịp thời và thống nhất. Một số thông tin về khả năng tương thích của phương tiện đối với xăng E10 chưa được giải thích cụ thể, dẫn đến tâm lý băn khoăn của một bộ phận người dân.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công thương và các Bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng kế hoạch truyền thông thống nhất trên toàn quốc; công khai minh bạch thông tin về tiêu chuẩn chất lượng, khả năng tương thích của phương tiện và các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, cần tổng hợp, công bố đầy đủ kinh nghiệm triển khai xăng E10 tại các quốc gia trên thế giới, trong đó có Mỹ, Brazil, Ấn Độ, Thái Lan và các nước EU, nơi E10 đã trở thành nhiên liệu tiêu chuẩn từ nhiều năm trước.
Tài liệu "Cẩm nang xăng sinh học" mới phát hành của Bộ Công thương
Phó Thủ tướng Thường trực cũng yêu cầu Bộ Công thương và các Bộ, ngành liên quan quan tâm đặc biệt đến công tác tiếp nhận và xử lý thông tin giải đáp, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thông qua đường dây nóng hoặc hệ thống trả lời tự động.
"Bộ Công thương phải tăng cường kiểm tra giám sát việc nhập khẩu, phối trộn, bảo đảm đúng quy chuẩn. Ở thành phố hay nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa thì tiêu chuẩn cũng đều phải giống nhau. Không để khâu phối trộn làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xăng sinh học, ảnh hưởng đến người tiêu dùng" - ông Phạm Gia Túc nhấn mạnh.
Yêu cầu quan trọng nhất, cốt lõi nhất trong công tác truyền thông về xăng sinh học E10 là phải chủ động, kịp thời, chính xác, khoa học và minh bạch nhằm giải đáp các băn khoăn của người dân, tạo sự đồng thuận xã hội và phản bác các thông tin sai lệch liên quan đến xăng E10. Yêu cầu này Bộ Công thương làm không đạt yêu cầu, chậm và lúng túng.
Ngay cả trong báo cáo của Bộ Công thương nêu trên (số lượng xăng E10 bán ra trong một ngày) cũng thiếu khoa học, vì từ ngày 01/6 trên toàn quốc chỉ bán xăng E10, thì số liệu nêu trên vô nghĩa, không có giá trị để đánh giá sự hấp thụ của thị trường! Giải pháp xăng sinh học không phải bây giờ mới đặt ra. Từ năm 2012, xăng sinh học E5 (5% ethanol + 95% xăng khoáng) đã được đưa ra thị trường bán thí điểm theo Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Từ năm 2018, xăng sinh học E5 đã được bán rất rộng rãi trên thị trường cả nước song song với xăng khoáng (RON 92, RON 95), nhưng xu hướng tiêu dùng xăng sinh học ngày càng giảm đi, do nhiều nguyên nhân.
Theo bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương), nguyên nhân là do giá xăng E5 chênh lệch xăng khoáng không nhiều, nên chưa khuyến khích và hấp dẫn được người tiêu dùng. Ví dụ, trong lần điều chỉnh giá xăng ngày 02/01/2025, giá xăng E5 RON92 không cao hơn 20.057 đồng/lít và giá bán xăng RON 95-III không cao hơn 20.746 đồng/lít. Như vậy, chênh lệch hai mặt hàng này là gần 700 đồng/lít, không hấp dẫn người tiêu dùng. Vấn đề khác rất quan trọng bà Hiền nhấn mạnh là "vấn đề truyền thông chưa đạt để người tiêu dùng tin cậy tiêu dùng xăng E5".
Thử nghiệm này là thất bại, thất bại cả trong truyền thông nhưng Bộ Công thương không đề cập, không rút kinh nghiệm. Bài học để lại nhiều kinh nghiệm cay đắng, đặc biệt đưa các nhà máy sản xuất Ethanol ngàn tỷ đồng trên cả nước để thực hiện chiến lược sản xuất xăng sinh học phải "trùm mền" như Nhà máy Ethanol Phú Thọ, Nhà máy Ethanol Đại Tân ở Quảng Nam, Ethanol Bình Phước, Ethanol Dung Quất..., cho đến nay mới "hồi sinh" trở lại rất khó khăn.
