Kích hoạt tiềm năng
Sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai quy hoạch theo hướng đồng bộ, An Giang đang từng bước định hình hệ thống khu công nghiệp theo hướng tập trung, hiện đại. Toàn tỉnh hiện có 11 khu công nghiệp được quy hoạch với tổng diện tích khoảng 1.711ha, trong đó 5 khu đã đi vào hoạt động, thu hút khoảng 65 dự án đầu tư, tạo việc làm cho hơn 36.700 lao động.
Từ nền tảng đó, các khu công nghiệp đã và đang góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành các ngành chế biến, chế tạo gắn với lợi thế nông nghiệp của địa phương. Năm 2025, doanh thu của doanh nghiệp trong khu công nghiệp đạt khoảng 18.175 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu đạt 600 triệu USD, đóng góp ngân sách khoảng 601 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả bước đầu của mô hình phát triển công nghiệp tập trung.
Tuy nhiên, đằng sau những kết quả tích cực, thực tiễn phát triển công nghiệp của tỉnh An Giang vẫn bộc lộ những hạn chế cần sớm tháo gỡ. Quỹ đất sạch chưa đáp ứng yêu cầu thu hút các dự án quy mô lớn, công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, hạ tầng kết nối liên vùng và logistics chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, một số khu công nghiệp có điều kiện địa chất phức tạp, chi phí đầu tư cao, ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại buổi lễ khởi công
Những hạn chế này cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc mở rộng số lượng khu công nghiệp, mà quan trọng hơn là hình thành các khu công nghiệp có chất lượng hạ tầng cao, kết nối thuận lợi, đủ sức tạo đột phá trong thu hút đầu tư và dẫn dắt tăng trưởng. Trong dòng chảy đó, việc khởi công KCN Vàm Cống mang ý nghĩa như một bước đi chiến lược. Dự án không chỉ bổ sung thêm quỹ đất công nghiệp mà còn góp phần tháo gỡ các nút thắt hiện hữu, tạo lực đẩy mới cho tiến trình công nghiệp hóa của An Giang.
KCN Vàm Cống có quy mô 199,2ha, tổng vốn đầu tư 4.800 tỷ đồng, được triển khai tại cửa ngõ Đông Nam đô thị Long Xuyên, khu vực có lợi thế về kết nối giao thông và không gian phát triển công nghiệp. Với vị trí nằm hai bên tuyến tránh Quốc lộ 91, kết nối trực tiếp với các trục giao thông quan trọng, khu công nghiệp này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất gắn với logistics, qua đó giảm chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, KCN Vàm Cống nằm gần cảng An Giang, có khả năng tiếp nhận lượng hàng hóa lớn qua đường thủy, đồng thời kết nối thuận lợi với hệ thống cao tốc liên vùng và sân bay Cần Thơ. Sự kết hợp giữa giao thông đường bộ và đường thủy tạo nên lợi thế kết nối đa phương thức, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và lưu thông hàng hóa.
Chính sự hội tụ về vị trí, hạ tầng và quy mô đã tạo nền tảng để KCN Vàm Cống trở thành động lực mới, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn công nghiệp An Giang đang cần một lực đẩy đủ mạnh để bứt lên.
Cú hích chiến lược
Nếu nhìn ở góc độ một dự án hạ tầng công nghiệp, KCN Vàm Cống là bước bổ sung cần thiết trong quy hoạch phát triển công nghiệp của An Giang. Tuy nhiên, đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh, dự án này mang ý nghĩa như một điểm tựa quan trọng, tạo chuyển biến về chất cho nền công nghiệp địa phương.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng phát biểu trong buổi lễ khởi công dự án
Trước hết, lợi thế nổi bật của KCN Vàm Cống nằm ở vị trí. Khu công nghiệp được triển khai tại cửa ngõ Long Xuyên, kết nối trực tiếp với tuyến Lộ Tẻ - Rạch Sỏi, trục cao tốc Bắc - Nam phía Tây và Quốc lộ 91, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa đến TP.Hồ Chí Minh, Cần Thơ và khu vực bán đảo Cà Mau.
Bên cạnh đó, việc nằm gần các tuyến sông lớn của hệ thống sông Hậu tạo điều kiện phát triển vận tải đường thủy với chi phí thấp và khả năng vận chuyển khối lượng lớn. Sự kết hợp giữa giao thông đường bộ và đường thủy giúp hình thành không gian kết nối đa phương thức, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa và mở rộng phạm vi tiếp cận thị trường.
"Từ lợi thế về vị trí và hạ tầng, KCN Vàm Cống được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng đầu tư mới cho An Giang, đặc biệt trong các lĩnh vực chế biến nông, thủy sản, công nghiệp nhẹ, công nghiệp hỗ trợ và các ngành ứng dụng công nghệ cao. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng từ nền nông nghiệp vốn là thế mạnh của địa phương", TS.Lê Quang Vinh (trường Chính trị Tôn Đức Thắng) phân tích.
