Từ kết luận thanh tra đến lệnh bắt
Ngày 04/11, Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TP. Đồng Nai cho biết đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với ông Huỳnh Anh Minh (SN 1966, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước cũ) để điều tra về tội "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai" theo khoản 3 Điều 229 Bộ luật Hình sự.
Cùng bị khởi tố và bắt tạm giam với tội danh trên còn có hai cựu cán bộ ngành đất đai: ông Lê Hoàng Lâm (cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Phước) và ông Nguyễn Công Thuận (cựu Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý đất đai tỉnh Bình Phước).
Theo cơ quan điều tra, vụ án đã được khởi tố từ ngày 29/10/2025. Các sai phạm xảy ra vào năm 2020 tại dự án Khu đô thị thương mại - dịch vụ Mỹ Lệ (xã Long Hưng, huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước cũ, nay thuộc xã Bình Tân, TP. Đồng Nai). Theo hồ sơ quy hoạch, đây là khu đô thị quy mô lớn có diện tích gần 46 ha nằm mặt tiền đường ĐT741. Dự án được thiết kế gồm khoảng 1.500 căn nhà ở, biệt thự, kết hợp khu thương mại, trường học và công viên hồ sinh thái, dự kiến quy mô dân số khoảng 9.000 người. Dự án từng được quảng bá ra thị trường với các tên gọi thương mại như "Mỹ Lệ Capital" hay "Felicia City".
Khu đất dự án Khu đô thị thương mại - dịch vụ Mỹ Lệ ở xã Bình Tân, TP. Đồng Nai (xã Long Hưng, huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước cũ)
Về lý lịch công tác, ông Huỳnh Anh Minh từng kinh qua nhiều vị trí như Phó Giám đốc rồi Giám đốc Sở Xây dựng, Chủ tịch UBND huyện, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Hớn Quản. Từ tháng 12/2015, ông giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 7/2025 (sau thời điểm sáp nhập địa giới hành chính). Trước đó, vào đầu năm 2025, ông Minh từng bị Thủ tướng Chính phủ thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo do có những vi phạm, khuyết điểm trong công tác, sau khi Tỉnh ủy Bình Phước thi hành kỷ luật về mặt Đảng.
Hồ sơ pháp lý của dự án Khu đô thị Mỹ Lệ cho thấy những bất cập kéo dài nhiều năm. Ngược về quá khứ, ngày 12/8/2015, Thanh tra Chính phủ ban hành Kết luận số 2299/KL-TTCP về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai và giao rừng trên địa bàn tỉnh Bình Phước giai đoạn 2008 - 2013 (được Thủ tướng Chính phủ thống nhất chỉ đạo thực hiện vào tháng 11/2015).
Kết luận thanh tra nêu rõ: UBND tỉnh Bình Phước đã giao 233,43 ha đất công cho 11 dự án khu dân cư mà không thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất là trái quy định pháp luật. Trong đó, dự án của Công ty Mỹ Lệ chiếm 26,06 ha. Thời điểm đó, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước có biện pháp chấm dứt ngay việc giao đất công phát triển khu dân cư không qua đấu giá.
Dù đã có cảnh báo thanh tra, dự án Mỹ Lệ vẫn tiếp tục nới rộng quy mô. Ngày 29/10/2018, UBND tỉnh Bình Phước ban hành Quyết định số 2467/QĐ-UBND điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án.
Phải đến tháng 8/2022, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước mới ký quyết định thu hồi quyết định chủ trương đầu tư nêu trên. Lý do thu hồi đúng như nội dung Thanh tra Chính phủ chỉ ra 7 năm trước: dự án được giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, trái quy định tại Điều 61 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP thi hành Luật Đất đai năm 2003.
Đến ngày 04/5/2023, khi công khai danh sách 41 dự án không đưa đất vào sử dụng tính đến ngày 30/9/2022, UBND tỉnh Bình Phước chính thức xếp dự án Mỹ Lệ (diện tích mở rộng hơn 45 ha) vào nhóm bị thu hồi đất do đã hết thời hạn gia hạn nhưng vẫn không hoàn thành triển khai.
