Từ chiến trường đến giảng đường
Nhà giáo Lương Minh Cừ sinh ra và lớn lên tại quê lúa Thái Bình. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông rời mảnh đất Hồng Việt chôn nhau cắt rốn để đi theo tiếng gọi non sông. 18 tuổi, chính thức nhập ngũ vào biên chế Tiểu đoàn 2 - Sư đoàn 305 - Binh chủng Đặc công, ông từng tham gia chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ.
Đất nước thống nhất, Lương Minh Cừ quay lại với ước mơ đèn sách, lấy bằng cử nhân Văn chương và cử nhân Tài chính - Kế toán, rồi bước lên bục giảng. Với học hàm phó giáo sư và học vị tiến sĩ, Nhà giáo Ưu tú Lương Minh Cừ từng làm Hiệu trưởng Trường Đại học (ĐH) Tài chính - Marketing nhiều năm, trước khi đảm nhận cương vị Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long hiện nay.

Nhà giáo Lương Minh Cừ
Dù ở chuyên môn giảng dạy hay công tác quản lý, nhà giáo Lương Minh Cừ luôn chú trọng việc bồi đắp giá trị con người. Ông quan niệm: "Theo tôi, giáo dục không đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà quan trọng hơn là khơi dậy niềm đam mê học tập, hình thành nhân cách, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm cho người học. Người thầy phải luôn giữ tinh thần học hỏi, không ngừng đổi mới, sáng tạo và phải là tấm gương về đạo đức, trách nhiệm trong công việc cũng như cuộc sống. Đối với Trường ĐH Cửu Long, tôi mong muốn cùng tập thể cán bộ, giảng viên tiếp tục xây dựng nhà trường phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, năng lực thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội".
Năm 2017, ở tuổi 65, nhà giáo Lương Minh Cừ có một quyết định khiến nhiều đồng nghiệp bất ngờ: Nhận vai trò Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, một địa chỉ giáo dục vốn ít ai biết lúc bấy giờ. Trước sự băn khoăn của nhiều người khi bước sang lĩnh vực ĐH tư thục, nhà giáo Lương Minh Cừ xác định: "Thách thức lớn nhất của người làm giáo dục là dung hòa lý tưởng với thực tiễn. Giáo dục phải đổi mới, nhưng đổi mới luôn va vào những rào cản về cơ chế, con người, nguồn lực".
Với tinh thần đổi mới, quyết đoán, trách nhiệm và tầm nhìn chiến lược, nhà giáo Lương Minh Cừ đã cùng tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên từng bước đưa Trường ĐH Cửu Long phát triển theo định hướng đa ngành, đa lĩnh vực. Quá trình điều hành, ông luôn chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường gắn kết giữa hoạt động đào tạo với nhu cầu xã hội. Đây cũng là những định hướng quan trọng nhằm nâng cao vị thế, uy tín và năng lực cạnh tranh của Trường ĐH Cửu Long trong hệ thống giáo dục ĐH Việt Nam.

Thầy Lương Minh Cừ nhận Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng
Không chỉ dành tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục, nhà giáo Lương Minh Cừ còn quan tâm đến các hoạt động xã hội, an sinh cộng đồng. Nhiều năm qua, Trường ĐH Cửu Long thường xuyên thăm hỏi, chăm lo cho các gia đình chính sách, hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đồng thời vận động các nguồn lực chăm sóc sức khỏe cho bà con vùng sâu vùng xa, trao học bổng tiếp sức cho sinh viên vượt khó. Ông bày tỏ: "Tri thức chỉ có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng của lòng nhân ái. Một người trẻ hiểu vì sao mình học, vì sao mình làm và vì sao mình cần sống tử tế, đó mới là thành quả lớn nhất của giáo dục".
Và những khoảng lặng trong tâm hồn thi ca
Bên cạnh hình ảnh một nhà giáo tận tụy, nhà khoa học tâm huyết và nhà quản lý trách nhiệm, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Lương Minh Cừ còn có tâm hồn yêu thơ ca, luôn dành những khoảng lặng cho sáng tác và chiêm nghiệm về cuộc sống. Với ông, thơ không chỉ là phương tiện bày tỏ cảm xúc mà còn là cách lưu giữ ký ức, gửi gắm tình yêu quê hương, đất nước và những suy tư về con người qua từng chặng đường cuộc đời. Ông là hội viên sáng lập Hội Nhà văn TPHCM và là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
Đến nay, tác giả Lương Minh Cừ đã xuất bản 5 tập thơ, gồm: Chân trời vùng sâu (1976), Bất chợt mùa Xuân (2007), Nụ tầm xuân (2015), Anh đi giữa mùa tam giác mạch (2023) và Dọc trời hoa lửa (2025). Thơ của Lương Minh Cừ khá phong phú về đề tài, nhưng xuyên suốt vẫn là tình yêu quê hương, đất nước và con người. Có thể nói giữa bộn bề công việc quản lý, giảng dạy và nghiên cứu khoa học, thơ ca đã trở thành một không gian tinh thần riêng, nơi ông gửi gắm những cảm xúc, ký ức và chiêm nghiệm của mình. Nếu trên giảng đường, ông truyền đạt tri thức, bồi dưỡng tư duy cho người học thì trong thơ, ông lại gửi trao đến bạn đọc những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

