Đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị mức án đối với 12 bị cáo thuộc Công ty Thiên Minh Đức. Trong đó, bị cáo Chu Thị Thành (Chủ tịch Hội đồng quản trị) bị đề nghị từ 14-15 năm tù về tội “Tham ô tài sản,” từ 2-3 năm tù về tội “Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước,” tổng hợp hình phạt chung đối với bị cáo Thành là từ 16-18 năm tù.
Các bị cáo tại phiên tòa. (Ảnh: TTXVN)
Về cùng 2 tội danh trên, Nguyễn Thị Bích Liên (Kế toán trưởng) bị đề nghị từ 9 năm 6 tháng đến 11 năm tù, Lê Thanh An (Phó Tổng Giám đốc) từ 7 năm 3 tháng đến 8 năm 6 tháng tù, Mai Anh Tuyên (Phó Tổng Giám đốc) từ 8 năm 3 tháng đến 9 năm 6 tháng tù, Chu Đức Mạnh (Trưởng phòng Kinh doanh) từ 5 năm đến 6 năm 3 tháng tù.
Bị cáo Nguyễn Thị Thanh Hải (nhân viên kế toán) bị đề nghị từ 30-36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Tham ô tài sản.”
Các bị cáo: Lê Thị Ngọc Lan (Thủ quỹ) bị đề nghị từ 12-15 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; 2 nhân viên kế toán Phạm Thị Quỳnh Trang 10-12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, Dương Thị Thanh Hương từ 6-9 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; 3 nhân viên công ty: Lê Khắc Duẩn từ 6-9 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, Nguyễn Trường Sơn và Chu Việt Hùng cùng mức từ 10-12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước.”
Ngoài ra, bị cáo Cao Bảo Ngọc (Giám đốc Công ty Việt Trung) bị đề nghị từ 9 năm 6 tháng đến 11 năm tù về 2 tội: “Tham ô tài sản” và “Trốn thuế.”
Bị cáo Hà Ngọc Vinh (nhân viên Công ty Cổ phần xăng dầu dầu khí Vũng Áng) bị đề nghị tù Chung thân về tội “Tham ô tài sản.”
9 bị cáo gồm: Mai Thị Kim (Giám đốc Công ty Hoàng Kim) bị đề nghị từ 30-36 tháng tù, Trương Đình Hải (Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Ngân Tín Chi nhánh Hà Nội) từ 24-30 tháng tù, Phạm Đức Tiệp (Giám đốc Công ty Ngân Tín Chi nhánh Hà Nội) từ 18-24 tháng tù, Lê Văn Đồng (Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Bình Minh) và Trần Quốc Lộc (Giám đốc Công ty Duy Ngọc) cùng bị đề nghị từ 3-6 tháng tù; Đỗ Thế Năng (Giám đốc Công ty BMT) bị đề nghị hình phạt tiền từ 1, 2 tỷ đến 1,5 tỷ đồng, Lê Mai Tú (Giám đốc Công ty Hải An Phát) hình phạt tiền từ 1 tỷ đến 1,2 tỷ đồng, Nguyễn Văn Công (Giám đốc Công ty Hợp Mạnh) hình phạt tiền từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng, Đào Đăng Khải (Phó Giám đốc Công ty Hải Lộc) hình phạt tiền từ 200-300 triệu đồng về cùng tội “Trốn thuế.”
Lợi dụng Quỹ bình ổn giá để chiếm đoạt gần 80 tỷ đồng
Bản luận tội nêu rõ, Sau khi Công ty Thiên Minh Đức được cấp phép làm Thương nhân đầu mối xăng dầu, lợi dụng việc quyết định mức trích lập Quỹ BOG theo chu kỳ (15 ngày/kỳ) tại văn bản điều hành của liên Bộ Công Thương-Tài chính, bị cáo Chu Thị Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Thiên Minh Đức đã làm trái các quy định của pháp luật về trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ BOG (Quỹ Bình ổn giá); chỉ đạo các bị cáo dưới quyền là: các Phó Tổng Giám đốc Mai Anh Tuyên, Lê Thanh An; Kế toán trưởng Nguyễn Thị Bích Liên và Trưởng phòng kinh doanh Chu Đức Mạnh tìm kiếm, liên hệ các khách hàng đã có quan hệ mua xăng dầu từ trước để bán xăng dầu không xuất hóa đơn Giá trị gia tăng với đơn giá thấp hơn giá xuất hóa đơn.