Tính thuyết phục chưa cao
Từ ngày 01/6, trên cả nước chỉ còn bán một loại xăng là xăng sinh học nhưng công tác truyền thông chậm và yếu. Yêu cầu quan trọng nhất trong truyền thông xăng sinh học là chủ động, kịp thời, chính xác, khoa học và minh bạch. Tuy nhiên, Bộ Công thương chỉ mới xây dựng cẩm nang và bộ câu hỏi trả lời tới người tiêu dùng (85 câu trả lời của Bộ Công thương về xăng E10), tiếp tục lắng nghe về mối quan ngại, quan tâm và phản ánh của người tiêu dùng, thiết lập chatbox, ứng dụng AI để trả lời các nội dung liên quan tới xăng sinh học.
Hai ngày trước hạn chót 01/6 chuyển sang dùng xăng E10, Bộ Công thương mới gửi văn bản cho 2 hiệp hội ôtô và xe máy, đề nghị công bố các dòng xe tương thích với loại xăng E10. Bộ cũng đã phối hợp với các chuyên gia để có hướng dẫn xử lý các vấn đề trong thực hiện, sử dụng xăng sinh học; thiết lập kênh tiếp nhận, phản ánh kiến nghị theo quy định của Luật Bảo vệ người tiêu dùng bảo đảm tuân thủ đúng quy định; đưa vào ứng dụng "Quanh tôi" mới ngày 01/6, giúp người dân có thể tìm cây xăng, dầu, xem giá bán, gửi phản ánh vi phạm và theo dõi chi phí nhiên liệu...
Thế nhưng, những công cụ truyền thông như vậy đã chậm mà tính thuyết phục chưa cao. Lấy ví dụ về tài liệu "Cẩm nang xăng sinh học" mới phát hành của Bộ Công thương, sử dụng AI để xây dựng nên nhưng lại rất sơ sài. Nếu so với "Cẩm nang xăng sinh học" năm 2014, cũng do Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Công thương) biên soạn và phát hành thì thua xa về chất lượng các dữ liệu được truyền thông. Như vậy, bài học "vấn đề truyền thông chưa đạt để người tiêu dùng tin cậy tiêu dùng xăng E5" đang lập lại ở lần đưa xăng sinh học E10 ra bán đại trà và trên thị trường chỉ có xăng E10.
Chính hạn chế trong công tác truyền thông mà dư luận xã hội nổi lên nhiều ý kiến trái chiều, thậm chí tiêu cực về xăng E10, không có lợi cho việc triển khai chính sách. Bộ Công thương cũng thừa nhận rằng, phần lớn các vấn đề gây tranh cãi xoay quanh E10 trong thời gian qua xuất phát từ tâm lý e ngại thay đổi hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Vì sao có những tranh cãi như vậy. Câu trả lời là Bộ Công thương đã không làm tốt công tác truyền thông về xăng sinh học E10.
Trong cuộc họp nói trên, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng, việc triển khai sử dụng xăng E10 là chủ trương đúng đắn, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng quốc gia. Việc thay thế một phần xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học giúp giảm tiêu thụ 10% xăng khoáng, giảm lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường, giảm phát thải carbon; đồng thời đóng góp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường khả năng tự chủ về năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng của đất nước.
Phó Thủ tướng Thường trực chỉ ra một số hạn chế. Trước hết, công tác thông tin, tuyên truyền về xăng sinh học E10 còn chưa thực sự đầy đủ, rõ ràng, kịp thời và thống nhất. Một số thông tin về khả năng tương thích của phương tiện đối với xăng E10 chưa được giải thích cụ thể, dẫn đến tâm lý băn khoăn của một bộ phận người dân. Các nội dung như nhóm phương tiện nào không phù hợp hoặc cần lưu ý khi sử dụng E10, phương tiện không tương thích thì cần sử dụng loại nhiên liệu nào, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, nhà sản xuất phương tiện, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong trường hợp phát sinh vấn đề kỹ thuật liên quan đến nhiên liệu chưa được truyền tải đầy đủ đến người tiêu dùng.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Công thương, các Bộ, ngành liên quan cần đẩy mạnh truyền thông chính sách để người dân, doanh nghiệp có thông tin đầy đủ, thống nhất và hiểu rõ; cần quan tâm đặc biệt đến công tác tiếp nhận và xử lý thông tin giải đáp, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thông qua đường dây nóng hoặc hệ thống trả lời tự động.
Đồng thời yêu cầu phải khẩn trương xây dựng và triển khai kế hoạch truyền thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của xăng E10. Công khai minh bạch các thông tin liên quan đến tiêu chuẩn, chất lượng, khả năng tương thích của phương tiện giao thông và các biện pháp bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng. Ông Túc cũng yêu cầu các cơ quan chức năng cần chủ động đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng.
"Quyền lợi của người tiêu dùng là quan trọng nhất. Mọi chính sách của chúng ta cũng phải nhằm bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng", Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.