Tạo điều kiện để sức khỏe người cai nghiện phục hồi
Chương trình do Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy chủ trì, phối hợp Bệnh viện Công an Thành phố và các bệnh xá thuộc Phòng Hậu cần thực hiện. Trong nhiều ngày liên tục, các tổ y tế đến tận từng cơ sở, khám, tư vấn và phân loại sức khỏe cho người cai nghiện. Tại mỗi bàn khám, đội ngũ y, bác sĩ tận tình kiểm tra, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn chế độ điều trị, sinh hoạt phù hợp với từng trường hợp.
Phía sau những con số lượt khám là rất nhiều hoàn cảnh cần được quan tâm, chữa trị và tiếp thêm niềm tin. Một lời hỏi han đúng lúc, một bệnh lý được phát hiện sớm hay một phương án điều trị kịp thời đều có thể trở thành điểm tựa giúp người cai nghiện an tâm điều trị, bền bỉ phục hồi và vững tin trở lại cuộc sống bình thường.
Người cai nghiện ma túy thuộc nhóm có nhiều nguy cơ về sức khỏe. Sử dụng ma túy kéo dài gây tổn hại hệ thần kinh, tim mạch, gan, thận, hô hấp; đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, bệnh mạn tính và các rối loạn tâm thần, tâm lý. Trong môi trường sinh hoạt tập trung, theo dõi sức khỏe thường xuyên còn có ý nghĩa phòng ngừa, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ từng cá nhân và an toàn cho cả cơ sở.
Nhân viên y tế lấy máu xét nghiệm cho học viên cai nghiện
Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần là hoạt động chuyên môn y tế mà còn là khâu quan trọng trong toàn bộ quy trình quản lý, điều trị, giáo dục và phục hồi. Chỉ khi đánh giá đúng tình trạng thể chất và tinh thần của từng người, cơ sở mới có thể xây dựng phương án quản lý, chăm sóc, hỗ trợ phù hợp. Đáng chú ý, các trường hợp phát hiện bệnh qua đợt khám được tư vấn, theo dõi, điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết, đồng thời được hỗ trợ 100% chi phí điều trị. Chủ trương này giúp người cai nghiện tiếp cận dịch vụ y tế, không để khó khăn kinh phí làm gián đoạn quá trình chữa bệnh và phục hồi. Điều này khẳng định rằng trong công tác cai nghiện, người đang điều trị không chỉ là đối tượng được quản lý mà trước hết là con người cần được chăm sóc, bảo vệ sức khỏe và tạo cơ hội sửa chữa, làm lại cuộc đời.
Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ năm 2026 được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh; Thông tư số 32/2023/TT-BYT ngày 31/12/2023 của Bộ Y tế; Công văn số 1394/H06-P3 ngày 22/5/2026 của Cục Y tế, Bộ Công an và các quy định chuyên ngành về cai nghiện ma túy.
Hồ sơ khám sức khỏe thực hiện theo Mẫu số 02 và Mẫu số 03 thuộc Phụ lục XXIV ban hành kèm Thông tư số 32/2023/TT-BYT, tương ứng từng nhóm tuổi. Việc áp dụng biểu mẫu thống nhất của ngành Y tế góp phần chuẩn hóa thông tin, bảo đảm tính liên tục trong theo dõi, điều trị và chuyển tuyến.
Kế hoạch đặt ra yêu cầu cụ thể: người cai nghiện thuộc diện quản lý được khám sức khỏe định kỳ; kết quả khám được cập nhật vào hồ sơ; trường hợp phát hiện bệnh lý phải được tư vấn, theo dõi, điều trị hoặc chuyển cơ sở y tế phù hợp. Đặc biệt, trong số người cai nghiện có cả người chưa đủ 18 tuổi và học viên nữ. Đây là những nhóm cần được quan tâm bằng quy trình khám, tư vấn và chăm sóc phù hợp độ tuổi, giới tính, đặc điểm tâm sinh lý và mức độ tổn thương của từng người.
Việc khám sức khỏe vì vậy không thể dừng ở các chỉ số thể chất thông thường. Sức khỏe tâm thần, trạng thái tâm lý, khả năng thích nghi và nguy cơ tái sử dụng ma túy cũng cần được quan tâm đúng mức, bởi nghiện ma túy là rối loạn phức hợp, chịu tác động đồng thời của các yếu tố sinh học, tâm lý, gia đình và xã hội.
Học viên cai nghiện được kiểm tra thị lực, sức khỏe mắt
Hoạt động khám sức khỏe được triển khai trong thời điểm các quy định mới về cai nghiện ma túy bắt đầu đi vào cuộc sống. Nghị định số 163/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống ma túy đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn cho công tác xác định tình trạng nghiện, cai nghiện, quản lý người cai nghiện và quản lý sau cai. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, cùng thời điểm Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 có hiệu lực.
