Chủ động phòng ngừa
Ma túy hiện nay biến tướng tinh vi, len lỏi vào đời sống bằng những vỏ bọc khó ngờ. Đáng lo ngại, một số chất gây nghiện được ngụy trang trong các sản phẩm có hình thức bắt mắt, mùi hương hấp dẫn, đánh vào tâm lý tò mò, thích khám phá của giới trẻ. Chỉ một lần thiếu cảnh giác, một quyết định bồng bột trước lời rủ rê của bạn bè cũng có thể khiến học sinh phải trả giá bằng sức khỏe, tương lai và cả những cơ hội phía trước.
Trước thực tế đó, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong trường học cần được đổi mới theo hướng gần gũi, dễ hiểu, giúp học sinh không chỉ biết về tác hại của ma túy mà còn có khả năng nhận diện nguy cơ, ứng phó trước những tình huống cụ thể và chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết.
Với quyết tâm góp phần xây dựng TPHCM không ma túy, đồng thời kéo giảm tai nạn giao thông (TNGT) trên địa bàn, UBND xã Tân Nhựt phối hợp với Công an TPHCM triển khai chuỗi chương trình School tour - Trường học an toàn với chủ đề "Học đường không ma túy và an toàn giao thông khi đến trường". Đây là hoạt động trọng điểm hướng đến học sinh các trường THCS trên địa bàn, nhằm đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với các em thông qua những hình thức tuyên truyền trực quan, tương tác và trải nghiệm.
Các báo cáo viên Công an TPHCM cùng học sinh Trường THCS Tân Kiên tại chương trình School tour
Với những thông điệp thiết thực và cụ thể: "Học sinh, sinh viên TPHCM nói không với ma túy - chấp hành giao thông - bảo vệ học đường"; "Hiểu để phòng tránh - Chủ động bảo vệ mình - Cùng nhau xây dựng trường học an toàn", trong các ngày 05 và 09/10, chương trình School tour - Uni tour năm 2026 đã được tổ chức tại trường THPT Tân Túc và trường THCS Tân Kiên. Chương trình do Thành đoàn TPHCM và Công an TPHCM phối hợp triển khai, tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa ma túy, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông (ATGT) và nâng cao khả năng tự bảo vệ cho học sinh, sinh viên.
Nhận diện cạm bẫy
Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình tại trường THCS Tân Kiên là tọa đàm chuyên đề "Bản lĩnh Gen Z: Tránh xa ma túy - Đến trường an toàn", với sự tham gia của các báo cáo viên đến từ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và Phòng Cảnh sát giao thông - Công an TPHCM.
Thay vì chỉ đưa ra những cảnh báo chung, chương trình đi thẳng vào các vấn đề gần gũi với lứa tuổi học sinh. Những cái tên như "Pod Chill", "nước vui", "bánh cần" được đề cập trong phần trao đổi nhằm giúp các em hiểu rằng, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn, lời mời gọi mang tính giải trí hay giải tỏa căng thẳng có thể là các nguy cơ liên quan đến chất gây nghiện, ma túy được ngụy trang dưới nhiều hình thức.
Đáng chú ý, thuốc lá điện tử và các sản phẩm được quảng bá với công dụng tạo cảm giác hưng phấn, giảm căng thẳng, giúp tỉnh táo có thể trở thành phương tiện để các đối tượng tiếp cận, lôi kéo người trẻ. Tâm lý tò mò, muốn thử nghiệm điều mới, ngại từ chối bạn bè hoặc mong muốn chứng tỏ bản thân có thể khiến một số học sinh dễ dàng bước qua ranh giới an toàn.
Trong phần trao đổi chuyên đề, báo cáo viên tập trung làm rõ những phương thức, thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo thanh, thiếu niên sử dụng chất gây nghiện; đồng thời hướng dẫn cách nhận diện nguy cơ và ứng xử trước những lời mời gọi đáng ngờ. Thông điệp được nhấn mạnh là học sinh cần giữ sự tỉnh táo, không tùy tiện nhận hoặc sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không thử những chất lạ theo lời rủ rê và tránh những môi trường tiềm ẩn nguy cơ. Điều quan trọng không chỉ là biết nói "không" mà còn phải đủ bản lĩnh để kiên quyết từ chối khi bị gây sức ép. Trong những tình huống bị bạn bè kích động, chế giễu hoặc cho rằng việc thử chất lạ chỉ là chuyện vui, mỗi học sinh cần hiểu rằng bảo vệ sức khỏe và tương lai của mình quan trọng hơn việc chạy theo một trào lưu nhất thời.
Cùng với nội dung phòng, chống ma túy, chương trình dành thời lượng đáng kể để tuyên truyền pháp luật về trật tự, ATGT. Đây là vấn đề thiết thực đối với học sinh THCS, lứa tuổi đang từng bước hình thành tính tự lập nhưng đôi khi còn hạn chế về kinh nghiệm xử lý tình huống khi tham gia giao thông.
