Thặng dư thương mại của Trung Quốc vượt mốc 1 nghìn tỷ USD nhờ sự bùng nổ của AI

Dữ liệu này được công bố trước thềm Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) diễn ra vào tuần tới tại Thâm Quyến, nơi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến ​​sẽ gặp nhau lần thứ ba trong năm nay.

Các số liệu nhấn mạnh sự phụ thuộc ngày càng tăng của Bắc Kinh vào nhu cầu nước ngoài để hỗ trợ một nền kinh tế bị kìm hãm bởi tiêu dùng yếu và sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản. Nhưng trong khi sự bùng nổ đầu tư vào công nghệ AI toàn cầu dự kiến ​​sẽ giữ cho nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ của Trung Quốc gia tăng mạnh mẽ đến năm 2027, thì các nhà phân tích cảnh báo rằng sự phụ thuộc sâu hơn vào thị trường bên ngoài có thể khiến Trung Quốc dễ bị tổn thương hơn trước các biện pháp bảo hộ ở nước ngoài, trong khi làm "lu mờ" các bất cập tồn tại của nền kinh tế trong nước.

Theo số liệu hải quan công bố hôm 10/11, xuất khẩu tăng mạnh 35,2% trong tháng 10 so với cùng kỳ năm ngoái tính theo đô la Mỹ, chỉ chậm hơn một chút so với mức tăng 36,3% trong tháng 9 và vượt xa dự báo của các nhà kinh tế về mức tăng 33,5%. Điều đó đã giúp nâng thặng dư thương mại của Trung Quốc lên 1,04 nghìn tỷ đô la trong 10 tháng đầu năm, vượt mốc 1 nghìn tỷ đô la trong năm thứ hai liên tiếp và đạt được cột mốc này sớm hơn một tháng so với dự kiến ​​năm 2025.

Thặng dư ngày càng tăng có thể làm gia tăng thêm căng thẳng với Liên minh châu Âu, nơi các nhà lãnh đạo đã kêu gọi áp đặt thêm các biện pháp hạn chế thương mại với Trung Quốc sau khi đạt được thỏa thuận với Bắc Kinh về việc hạn chế xuất khẩu xe hybrid của Trung Quốc sang khối này trong vài năm tới. Vì các biện pháp này vẫn chưa có hiệu lực, các nhà máy dự kiến ​​sẽ đẩy nhanh tiến độ giao hàng, thúc đẩy xuất khẩu trong ngắn hạn.

Một khu cảng container phục vụ xuất khẩu ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc - Ảnh: Reuters

"Nguy cơ áp thuế bổ sung và các rào cản thương mại khác sẽ vẫn ở mức cao trong năm 2027, đặc biệt là khi các nhà sản xuất Trung Quốc tiếp tục mở rộng sự hiện diện của họ tại các thị trường nước ngoài" - ông Joe Peissel, nhà kinh tế vĩ mô hàng đầu tại Trivium China cho biết. Thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ giảm nhẹ xuống còn 32,71 tỷ USD trong tháng 10 so với 34,01 tỷ USD của tháng trước, mặc dù sự mất cân bằng rộng hơn vẫn là nguồn gốc gây căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Hôm 9/11, Bắc Kinh và Washington chính thức gia hạn thêm hai tháng thỏa thuận ngừng chiến thương mại dự kiến ​​hết hạn vào ngày 10/11. Tuần trước, Trung Quốc cho biết bất kỳ thoả thuận mở rộng mua hàng nông sản nào của Mỹ cũng sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các thỏa thuận giảm thuế quan có đi có lại.

Một mối lo ngại lớn đối với Bắc Kinh là người tiêu dùng trong nước vẫn ngần ngại chi tiêu vì sự suy thoái của thị trường bất động sản đã ảnh hưởng đến tài sản hộ gia đình và làm giảm niềm tin vào triển vọng kinh tế.

Nhu cầu yếu trong nước đã đẩy các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tìm kiếm doanh số bán hàng ở thị trường nước ngoài. Xuất khẩu ô tô của Trung Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong tháng 10, trong khi doanh số bán xe trong nước ghi nhận tháng giảm thứ 12 liên tiếp, theo dữ liệu riêng biệt được công bố bởi một hiệp hội ngành.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu khiến nền kinh tế Trung Quốc ngày càng dễ bị tổn thương trước bất kỳ sự suy giảm nào trong nhu cầu toàn cầu. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng tăng trưởng xuất khẩu có thể chậm lại khi chu kỳ đầu tư vào AI tiến đến bão hoà.

Hiện tại, hầu hết các nhà quan sát trong ngành đều dự đoán nhu cầu liên quan đến công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ vẫn mạnh mẽ. Xuất khẩu chất bán dẫn của Trung Quốc đã tăng vọt 111,1% so với cùng kỳ năm ngoái trong 10 tháng đầu năm tính theo giá trị đô la Mỹ, trong khi tổng lượng xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao tăng 47,9%.