Mục đích vừa thu được tiền ngay đầu tư cho các Dự án của công ty, vừa không phải trích lập Quỹ BOG tại thời điểm có mức trích quỹ cao; sau đó tìm khách hàng có nhu cầu để bán hóa đơn khống tại thời điểm được chi sử dụng Quỹ BOG hoặc có mức trích quỹ thấp để vừa hợp thức cho số lượng xăng dầu bán không xuất hóa đơn, vừa rút được tiền từ Quỹ BOG sử dụng, đồng thời thu lợi khoản phí bán hóa đơn khống từ 300-500 đồng/lít xăng dầu.
Thực hiện chủ trương nêu trên, từ năm 2020 đến năm 2022, Công ty Thiên Minh Đức đã xuất bán cho 27 đơn vị hơn 78 triệu lít xăng dầu có giá trị hơn 1.056 tỷ đồng và xuất bán cho khách hàng vãng lai gần 29 triệu lít xăng dầu, giá trị 310 tỷ đồng nhưng không xuất hóa đơn Giá trị gia tăng, không trích lập Quỹ BOG tổng số hơn 67 tỷ đồng.
Từ năm 2020 đến năm 2022, Công ty Thiên Minh Đức xuất bán 153 hóa đơn khống cho 22 doanh nghiệp, thu lợi bất chính hơn 20,6 tỷ đồng.
Từ việc xuất bán hóa đơn khống, công ty thực hiện trích lập Quỹ BOG, sử dụng bất hợp pháp số tiền chênh lệch là hơn 12 tỷ đồng.
Tổng cộng, Chu Thị Thành cùng đồng phạm đã chiếm đoạt từ Quỹ BOG số tiền hơn 79 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, còn phát hiện hành vi Trốn thuế xảy ra tại 1 số công ty, hợp tác xã, với số tiền trốn thuế từ 135 triệu đồng đến 24,2 tỷ đồng từ việc sử dụng các hóa đơn khống mua của Công ty Thiên Minh Đức.
Hầu hết các bị cáo đã khắc phục số tiền chiếm đoạt
Trong số các bị cáo, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Thiên Minh Đức Chu Thị Thành bị Viện Kiểm sát xác định đã trực tiếp chỉ đạo cấp dưới bán hàng không xuất hóa đơn và bán hóa đơn khống để thực hiện chiếm đoạt từ Quỹ BOG số tiền hơn 79 tỷ đồng và thu lợi từ việc bán hóa đơn khống là 20,6 tỷ đồng. Số tiền chiếm đoạt từ quỹ BOG và thu lợi từ bán hóa đơn khống phần lớn được bị cáo sử dụng để tăng vốn của Công ty Thiên Minh Đức. Do đó, bị cáo phải chịu trách nhiệm với toàn bộ số tiền chiếm đoạt và thu lợi bất chính. Đến nay, bị cáo Thành cùng gia đình đã nộp khắc phục hậu quả số tiền hơn 99 tỷ đồng.
Theo Viện Kiểm sát, bị cáo Nguyễn Thị Bích Liên đã thực hiện chỉ đạo của Chu Thị Thành, chỉ đạo nhân viên kế toán phụ trách bán hàng thu tiền của khách hàng mua xăng dầu không lấy hóa đơn bằng tiền mặt hoặc đề nghị khách hàng chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của nhân viên Kế toán ngân hàng và thực hiện thủ tục hợp thức bán hàng không xuất hóa đơn; chỉ đạo nhân viên kế toán thực hiện bán hóa đơn "khống"; chỉ đạo rút tiền từ tài khoản cá nhân về đưa cho Lê Thị Ngọc Lan, thủ quỹ để nhập quỹ Công ty Thiên Minh Đức, hợp thức bằng Phiếu thu ghi nội dung “Chu Thị Thành bổ sung vốn hoặc Chu Đăng Khoa bổ sung vốn”; lập báo cáo quỹ BOG với số liệu không đúng thực tế. Hành vi của bị cáo Liên giúp sức cho bị cáo Thành tham ô tài sản và Mua bán trái phép 153 hóa đơn khống. Liên hưởng lợi 130 triệu đồng và hiện đã khắc phục số tiền 604 triệu đồng.
Bị cáo Lê Thanh An là Phó Tổng Giám đốc Công ty Thiên Minh Đức được giao nhiệm vụ phụ trách kho Nghi Thiết. An bị xác định là đã chỉ đạo Chu Đức Mạnh và Lê Khắc Duẩn, nhân viên kinh doanh liên hệ với khách hàng có nhu cầu mua xăng dầu không lấy hóa đơn, thực hiện việc xuất bán xăng dầu “khống” tại kho Nghi Thiết (Nghệ An), chuyển số liệu bán hàng cho Dương Thị Thanh Hương, nhân viên kế toán để theo dõi trên sổ kế toán; ký 35/36 báo cáo quỹ BOG với số liệu không đúng thực tế; giao chữ ký số cho nhân viên kế toán để ký xuất hóa đơn điện tử, giúp sức cho bị cáo Thành tham ô tài sản và Mua bán trái phép 153 hóa đơn khống. Bị cáo đã khắc phục số tiền 300 triệu đồng.
