Đất cá nhân sử dụng ổn định 30 năm thành... đất công
Bà Ngô Ngọc Quyên là người trực tiếp quản lý, sử dụng diện tích 5.571,8m2 đất tại số 1658A đường Võ Nguyên Giáp, Phường 12, TP.Vũng Tàu (nay là phường Phước Thắng, TPHCM). Tại Báo cáo số 2144/BC-KTHTĐT ngày 07/10/2025, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Phước Thắng ghi: Nội dung kê khai nguồn gốc đất do bà Nguyễn Thị Tư khai phá từ năm 1978 sử dụng làm muối và nuôi tôm. Năm 1982, bà Tư đưa đất vào tham gia tập đoàn muối. Năm 1988, tập đoàn muối Nam Bình giải thể, bà Tư tiếp tục sử dụng, sau đó phân chia phần tài sản này cho hai người con là ông Phạm Văn Phước và Phạm Minh Trọng.
Năm 2010, ông Phước chuyển nhượng diện tích 2.500m2 đất được thừa hưởng cho ông Nguyễn Hoàng Các để sử dụng vào mục đích xây cất nhà ở, đã được Chủ tịch UBND Phường 12 xác nhận và đóng phạt vi phạm xây dựng. Đến năm 2014, ông Các chuyển nhượng cho bà Quyên. Tiếp đó năm 2018, ông Trọng cũng chuyển nhượng phần đất có diện tích 3.000m2 cho bà Quyên.
Theo xác nhận của Chủ tịch UBND Phường 12 (cũ) thì diện tích đất này thuộc khu vực quy hoạch khu dân cư, chưa có quyết định thu hồi. Bà Quyên đóng thuế sử dụng đất phi nông nghiệp từ năm 2012 đến năm 2024 và có thông báo nộp tiền thuế năm 2025. Trên đất, bà Quyên dựng tôn bao quanh và tạo lập 11 công trình có kết cấu móng đá, tường gạch, cột gỗ, nền bê-tông, mái ngói... sử dụng ổn định, không ai tranh chấp.
Vợ chồng bà Quyên trình bày sự việc với phóng viên
Ngày 28/3/2024, UBND Phường 12 lập biên bản vi phạm hành chính đối với bà Quyên về hành vi chiếm đất do Nhà nước quản lý, diện tích 5.170m2 thuộc thửa đất số 588, tờ bản đồ số 108. Ngày 07/11/2024, Chủ tịch UBND TP.Vũng Tàu ban hành QĐ số 8855/QĐ-KPHQ buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tháo dỡ toàn bộ công trình xây dựng trên diện tích đất vi phạm và buộc trả lại đất đã chiếm; bà Quyên phải nộp hơn 1,5 tỷ đồng (lấy số tròn) số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm. Quyết định 8855 xác định, đất lấn chiếm thuộc một phần thửa số 434, 435, 421, 588 tờ bản đồ số 108. Ngày 12/12/2024, Chủ tịch UBND TP.Vũng Tàu ban hành QĐ số 9530/QĐ-CCXP về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Điều khó hiểu, thay vì phải giao ngay QĐ này cho cá nhân bị cưỡng chế thì hơn 17 tháng sau khi đi khiếu nại, bà Quyên mới được nhận quyết định cưỡng chế trên.
Trao đổi với phóng viên Chuyên đề Công an TPHCM, ông Ngọc Thanh Dũng - Phó Chủ tịch UBND phường Phước Thắng cho biết: Cơ sở xác định bà Quyên lấn chiếm đất công là Nghị quyết số 02 ngày 07/7/2017 và QĐ số 6195/QĐ-UBND ngày 29/11/2017 của UBND TP.Vũng Tàu. Tuy nhiên, hồ sơ thửa đất qua các thời kỳ có rất nhiều mâu thuẫn: Theo Danh mục số 4, cột 5 kèm theo QĐ số 6195 thể hiện tổ chức lấn chiếm đất là Công ty Phạm Anh; biên bản vi phạm hành chính và biên bản xác minh tình tiết vụ việc lại thể hiện bà Ngô Ngọc Quyên chiếm đất từ năm 2010; UBND Phường 12 (cũ) thì xác nhận đối tượng chiếm đất là ông Phạm Minh Trọng và ông Nguyễn Hoàng Các, hai người chuyển nhượng cho bà Quyên năm 2014. Như vậy, tại cùng một lô đất, đại diện cơ quan Nhà nước xác nhận 4 đối tượng chiếm đất, UBND phường chưa làm rõ đối tượng nào thực hiện hành vi vi phạm mà quy trách nhiệm cho bà Quyên.
Tương tự, về thời điểm lấn chiếm đất cũng chưa được làm rõ. UBND Phường 12 cũ xác nhận, năm 1988 tập đoàn muối giải thể, ông Phước canh tác sử dụng đến năm 2010 chuyển nhượng cho ông Các xây nhà, bà Quyên nhận chuyển nhượng lại từ năm 2014 và năm 2018 như đã đề cập; QĐ xác lập đất công thì xác định lấn chiếm từ năm 2017. Về vị trí và diện tích đất bị lấn chiếm, theo QĐ xác lập đất công diện tích là 5.170m2 trên thuộc thửa đất số 422 và 588, còn tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính là thửa 434, 435, 421, 588. Trong khi đó, hiện nay thửa đất vi phạm có diện tích 5.571,8m2 bao gồm một phần thửa 284, 434, 435, 421, 438, 588.