PGS.TS Nhà giáo Ưu tú Lương Minh Cừ luôn tạo niềm hứng khởi trong công tác nghiên cứu và đào tạo
Tập thơ đầu tay Chân trời vùng sâu xuất bản năm 1976 được trao Giải thưởng của Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật TPHCM đã chứng minh Lương Minh Cừ là gương mặt sớm định vị trong đời sống thi ca nước nhà. Tuy nhiên, ông không tự mãn với thành tựu cá nhân, mà vẫn lặng lẽ và tranh thủ viết, những câu thơ chắt chiu cảm xúc giữa bộn bề công việc giảng dạy và quản lý giáo dục, những câu thơ chân thành của một người lính kiêu hãnh đi qua chiến tranh để biết trân trọng từng phút giây hòa bình. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi tập thơ Anh đi giữa mùa tam giác mạch xuất bản năm 2023 của ông được Hội Nhà văn TPHCM trao tặng giải thưởng thường niên.
Với tập thơ Dọc trời hoa lửa, nhà giáo - nhà thơ Lương Minh Cừ đã công bố nhiều bài thơ bao nhiêu năm vẫn nằm yên trong sổ tay đời mình. Đó là những câu thơ viết vào tháng 4/1972 khi ông đang ở tuổi 20 lãng mạn: "Yêu nhau không cần nói/ Có phải vậy không em/ Anh tin cây thốt nốt/ Hiểu được lời con tim". Đó là những câu thơ bật lên trong bom đạn, lúc ông nôn nao nhớ cố hương: "Cánh cò nghiêng cả trời xanh/ Lời ru thuở ấy bỗng thành ca dao", lúc ông gặp một đứa bé bơ vơ trên vùng Cách mạng Củ Chi năm 1974: "Chú đi giữ nước non này/ Trả về cho cháu những ngày đầy hương".
Đọc tập thơ Dọc trời hoa lửa càng thấy rõ hơn chân dung tài hoa của nhà giáo - nhà thơ Lương Minh Cừ. Cuối thập niên 70 của thế kỷ trước, ông đã tự tách khỏi lối thơ khái niệm giản đơn để viết những vần điệu khắc khoải về cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam năm 1978: "Mặt trận rất gần, nhưng nỗi nhớ thì xa/ Lòng anh cứ bồn chồn tiếng súng/ Dòng sông lặng im không dạt dào sóng vỗ/ Biên giới bây giờ cứ chớp lửa đêm đêm" và những vần điệu thật nồng nàn về tình yêu đôi lứa: "Em đi, mùa thu đi/ Hoa rừng không hay biết/ Thoáng còn lại sau lưng/ Một vạt trời cách biệt".
Nhà giáo - nhà thơ Lương Minh Cừ đã có một hành trình sáng tạo dài hơn nửa thế kỷ. Thi ca trở thành động lực để ông cống hiến, thi ca trở thành điểm tựa để ông tin yêu. Dù nhận lãnh bất cứ cương vị nào và dù đối diện với bất cứ thử thách nào, ông cũng không rời xa thi ca. Hay nói cách khác, theo sự bồi đắp của thời gian, thi ca đã tạo nên cốt cách và tâm hồn ông. Chính vì thế, bước vào tuổi thất thập cổ lai hy, ông vẫn có được những câu thơ dạt dào: "Anh đã biết trời xanh và biển lặng/ Gió nam non mơn trớn những dáng cười/ Những con sóng cứ dồn về phiêu lãng/ Biển Tuy Hòa lỡ nhịp trái tim rơi" hoặc "Tắc kè ném lưỡi vào đêm/ Hoa muống biển nhuộm tím thêm sắc hè”.