Một tác động quan trọng khác là giải quyết bài toán quỹ đất công nghiệp. Việc hình thành khu công nghiệp mới, có mặt bằng sạch và quy hoạch đồng bộ tại trung tâm Long Xuyên sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nhà đầu tư triển khai dự án nhanh, giảm chi phí và hạn chế rủi ro.
Phối cảnh KCN Vàm Cống
Không chỉ dừng ở sản xuất, KCN Vàm Cống còn tạo tác động lan tỏa đến cơ cấu kinh tế và đời sống xã hội. Khi đi vào hoạt động, khu công nghiệp sẽ tạo ra nhiều việc làm, góp phần chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, qua đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Đồng thời, sự phát triển của khu công nghiệp sẽ thúc đẩy hình thành các khu dân cư và hệ thống dịch vụ đi kèm, tạo động lực cho quá trình đô thị hóa của TP.Long Xuyên theo hướng công nghiệp, dịch vụ hiện đại.
KCN Vàm Cống cũng không phát triển đơn lẻ mà gắn với hệ thống hạ tầng liên vùng đang được đầu tư. Việc kết nối với các tuyến giao thông trọng điểm, đặc biệt là cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, sẽ mở rộng không gian phát triển và gia tăng sức hút đầu tư.
Với những lợi thế đó, KCN Vàm Cống không chỉ là một dự án hạ tầng, mà còn là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp của An Giang, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, thúc đẩy công nghiệp chế biến và từng bước khẳng định vai trò của tỉnh trong chuỗi cung ứng hàng hóa của vùng.
Hình thành cực tăng trưởng mới
Không dừng lại ở lợi thế vị trí, KCN Vàm Cống được định hướng phát triển theo mô hình khu công nghiệp thế hệ mới, gắn sản xuất với dịch vụ và không gian sinh thái, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Theo quy hoạch, dự án được triển khai theo mô hình ECOTECH 21, kết hợp giữa công nghiệp, logistics và môi trường, trong đó gần một phần tư diện tích dành cho cây xanh và mặt nước, tạo không gian sản xuất hiện đại, thân thiện với môi trường.
Đại diện Tập đoàn T&T trao bảng tượng trưng hỗ trợ bảo hiểm y tế cho người nghèo tại các phường, xã xung quanh dự án
Định hướng này phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp xanh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư, nhất là các doanh nghiệp công nghệ cao và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Qua đó, KCN Vàm Cống không chỉ đóng vai trò là nơi sản xuất, mà còn hướng tới hình thành một hệ sinh thái công nghiệp gắn với dịch vụ và logistics, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Hồ Văn Mừng (Chủ tịch UBND tỉnh An Giang) nhấn mạnh: "Dự án KCN Vàm Cống khi đi vào hoạt động sẽ tạo ra động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, góp phần thu hút nhà đầu tư thứ cấp, giải quyết việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa".
Ở góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Anh Tuấn (Phó Tổng Giám đốc T&T Group) cho biết: "Điểm khác biệt của KCN Vàm Cống không chỉ nằm ở quy mô hay vị trí, mà ở khả năng kết nối đa phương thức giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí logistics, rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây chính là yếu tố quyết định để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao trong giai đoạn tới".
Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Sương (Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh An Giang) nhận định: "Việc phát triển các khu công nghiệp gắn với kinh tế cửa khẩu và logistics sẽ tạo ra các cực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh".
Từ thực tiễn địa phương, người dân cũng kỳ vọng vào những thay đổi tích cực. Bà Trần Thị Trinh (người dân phường Mỹ Thới) chia sẻ: "Khi khu công nghiệp hình thành, người dân chúng tôi mong có thêm việc làm, thu nhập ổn định hơn, đời sống được cải thiện rõ rệt". Ở góc độ người lao động, em Nguyễn Thị Cẩm Lê (công nhân ngành chế biến thủy sản) cho biết: "Nếu có thêm nhiều nhà máy mới, tụi em sẽ có thêm cơ hội việc làm, không phải đi xa, thu nhập cũng ổn định hơn".
Những kỳ vọng này cho thấy tác động lan tỏa của khu công nghiệp không chỉ dừng ở sản xuất, mà còn liên quan trực tiếp đến việc làm, thu nhập và quá trình đô thị hóa. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các cực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Có thể thấy, KCN Vàm Cống không chỉ là một dự án hạ tầng công nghiệp, mà là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh An Giang. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đồng bộ với hạ tầng liên vùng và cải thiện môi trường đầu tư, dự án sẽ tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới, hiện đại và bền vững hơn.