Phân hóa trách nhiệm đối với từng bị cáo
Đối với nhóm tội phạm xảy ra tại Công ty Thiên Minh Đức, Viện Kiểm sát xác định bị cáo Chu Thị Thành với vai trò là Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Thiên Minh Đức, trực tiếp chỉ đạo các bị cáo dưới quyền thực hiện bán hàng không xuất hóa đơn và xuất hóa đơn khống nhằm chiếm đoạt tiền Quỹ BOG và thu lợi bất chính số tiền mua bán hóa đơn trái phép đặc biệt lớn. Bị cáo được xác định với vai trò chủ mưu, cầm đầu và phải có mức hình phạt nghiêm khắc hơn so với các bị cáo khác.
Bị cáo Nguyễn Thị Bích Liên là Kế toán trưởng, chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động kế toán của Công ty Thiên Minh Đức, chỉ đạo nhân viên dưới quyền hợp thức hóa các hóa đơn, chứng từ để giúp cho Chu Thị Thành tham ô tài sản và thu lợi từ mua bán trái phép hóa đơn, xác định bị cáo có vai trò thấp hơn bị cáo Chu Thị Thành và cao hơn các bị cáo còn lại.
Các bị cáo Lê Thanh An, Mai Anh Tuyên là Phó Tổng giám đốc của Thiên Minh Đức, cùng có hành vi trực tiếp chỉ đạo nhân viên dưới quyền tại kho xăng dầu do mình phụ trách, kết nối khách hàng có nhu cầu mua hàng không xuất hóa đơn hoặc mua hóa đơn khống, hợp thức hóa hóa đơn, chứng từ. Việc phân hóa vai trò của hai bị cáo dựa trên số lượng hóa đơn chứng từ và số tiền thu lợi bất chính ở các kho khác nhau. Do vậy, mức hình phạt của bị cáo Mai Anh Tuyên cao hơn bị cáo Lê Thanh An.
Đối với bị cáo Chu Đức Mạnh và bị cáo Nguyễn Thị Thanh Hải, thực hiện theo sự chỉ đạo của cấp trên, bản thân bị cáo Hải chỉ phạm tội Tham ô tài sản, nên mức hình phạt thấp hơn bị cáo Mạnh.
Đối với nhóm các bị cáo phạm tội Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp Ngân sách nhà nước, đều là người lệ thuộc làm công, hưởng lương, thực hiện theo sự chỉ đạo của cấp trên, đã tự nguyện khắc phục toàn bộ hậu quả, nên đánh giá vai trò thấp nhất trong nhóm các bị cáo tại Công ty Thiên Minh Đức.
Khi cân nhắc hình phạt, Viện Kiểm sát đã xem xét áp dụng các tình tiết giảm nhẹ cho các bị cáo là nhân viên dưới quyền của bị cáo Chu Thị Thành. Trong đó, đối với bị cáo Nguyễn Thị Thanh Hải, Lê Thị Ngọc Lan, Phạm Thị Quỳnh Trang, Nguyễn Trường Sơn, Chu Việt Hùng, Dương Thị Thanh Hương, Lê Khắc Duẩn xem xét cho các bị cáo được hưởng án treo cũng đủ sức răn đe, giáo dục, phòng ngừa.
Chiếm đoạt tài sản tinh vi, số tiền hưởng lợi đặc biệt lớn
Đối với nhóm tội phạm xảy ra tại Công ty PVOil, bị cáo Hà Ngọc Vinh được xác định có vai trò chủ mưu, cầm đầu; trực tiếp thực hành với thủ đoạn chiếm đoạt tài sản tinh vi, số tiền hưởng lợi đặc biệt lớn và chỉ khắc phục được một phần nhỏ giá trị thiệt hại. Cần áp dụng hình phạt cao nhất đối với bị cáo để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật tương xứng với hành vi mà bị cáo gây ra, cũng như đảm bảo tính phân hóa đối với các bị cáo có ý thức khắc phục toàn bộ hậu quả.
Bị cáo Cao Bảo Ngọc là người giúp sức, có vai trò thấp hơn bị cáo Vinh, số tiền chiếm hưởng đã khắc phục hết và có ý thức tiếp tục khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của bản thân và đồng phạm gây ra, nên cần được xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo Ngọc...
Sau khi đại diện Viện Kiểm sát trình bày bản luận tội và đề nghị mức án, các bị cáo, các luật sư bào chữa đã tham gia đối đáp với đại diện Viện Kiểm sát, trong đó đưa ra nhiều luận điểm, luận cứ nhằm giảm mức độ hành vi phạm tội của các bị cáo.