Hướng dẫn học sinh nhận biết các loại ma túy và cách phòng tránh
Tại buổi tọa đàm, báo cáo viên phân tích những hành vi vi phạm mà học sinh cần tránh như không đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, dàn hàng ngang, vượt đèn đỏ hoặc thiếu chú ý quan sát khi lưu thông trên đường. Những hành vi tưởng chừng nhỏ, xuất phát từ tâm lý chủ quan, vội vàng hoặc muốn thể hiện với bạn bè đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Thông qua những câu hỏi tương tác, kiến thức pháp luật được gắn với chính hành trình hàng ngày của học sinh. Từ việc đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường, chấp hành tín hiệu giao thông đến thái độ nhường đường, tôn trọng người cùng tham gia giao thông, mỗi hành vi đều góp phần hình thành văn hóa giao thông văn minh.
Đặc biệt, Ban tổ chức đặt vấn đề phòng, chống ma túy trong mối liên hệ với ATGT. Việc sử dụng chất gây nghiện, chất kích thích có thể khiến con người mất khả năng kiểm soát hành vi, làm gia tăng nguy cơ gây mất an toàn. Vì vậy, thông điệp "Tránh xa ma túy - Đến trường an toàn" không chỉ đề cập đến việc bảo vệ sức khỏe mà còn nhấn mạnh trách nhiệm với cộng đồng.
Khi học sinh hiểu rằng một quyết định thiếu suy nghĩ có thể ảnh hưởng đến bản thân, gia đình và người khác, ý thức chấp hành pháp luật sẽ có cơ hội chuyển hóa thành hành động tự giác. Đó cũng là mục tiêu mà hoạt động tuyên truyền hướng đến: xây dựng thói quen sống có trách nhiệm thay vì chỉ tuân thủ quy định khi có người giám sát.
Cần thêm "lá chắn"
Sau phần giao lưu, học sinh còn được tham gia các hoạt động tìm hiểu pháp luật về phòng, chống ma túy và ATGT do Đoàn Thanh niên xã, Hội đồng Đội xã tổ chức; tham quan khu vực trưng bày mẫu vật phục vụ tuyên truyền phòng, chống ma túy... Các hoạt động trực quan tạo điều kiện để các em tiếp cận thông tin bằng nhiều hình thức, qua đó tăng khả năng ghi nhớ và vận dụng. Việc kết hợp giữa nghe tuyên truyền, quan sát, đặt câu hỏi và xử lý tình huống giúp các em chủ động hơn trong quá trình tiếp nhận kiến thức, thay vì chỉ nghe rồi ghi nhớ một cách thụ động.
Tại chương trình School tour - Uni tour tổ chức ở trường THPT Tân Túc, Thượng tá Trần Anh Thanh (Phó Trưởng Phòng Công tác chính trị Công an TPHCM) nhấn mạnh: "Trước nguy cơ ma túy ngày càng trẻ hóa, việc chỉ xử lý vi phạm là chưa đủ; gia đình và nhà trường chính là "lớp bảo vệ đầu tiên" đối với học sinh, sinh viên. Theo định hướng này, tuyên truyền cần đổi mới theo hướng đưa pháp luật đến trực tiếp với người trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm, tương tác, giúp các em hình thành khả năng nhận diện cạm bẫy, rèn bản lĩnh và nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật".
Ở góc độ địa phương, bà Khưu Thị Diễm Phượng (Phó Chủ tịch UBND xã Tân Nhựt) cho biết, việc tổ chức chương trình có ý nghĩa thiết thực trong công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy và bảo đảm ATGT. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh có thêm kiến thức để nhận diện, phòng tránh ma túy, bảo vệ bản thân và tham gia giao thông an toàn.
Sau chương trình tại trường THPT Tân Túc và trường THCS Tân Kiên, xã Tân Nhựt tiếp tục phối hợp với Công an TPHCM và Thành đoàn triển khai mô hình School tour - Trường học an toàn tại các trường THCS trên địa bàn. Việc duy trì hoạt động tuyên truyền ở nhiều cấp học thể hiện định hướng phòng ngừa từ sớm, đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh; đồng thời lan tỏa thông điệp không ma túy, chấp hành nghiêm quy định giao thông trong cộng đồng.
Hướng đến mục tiêu xây dựng TPHCM không ma túy vào năm 2030, mỗi giải pháp phòng ngừa đều cần được triển khai đồng bộ, kiên trì và gắn với trách nhiệm của từng gia đình, nhà trường, địa phương. Trong đó, trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ cho thế hệ trẻ là việc làm có ý nghĩa lâu dài.
Từ những buổi sinh hoạt tại sân trường, những câu hỏi tình huống gần gũi đến các hoạt động trải nghiệm trực quan, chuỗi chương trình School Tour đang góp phần đưa thông điệp phòng, chống ma túy và bảo đảm ATGT đến với học sinh bằng cách tiếp cận thiết thực. Khi các em biết nhận diện nguy cơ, đủ bản lĩnh từ chối cám dỗ, nghiêm túc chấp hành pháp luật và sẵn sàng lên tiếng trước những dấu hiệu bất thường, môi trường học đường sẽ có thêm một "lá chắn" vững chắc.
"Hiểu để phòng tránh - Chủ động bảo vệ mình - Cùng nhau xây dựng trường học an toàn" không chỉ là thông điệp của một chương trình, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi người trong hành trình xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, sống có trách nhiệm và góp sức vì một TPHCM an toàn, văn minh, không ma túy.