(CATP) Làm nhà trên đất có sổ đỏ chính chủ, đúng giấy phép xây dựng, nhưng lại bị hàng xóm kiện đòi đất. Không xác định ai làm sai, Tòa án phán quyết chủ nhà phải tháo dỡ căn nhà cao tầng kiên cố đã sinh sống ổn định hơn 10 năm khiến 3 hộ dân lao đao trước nguy cơ mất nơi ở.
Năm 2010, gia đình ông Phạm Văn Lượng bị giải tỏa không còn chỗ ở, tìm đến phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân (cũ) mua 3 thửa đất liền kề để xây nhà. Một người con tên Phạm Thị Hồng Thắm đứng tên thửa đất số 449 và 450 tờ bản đồ số 245. Năm 2012, bà Thắm được cấp giấy phép xây dựng (GPXD) và đã hoàn công căn nhà bê-tông cốt thép 3 tầng, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (GCN) số BR 076255. Hai người con khác là Phạm Thị Kim Oanh và Phạm Thị Vân Anh đồng sở hữu thửa đất số 457 tờ bản đồ số 245, GCN số BM 787187 và BM 681748. Năm 2013, hai bà được cấp GPXD nhà bê-tông cốt thép 2 tầng + lửng, đã xây dựng xong nhưng chưa hoàn công. Nhà của 3 chị em bà Oanh liền kề nhau, trong đó ba gia đình với 12 nhân khẩu sinh sống ổn định.
Năm 2013, vợ chồng ông Nguyễn Hồng Vân mua thửa đất số 30, tờ bản đồ số 245, GCN số CH 059039 sát vách nhà bà Oanh, được UBND Q.Bình Tân (cũ) cấp GPXD. Khi ông Vân khởi công xây nhà thì bị UBND phường lập biên bản yêu cầu ngừng thi công do xây dựng sai vị trí. Kiểm tra thông tin từ Trung tâm đo đạc bản đồ, được biết phần đất của ông Vân bị nhà bà Oanh - Vân Anh xây lấn 37m2 (1/2 diện tích nhà bà Oanh đang sử dụng). Vợ chồng ông Vân khởi kiện yêu cầu bà Oanh tháo dỡ phần xây dựng lấn chiếm, trả lại đất.
Cho rằng bà Oanh xây dựng không đúng vị trí, TAND Khu vực 9 - TPHCM tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc bà Oanh, bà Vân Anh và những người đang cư trú phải tháo dỡ phần diện tích xây dựng lấn chiếm 37m2 trả đất cho ông Vân.
Giấy tờ liên quan đến nhà đất của đương sự
Bà Oanh và bà Vân Anh kháng cáo, trình bày: Hai bà chuyển nhượng 2 lô đất từ bà Lư Thị Ái Liên, diện tích mỗi lô 4 x 16m là đất ruộng (đất trồng lúa), sau đó làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng thành đất ở tại đô thị và được UBND Q.Bình Tân cấp GCN có tọa độ góc ranh, có bản đồ hiện trạng vị trí đầy đủ. GPXD do UBND Q.Bình Tân cấp căn cứ theo GCN. Việc xây dựng nhà đúng giấy phép, cơ quan quản lý Nhà nước nhiều lần kiểm tra không phát hiện sai phạm, vị trí sát vách với nhà của bà Phạm Thị Hồng Thắm đã xây dựng từ trước, đã hoàn công và được cấp GCN. Như vậy, việc họ xây nhà hoàn toàn hợp pháp, hợp lý, có sự cho phép và kiểm tra giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Tại thời điểm bà Oanh xây nhà, ông Vân biết nhưng không ngăn cản hay có ý kiến gì, chỉ đến khi ông Vân xây nhà bị chủ đất liền kề thưa kiện thì mới phát hiện thiếu đất. Điều này cho thấy bản thân ông Vân không biết đất của mình ở đâu, thực trạng sử dụng thế nào so với GCN.
Tại phiên tòa sơ thẩm, để bảo đảm lợi ích của hai bên, đồng thời tránh việc đập phá nhà gây thiệt hại tài sản, chị em bà Oanh đồng ý mua lại phần đất bị cho là lấn chiếm của ông Vân nhưng phía nguyên đơn đưa ra giá quá cao, không phù hợp thực tế sử dụng. Còn nếu thi hành theo phán quyết của Tòa án, bà Oanh buộc phải tháo dỡ 1/2 căn nhà để trả đất cho ông Vân thì diện tích nhà bà Oanh lại thiếu 37m2 so với GCN, phần đất này ở đâu (?) Trong khi bà Oanh và bà Vân Anh là đồng sở hữu một thửa đất, cùng được cấp GCN và cùng GPXD mà Tòa án lại cho rằng hai nhà xây dựng độc lập, người này tháo dỡ không ảnh hưởng đến người kia.
Một nửa căn nhà của bà Oanh (X) bị tháo dỡ thì dãy nhà liền kề cũng vạ lây
Khi xét xử, Tòa án sơ thẩm căn cứ GCN của ông Vân, bản đồ hiện trạng vị trí xác định ranh của Trung tâm đo đạc bản đồ lập năm 2018, bản vẽ hiện trạng mặt bằng lập năm 2024 mà xác định nhà bà Oanh lấn sang đất ông Vân là không phù hợp. Nếu nói người dân xây dựng sai vị trí thì xuyên suốt quá trình từ cấp GCN, cấp GPXD, thanh tra kiểm tra thi công xây dựng... vì sao không cơ quan nào phát hiện bà Oanh xây sai thửa đất được cấp phép. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý địa phương như thế nào khi để xảy ra sai phạm trong việc sử dụng đất đai kéo dài nhiều năm?
Hơn nữa, Tòa án cho rằng bà Oanh xây dựng sai vị trí đồng nghĩa là các hộ liền kề gồm nhà bà Vân Anh, bà Hồng Thắm cũng sai tương tự. Bà Oanh phải tháo dỡ 1/2 căn nhà (1 trệt, 2 lầu đúc, mái đúc, sân thượng) vừa gây thiệt hại về tài sản vừa tạo hiệu ứng dây chuyền là nhà đất của bà Vân Anh, bà Hồng Thắm cũng có nguy cơ phải tháo dỡ. Các đương sự nhiều lần yêu cầu Hội đồng xét xử đưa những người liên quan tham gia tố tụng nhằm làm sáng tỏ "nguyên nhân sai phạm" nhưng Tòa án sơ thẩm bác bỏ, hướng dẫn đương sự kiện vụ án khác.