Theo số liệu của Bộ Công an, giai đoạn 2020 - 2025, cả nước xảy ra hơn 24.000 vụ lừa đảo trên không gian mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng; phần lớn các đường dây được cho là xuất phát từ những trung tâm lừa đảo đặt tại khu vực Tam giác vàng và các đặc khu kinh tế ở Lào, Campuchia, Myanmar. Trước thực trạng này, Việt Nam đang triển khai đồng bộ nhiều công cụ pháp lý và ngoại giao, từ Công ước Hà Nội đến liên minh quốc tế gồm 46 nước vừa được thành lập, nhằm mở rộng hợp tác quốc tế, phối hợp điều tra và triệt phá các đường dây lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới.
Ngày 12/9/2026, tại một địa điểm thuộc Đặc khu kinh tế Tam giác vàng, tỉnh Bokeo (Lào), lực lượng phối hợp giữa Công an Việt Nam và Công an Lào bất ngờ đột kích, bắt giữ 91 người, gồm 64 công dân Việt Nam và 27 người nước ngoài. Trong số này có những đối tượng được xác định giữ vai trò cầm đầu, cốt cán trong đường dây. Tang vật thu giữ gồm 65 máy tính và 192 điện thoại di động. Đây là kết quả chuyên án do Công an tỉnh Lào Cai chủ trì, phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an Lào triển khai, được công bố tối 16/9/2026.
Đột kích Bokeo
Theo điều tra ban đầu, các đối tượng lập nhiều tài khoản Facebook để kết bạn, tiếp cận nạn nhân, sau đó dụ dỗ tham gia hình thức "làm nhiệm vụ”, đặt đơn hàng trên các trang web giả mạo để nhận hoa hồng, rồi chiếm đoạt tài sản. Từ đầu năm 2026 đến khi bị bắt, đường dây này bị cáo buộc đã lừa đảo hàng nghìn người Việt Nam, chiếm đoạt hơn 1.500 tỷ đồng. Đáng chú ý, đây không phải lần đầu Bokeo trở thành tâm điểm của một chuyên án truy quét tội phạm lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới trong năm 2026.
Bắt giữ 91 đối tượng trong đường dây lừa đảo xuyên quốc gia, số tiền chiếm đoạt ước tính hơn 1.500 tỷ đồng tại tỉnh Bokeo (Lào)
Vụ đột kích tại Bokeo không phải lần đầu Công an Việt Nam phối hợp với lực lượng chức năng Lào truy quét tội phạm lừa đảo trực tuyến tại địa bàn này trong năm 2026. Trước đó, vào tháng 7/2026, Công an tỉnh Lai Châu phối hợp với Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và Bộ Công an Lào triển khai Chuyên án trinh sát 0726L, bắt giữ 40 đối tượng người Việt Nam tại xã Tonpheung, tỉnh Bokeo, trong hai ngày 19 và 20/7. Khác với các đường dây lừa đảo vừa đề cập, nhóm này giả danh nhân viên bảo hiểm, sử dụng số tổng đài ảo gọi điện theo dữ liệu của học sinh tiểu học và phụ huynh, sau đó yêu cầu nạn nhân cập nhật ứng dụng VNeID hoặc quét mã QR để chiếm đoạt tài sản. Cơ quan điều tra xác định Hà Văn Hiếu, 23 tuổi, trú tại Tuyên Quang, là đối tượng cầm đầu. Tang vật thu giữ gồm 56 điện thoại di động và 49 máy vi tính.
Trước đó, ngày 07/6/2026, cũng tại huyện Tonpheung, tỉnh Bokeo, Công an TP Hải Phòng phối hợp với các cục nghiệp vụ Bộ Công an và lực lượng chức năng Lào bắt quả tang 57 đối tượng tại khu DonMoon, gồm 5 người Trung Quốc, 7 người Myanmar và 45 người Việt Nam. Nhóm này bị xác định đã chiếm đoạt hơn 44,5 tỷ đồng trong khoảng thời gian từ ngày 01/4 đến 07/6/2026.
Cùng thời điểm lực lượng chức năng liên tiếp truy quét các ổ nhóm lừa đảo tại Bokeo, ngày 14/9/2026, một chuyên án lớn khác được công bố tại Quảng Ninh, với số tiền chiếm đoạt được xác định hơn 1.000 tỷ đồng. Vụ án bắt đầu từ những đơn tố giác tưởng chừng nhỏ lẻ. Đầu tháng 2/2026, Công an TP Quảng Ninh tiếp nhận trình báo của nhiều người, với tổng thiệt hại hơn 160 triệu đồng. Qua xác minh, nhận thấy dấu hiệu của một tổ chức tội phạm hoạt động chuyên nghiệp, lực lượng công an đã xác lập chuyên án, phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao điều tra, truy xét.
Theo kết quả điều tra bước đầu, các đối tượng mua thông tin cá nhân từ những hội nhóm trên Telegram, tiến hành phân loại, lựa chọn mục tiêu và xây dựng kịch bản lừa đảo riêng cho từng nhóm nạn nhân. Để tránh bị phát hiện, chúng thuê căn hộ, homestay hoặc nhà trọ tại các khu đô thị, khu du lịch, liên tục thay đổi địa điểm hoạt động giữa các tỉnh, thành nhằm xóa dấu vết. Lực lượng chức năng thu giữ 83 điện thoại di động, 7 máy tính, 266 triệu đồng tiền mặt và 3.353,07 USDT. Cơ quan điều tra bước đầu xác định đường dây này đã chiếm đoạt hơn 1.000 tỷ đồng của hàng nghìn người trên cả nước.