Quyết định kháng nghị phúc thẩm của VKSND Khu vực 11
Bức xúc vì cho rằng UBND xác nhận nguồn gốc đất chưa rõ ràng, khi đưa vào đất công lại không có thông báo, QĐ thu hồi hay xử phạt vi phạm hành chính nào đối với khu đất này, bà Quyên khởi kiện vụ án hành chính yêu cầu hủy các QĐ 8855, 9530 và các văn bản liên quan.
Vì sao Viện kiểm sát kháng nghị?
Nhận thấy Bản án hành chính sơ thẩm số 38/2026/HC-ST ngày 24/7/2026 không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Ngô Ngọc Quyên khi chưa làm rõ nguồn gốc đất, vị trí đất được cho là lấn chiếm làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện, VKSND Khu vực 11 - TPHCM có Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 06/KN-VKS-HC. Trong đó nêu rõ: căn cứ tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án, nhận thấy QĐ số 6195/QĐ-UBND ngày 29/11/2017 của UBND TP.Vũng Tàu về việc xác lập, quản lý sử dụng đất công do Nhà nước quản lý thì diện tích 5.170m2 thuộc thửa 422, 588 tờ bản đồ số 108.
Diện tích 5.403,7m2 đất thuộc thửa 284, 434, 435, 437, 588 tờ bản đồ số 108, UBND Phường 12 và UBND TP.Vũng Tàu cho rằng là đất công do Nhà nước quản lý, bà Quyên lấn chiếm ngoài thửa số 422, 588 thì các thửa còn lại không thể hiện Nhà nước quản lý bằng văn bản nào. Đồng thời, qua đo vẽ thực tế diện tích bà Quyên đang sử dụng có tổng diện tích 5.571,8m2 thuộc thửa 434, 435, 421, 438, 457, 588. Hồ sơ địa chính qua các thời kỳ cũng không thể hiện rõ toàn bộ diện tích đất nêu trên là do Nhà nước quản lý. Khi xử lý hành vi vi phạm của bà Quyên, cơ quan chức năng không xem xét đến nội dung xác nhận của UBND Phường 12 tại giấy xác nhận về nhà, đất ở ngày 30/7/2012 đối với diện tích 2.500m2 ông Các khai mua lại của ông Phạm Văn Phước và bán lại cho bà Quyên năm 2014; việc xử lý hành vi vi phạm của UBND Phường 12 đối với ông Các về diện tích đất ông Các đã sử dụng theo lời trình bày tại buổi hòa giải ngày 02/7/2026...
Khu đất sau khi bị cưỡng chế
Xét thấy chưa bảo đảm tính thống nhất về đối tượng thực hiện hành vi vi phạm, thời điểm phát sinh hành vi lấn chiếm đất cũng như vị trí, diện tích đất bị lấn chiếm, nguồn gốc đất, việc đưa vào quản lý đất công, việc xác nhận nhà đất... Đây là những tình tiết có ý nghĩa quyết định trong việc xác định hành vi vi phạm hành chính và trách nhiện của người bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Trước khi ban hành QĐ số 8855/QĐ-KPHQ, Chủ tịch UBND TP.Vũng Tàu chưa tiến hành xác minh, thu thập và đánh giá đầy đủ tài liệu, chứng cứ để làm rõ các tình tiết nêu trên, dẫn đến việc xác định căn cứ ban hành QĐ chưa bảo đảm khách quan, toàn diện và chưa đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Vì vậy, bà Quyên khởi kiện yêu cầu hủy các QĐ số 8855/QĐ-KPHQ và 9530/QĐ-CCXP là có căn cứ, có cơ sở để chấp nhận yêu cầu khởi kiện. Từ đó, VKSND Khu vực 11 đề nghị TAND TPHCM xét xử phúc thẩm theo hướng chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện, hủy hai QĐ xử phạt nêu trên của Chủ tịch UBND TP.Vũng Tàu.
Chứng kiến cơ ngơi gầy dựng vất vả giờ bị cưỡng chế, bà Quyên uất ức trình bày: Hồ sơ vụ việc có nhiều sai sót, mâu thuẫn, chồng chéo trong việc quản lý đất đai. Người dân chúng tôi sử dụng đất ổn định, đất có nguồn gốc kê khai rõ ràng, có xác nhận của chính quyền địa phương và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính xuyên suốt quá trình sử dụng. Nếu cơ quan chức năng muốn thu hồi phần đất này thì thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng quy định pháp luật.
Để tránh gây thiệt hại khó có thể khắc phục, bà Quyên cam kết sau khi nhận được bản án có hiệu lực pháp luật, trường hợp bà bị Tòa án bác đơn thì sẽ tự giác tháo dỡ và đóng phạt theo quy định. Yêu cầu này là phù hợp, cơ quan chuyên môn cũng có kháng nghị, chờ kết quả xét xử của Tòa phúc thẩm, nhưng chỉ 7 ngày sau phiên xử sơ thẩm, Ban cưỡng chế thu hồi đất phường Phước Thắng đã tiến hành việc cưỡng chế phá dỡ toàn bộ 11 công trình trị giá ước tính hơn chục tỷ đồng của bà Quyên.