Cùng với đó, Thông tư số 79/2026/TT-BCA ngày 05/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về khung danh mục vị trí việc làm, điều kiện nhân sự, quy trình cai nghiện ma túy và chế độ của người cai nghiện tại cơ sở cai nghiện công lập, trường giáo dưỡng; đồng thời quy định trang phục của lao động hợp đồng tại cơ sở cai nghiện công lập.
Việc tổ chức khám sức khỏe trên diện rộng cho thấy CATPHCM đang chủ động chuyển hóa các quy định của Nghị định số 163 và Thông tư số 79 thành những công việc cụ thể, có thể đo đếm bằng chất lượng chăm sóc, hiệu quả điều trị và sự chuyển biến của từng người cai nghiện. Giá trị của chính sách được thể hiện qua từng bữa ăn đủ dinh dưỡng, từng lần cấp thuốc đúng chỉ định, từng hồ sơ sức khỏe được cập nhật đầy đủ và từng trường hợp bệnh lý được phát hiện, điều trị kịp thời.
Quyết liệt với tội phạm, trách nhiệm với con người
Công tác phòng, chống ma túy là cuộc đấu tranh lâu dài, quyết liệt và nhiều thử thách. Lực lượng Công an phải tập trung phát hiện, triệt phá các đường dây, xử lý nghiêm đối tượng chủ mưu, cầm đầu, ngăn chặn nguồn cung ma túy từ sớm, từ xa. Tuy nhiên, một chiến lược bền vững không thể chỉ đo bằng số vụ án bị triệt phá hay số đối tượng bị xử lý. Phía sau công tác đấu tranh còn là nhiệm vụ giảm nhu cầu sử dụng ma túy, quản lý người nghiện, tổ chức cai nghiện, điều trị bệnh, phục hồi hành vi và chuẩn bị điều kiện tái hòa nhập cộng đồng.
Học viên cai nghiện được khám, kiểm tra các bệnh về da liễu
Việc tổ chức khám sức khỏe cho gần 6.900 người tại 6 cơ sở cai nghiện cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy và phương pháp tổ chức thực hiện: kiên quyết đấu tranh với hành vi vi phạm nhưng không buông bỏ con người; siết chặt kỷ luật, kỷ cương nhưng luôn dành chỗ cho sự sẻ chia, chữa lành và cơ hội hoàn lương. Đằng sau mỗi người cai nghiện là một gia đình đang mong chờ ngày họ trở về khỏe mạnh hơn, có ý chí hơn và đủ khả năng bắt đầu lại cho tương lai. Vì thế, mỗi bệnh lý được phát hiện sớm, mỗi trường hợp được điều trị đúng cách không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn giảm nguy cơ bỏ dở quá trình cai nghiện, hạn chế tái nghiện và phòng ngừa hành vi vi phạm pháp luật có thể phát sinh.
Một đợt khám sức khỏe dù quy mô, bài bản vẫn chỉ thực sự phát huy giá trị khi kết quả khám được tiếp tục theo dõi, quản lý và sử dụng hiệu quả trong suốt quá trình cai nghiện. Điều đó đặt ra yêu cầu thường xuyên củng cố nhân lực y tế tại các cơ sở; bổ sung thuốc, trang thiết bị và phương tiện cấp cứu; tăng cường sàng lọc bệnh truyền nhiễm, bệnh mạn tính và rối loạn tâm thần; đẩy mạnh số hóa hồ sơ sức khỏe, bảo đảm kết nối giữa cơ sở cai nghiện với bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh và địa phương nơi người cai nghiện trở về.
Bên cạnh chữa bệnh, người cai nghiện sau khi trở về cần tiếp tục được tư vấn tâm lý, giáo dục pháp luật, rèn luyện thể chất, đào tạo nghề và hỗ trợ tái hòa nhập. Bởi sức khỏe chỉ là nền móng; để một người thực sự thoát khỏi ma túy, họ còn cần ý chí, kỹ năng sống, việc làm và sự đón nhận của gia đình, cộng đồng. Những trăn trở ấy không làm giảm ý nghĩa của chương trình mà ngược lại, cho thấy quyết tâm không bằng lòng với kết quả bước đầu. Mục tiêu cao nhất không chỉ là hoàn thành đủ số lượt khám mà là giúp mỗi người cai nghiện có thêm cơ hội phục hồi bền vững.
Từ sự tận tâm của đội ngũ y, bác sĩ đến trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo dục tại các cơ sở cai nghiện, chương trình đã góp thêm một dấu ấn nhân văn trong công tác phòng, chống ma túy của CATPHCM. Đó là cách lực lượng Công an bảo vệ cuộc sống bình yên không chỉ bằng những chuyên án, những cuộc đấu tranh quyết liệt với tội phạm mà còn bằng sự chăm sóc, cảm hóa và trách nhiệm đối với từng con người. Qua đó, góp phần huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng TPHCM không ma túy vào năm 2030.