Vào tháng 3/2026, Công an tỉnh Cao Bằng triệt phá đường dây giả mạo Công ty Xổ số điện toán Việt Nam, bắt giữ 63 nghi phạm, làm rõ số tiền chiếm đoạt hơn 2.300 tỷ đồng của hàng trăm nạn nhân. Đến tháng 7/2026, một chuyên án khác tại Điện Biên tiếp tục phơi bày quy mô và tính chất xuyên quốc gia của loại tội phạm này. Từ ngày 14 đến 27/7/2026, Công an tỉnh Điện Biên phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự và lực lượng chức năng Lào triệt phá thành công hai tổ chức tội phạm xuyên quốc gia do người nước ngoài cầm đầu, bắt giữ 171 người liên quan đến các hành vi lừa đảo, tổ chức đánh bạc và rửa tiền.
Nhóm tội phạm bị lực lượng Công an bắt giữ
Phía sau các chuyên án
Những vụ việc riêng lẻ nói trên chỉ là một phần trong bức tranh chung về tội phạm lừa đảo trên không gian mạng mà Bộ Công an đã tổng hợp. Theo số liệu của Bộ Công an, trong giai đoạn 2020-2025, cả nước xảy ra 24.295 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Riêng năm 2025, thiệt hại ước tính vượt 8.000 tỷ đồng, tương đương hơn 650 tỷ đồng mỗi tháng và trên 20 tỷ đồng mỗi ngày.
Bước sang năm 2026, tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo số liệu được Trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, công bố tại Hội nghị phổ biến Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân sáng 21/8/2026, trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam ghi nhận 959 vụ lừa đảo trực tuyến, với thiệt hại ước tính khoảng 1.500 tỷ đồng.
Cũng trong khoảng thời gian này, Công an các tỉnh, thành phố đã phát hiện, bắt giữ hơn 200 người nước ngoài liên quan đến hoạt động lừa đảo trực tuyến nhằm vào công dân quốc tế, được tổ chức tại các địa điểm thuê trên lãnh thổ Việt Nam. Đáng chú ý, thủ đoạn mạo danh Công an, tòa án và các cơ quan nhà nước chiếm hơn 50% số vụ lừa đảo qua mạng trong năm 2025. Các đối tượng sử dụng nhiều phương thức tinh vi để tạo lòng tin, từ đồng phục giả, phòng họp trực tuyến giả mạo đến công nghệ deepfake để giả giọng nói của lãnh đạo. Ở quy mô khu vực, theo các thống kê quốc tế, riêng trong năm 2023, ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á gây thiệt hại khoảng 37 tỷ USD cho các nạn nhân.
Ngày 14/9, Công an thành phố Quảng Ninh triệt phá đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền và mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng trên không gian mạng
Bài toán càng trở nên phức tạp khi tội phạm chuyển mạnh sang hoạt động xuyên biên giới. Nhiều "tập đoàn lừa đảo" đặt căn cứ tại khu vực Tam giác vàng và các đặc khu kinh tế ở những vùng biên giới hẻo lánh giữa Campuchia, Thái Lan, Lào và Myanmar, nhưng tổ chức hoạt động và nhắm trực tiếp vào người dùng Việt Nam. Những vụ án liên tiếp bị triệt phá tại Bokeo là một minh chứng rõ nét cho xu hướng này.
Theo thực tiễn điều tra, sau khi nạn nhân chuyển tiền, dòng tiền có thể nhanh chóng được luân chuyển qua 5-10 tài khoản trung gian chỉ trong vài giờ, trước khi được quy đổi sang tiền điện tử và chuyển ra nước ngoài. Tốc độ dịch chuyển này khiến việc truy vết và phong tỏa dòng tiền trở nên đặc biệt khó khăn.
Đây cũng là một trong những lý do khiến việc triệt phá một đường dây chưa đồng nghĩa với việc hoạt động lừa đảo tại địa bàn đó chấm dứt. Dù liên tiếp bị lực lượng chức năng truy quét trong vòng chưa đầy nửa năm, các đường dây mới vẫn có thể nhanh chóng hình thành tại chính những địa bàn từng bị triệt phá, với phương thức hoạt động và mục tiêu được điều chỉnh để đối phó với các biện pháp phòng ngừa, phát hiện.
Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở năng lực đấu tranh, trấn áp trong nước mà còn ở khả năng phối hợp xuyên biên giới. Việt Nam cần tiếp tục tăng cường hợp tác với các nước láng giềng và cộng đồng quốc tế, đặc biệt trong chia sẻ thông tin, truy vết dòng tiền, xác định và xử lý các đối tượng cầm đầu, đồng thời phối hợp triệt phá các trung tâm lừa đảo đặt bên kia biên giới. Đây là yếu tố then chốt để chuyển từ việc xử lý từng đường dây riêng lẻ sang làm suy giảm cả hệ sinh thái tội phạm lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia.
(Còn tiếp...)