(CAO) Hôm 26/8, Reuters dẫn thông tin từ một quan chức chính quyền Mỹ cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trình lên Quốc hội dự thảo thỏa thuận với Ả Rập Xê Út về năng lượng hạt nhân dân sự, đồng thời khẳng định hiệp định này sẽ chỉ có hiệu lực nếu vương quốc này bình thường hóa quan hệ với Israel.
Theo vị quan chức giấu tên này, thỏa thuận – vốn đạt được vào tháng 7 và cho phép các công ty Mỹ xuất khẩu công nghệ hạt nhân dân sự sang Ả Rập Xê Út – đã được trình lên Quốc hội vào ngày 24/8.
Hiện chưa rõ ông Trump kỳ vọng việc trình thỏa thuận hạt nhân lên Quốc hội – cơ quan có 90 ngày họp để xem xét văn bản này – sẽ giúp thúc đẩy các mục tiêu của ông như thế nào.
"Quan điểm của Tổng thống vẫn không thay đổi: thỏa thuận sẽ chỉ được triển khai nếu Ả Rập Xê Út tham gia Hiệp định Abraham" - vị quan chức Mỹ này cho biết. Hiệp định Abraham là thỏa thuận do Mỹ làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các quốc gia Ả Rập cũng như các nước có đa số dân theo Hồi giáo.
Hiệp định Abraham đạt được trong giai đoạn 2020-2021, được ký kết giữa Israel với Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Bahrain, Morocco và Sudan.
Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Reuters
Vài ngày sau khi đồng ý với thỏa thuận hạt nhân với Ả Rập Xê Út vào tháng 7, ông Trump – người từng thúc đẩy một hiệp định tương tự trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình – đã đặt điều kiện tiên quyết là phải bình thường hóa quan hệ với Israel thì thỏa thuận mới có hiệu lực.
Cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng từng thúc đẩy một thỏa thuận hạt nhân và muốn gắn nó với các hiệp định nêu trên. Các nhà ngoại giao từng cho rằng Riyadh đã tiến rất gần đến việc bình thường hóa quan hệ với Israel vào năm 2023, nhưng cuộc chiến của Israel tại dải Gaza bùng phát vào tháng 10/2023 đã làm thay đổi cục diện.
Ả Rập Xê Út đã yêu cầu phải có một lộ trình không thể đảo ngược hướng tới việc thành lập nhà nước Palestine trước khi công nhận Israel.
Thỏa thuận hạt nhân có thời hạn 30 năm này bao gồm việc xây dựng các lò phản ứng AP1000 – một dự án trị giá hàng chục tỷ đô la mang lại lợi ích cho Westinghouse, công ty thuộc sở hữu chung của Cameco (có trụ sở tại Canada) và Brookfield Asset Management. Theo hai nguồn tin từ Quốc hội Mỹ, thỏa thuận này đã được gửi tới các lãnh đạo Quốc hội và dự kiến sẽ được chuyển đến các ủy ban vào ngày 26/8. Thỏa thuận sẽ có hiệu lực trừ khi Quốc hội phản đối trong vòng 90 ngày họp. Nếu Quốc hội Mỹ bác bỏ thỏa thuận, ông Trump có thể phủ quyết quyết định đó; khi đó, cần có sự ủng hộ của đa số hai phần ba nghị sĩ tại Quốc hội để bác bỏ quyền phủ quyết này.