Ông Huỳnh Anh Minh khi còn là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước (Ảnh tư liệu)
Hệ lụy từ các hợp đồng "hứa chuyển nhượng"
Trong những năm dự án được rao bán rầm rộ, thay vì được ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định, nhiều khách hàng đã được chủ đầu tư hướng dẫn ký các "hợp đồng đặt cọc hứa chuyển nhượng". Hồ sơ của một khách hàng tại TP.HCM cho thấy, ngày 29/6/2022, người này ký hợp đồng đặt cọc hứa chuyển nhượng 3 nền đất tại dự án và nộp tiền đợt 1 (tương đương 50% giá trị) với số tiền gần 1,39 tỷ đồng.
Tương tự, ngày 02/8/2022, Công ty TNHH Mỹ Lệ tiếp tục ký hợp đồng đặt cọc một nền đất khác với khách hàng và thu 446 triệu đồng chỉ 2 ngày sau đó. Đáng nói, chỉ trong cùng tháng 8/2022, quyết định chủ trương đầu tư của dự án chính thức bị thu hồi. Tính đến cuối tháng 9/2024, nhiều khách hàng nộp tiền đặt cọc vẫn chưa thể nhận lại khoản tài chính của mình.
Việc chủ đầu tư chậm trễ hoàn trả tiền cọc đã dẫn đến các vụ khiếu nại, tranh chấp kéo dài suốt nhiều năm qua. Trong thông báo ngày 04/11/2026, Cơ quan CSĐT Công an TP. Đồng Nai cho biết sẽ tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan, đặc biệt là hành vi ký hợp đồng hứa chuyển nhượng nền đất khi chưa đủ điều kiện pháp lý của Công ty TNHH Mỹ Lệ.
Đồng thời, Cơ quan điều tra cũng kiến nghị UBND TP. Đồng Nai sớm có phương án xử lý phù hợp, đúng quy định pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của những người dân đã nộp tiền mua đất. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, toàn bộ hồ sơ khu đất tại xã Bình Tân hiện đã thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền TP. Đồng Nai.
Về mặt pháp lý, tội "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai" theo khoản 3 Điều 229 Bộ luật Hình sự mà các bị can bị khởi tố là khung hình phạt nặng nhất của tội danh này, với mức án từ 5 năm đến 12 năm tù.
Vụ án tại dự án Khu đô thị Mỹ Lệ là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho cả cơ quan quản lý nhà nước lẫn người tham gia giao dịch bất động sản:
Đối với cơ quan quản lý: Vấn đề lớn đặt ra là tại sao từ Kết luận thanh tra năm 2015 chỉ ra sai phạm cho đến quyết định thu hồi dự án năm 2022 lại kéo dài tới 7 năm? Trong khoảng thời gian đó, dự án vẫn thản nhiên được rao bán và thu tiền cọc của hàng loạt khách hàng.
Đối với nhà đầu tư và người mua đất: Một dự án có cổng chào hoành tráng hay được quảng bá rầm rộ không đồng nghĩa với việc đã đủ điều kiện pháp lý để chuyển nhượng. Trước khi xuống tiền đặt cọc, người mua cần đề nghị chủ đầu tư cung cấp đầy đủ các giấy tờ pháp lý gốc như: Quyết định giao đất/cho thuê đất, Quy hoạch chi tiết 1/500, Văn bản chấp thuận đủ điều kiện bán/chuyển nhượng của cơ quan chức năng, đồng thời chủ động xác minh tại các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, xây dựng tại địa phương. Đặc biệt, cần hết sức thận trọng với các hình thức "hợp đồng đặt cọc", "hợp đồng hứa chuyển nhượng" yêu cầu nộp khoản tiền lớn khi tính pháp lý của dự án chưa hoàn chỉnh.