Tiềm ẩn tình trạng săn bắt, bẫy chim di cư, hoang dã
Từ đầu năm 2026 đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đã khởi tố 02 vụ án, 04 bị can về tội "Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã” theo Điều 234 Bộ luật Hình sự. Riêng trong tháng 10/2026, Công an tỉnh đã đồng loạt triển khai kiểm tra, phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm địa phương tổ chức tuần tra lưu động tại các khu vực ven sông và những "điểm nóng" về săn bắt, kinh doanh chim di cư, chim hoang dã trái phép, cũng như sử dụng công cụ kích điện để khai thác thủy sản. Qua đó, lực lượng chức năng đã phát hiện, đấu tranh, xử lý 07 đối tượng trong 07 vụ việc, gồm 06 vụ liên quan đến sử dụng công cụ kích điện khai thác thủy sản và 01 vụ liên quan đến động vật hoang dã.
Điển hình, ngày 20/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tây Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trương Tấn Lợi (SN 1996, ngụ ấp Bến Cầu, xã Hòa Hội, tỉnh Tây Ninh) và Trần Văn Dư (SN 1935, ngụ khu phố Ninh Phước, phường Ninh Thạnh, tỉnh Tây Ninh) về tội "Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã” theo điểm a khoản 1 Điều 234 Bộ luật Hình sự.
Tang vật thu giữ gồm 201 cá thể động vật, thuộc các loài như trăn, thằn lằn, cá sấu, kỳ đà, tắc kè hoa báo và rùa. Theo kết quả giám định, số tang vật gồm 160 cá thể động vật thuộc nhóm IIB và Phụ lục II của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), cùng 07 cá thể thuộc các loài có tên trong Phụ lục II CITES và 34 cá thể động vật thông thường.
Lực lượng chức năng tháo gỡ lưới bẫy chim của người dân
Qua công tác đấu tranh, xử lý, lực lượng Công an nhận định tình trạng săn bắt, bẫy chim di cư và động vật hoang dã vẫn tiềm ẩn tại một số địa phương. Việc khởi tố các vụ án là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi săn bắt, vận chuyển, mua bán, tàng trữ hoặc nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép. Các hành vi vi phạm, đặc biệt liên quan đến những loài nguy cấp, quý, hiếm, sẽ bị phát hiện và xử lý theo quy định của pháp luật.
Thời gian tới, lực lượng Công an tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư; vận động người dân giao nộp công cụ, phương tiện săn bắt và không tham gia săn bắt, tiêu thụ chim hoang dã. Đồng thời, lực lượng chức năng sẽ rà soát, lập biên bản, yêu cầu các nhà hàng, quán ăn tại khu vực chợ ký cam kết không tiêu thụ, chế biến chim hoang dã; phối hợp rà soát, xử lý nghiêm các tài khoản, hội nhóm trên mạng xã hội có hành vi rao bán công cụ bẫy chim, mua bán chim hoang dã trái phép, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và duy trì cân bằng hệ sinh thái trên địa bàn tỉnh.
Mua bán động vật hoang dã trái phép trên mạng
Theo cán bộ điều tra, động vật hoang dã thường được người bán giới thiệu là thú cảnh độc lạ hoặc quà biếu có giá trị, qua đó dễ dàng tiếp cận người mua chỉ bằng một bài đăng, đoạn video hay cuộc trò chuyện riêng. Tuy nhiên, đằng sau những lời chào mời hấp dẫn có thể là các giao dịch không bảo đảm nguồn gốc hợp pháp, khiến người mua, người bán và cả người tham gia trung gian đối mặt với nguy cơ vi phạm pháp luật.
Mạng xã hội tạo điều kiện để những người có cùng sở thích kết nối, trao đổi kinh nghiệm chăm sóc thú cảnh và tìm hiểu về các loài động vật. Tuy nhiên, sự thuận tiện này cũng bị lợi dụng để quảng cáo, tìm kiếm khách hàng và tổ chức mua bán động vật hoang dã trái phép. Người mua không trực tiếp gặp người bán, không kiểm tra được nơi nuôi giữ nhưng vẫn có thể quyết định giao dịch sau khi xem hình ảnh và nghe cam kết qua tin nhắn.
Số động vật hoang dã được lực lượng chức năng thu giữ trong vụ án "Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã”
Một số hội, nhóm trên Facebook, Zalo bị lợi dụng làm nơi chào bán động vật hoang dã, từ động vật sống đến thịt và các sản phẩm chế tác từ động vật. Có trường hợp, người bán giới thiệu động vật để nuôi cảnh hoặc làm quà biếu, sau đó trao đổi riêng về giá cả, thanh toán và giao nhận. Tên gọi của hội, nhóm gắn với sở thích, chăm sóc hay bảo vệ động vật không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động bên trong đều hợp pháp.
Thực tế, các giao dịch qua mạng đã xuất hiện trong những vụ việc được cơ quan Công an phát hiện, xử lý. Theo thông tin Bộ Công an công bố ngày 13/02/2026, trong vụ án liên quan đến hành vi mua bán, tàng trữ, nấu cao hổ tại Thanh Hóa, một bị can khai nhận đã sử dụng Zalo để liên hệ mua hai cá thể hổ. Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố các bị can để điều tra về hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Gần đây, ngày 27/8/2026, Cổng thông tin điện tử Bộ Công an thông tin về việc Công an tỉnh Đồng Tháp phát hiện một trường hợp đăng hình ảnh động vật rừng trên tài khoản mạng xã hội nhằm tìm người mua. Tại thời điểm công bố thông tin, Công an xã Bình Hàng Trung đang củng cố hồ sơ để xử lý. Vụ việc cho thấy hoạt động rao bán động vật rừng trên tài khoản cá nhân vẫn có thể bị phát hiện, xác minh, ngay cả khi người đăng không tổ chức cửa hàng hoặc điểm kinh doanh công khai.
Điều đáng lưu ý là những lời giới thiệu hấp dẫn có thể khiến một giao dịch cần được kiểm tra chặt chẽ trở nên bình thường trong mắt người mua. Một con vật được gọi là "thú cưng", một sản phẩm được giới thiệu là "đồ sưu tầm" hay "quà biếu" vẫn phải đáp ứng các quy định pháp luật có liên quan. Mục đích mua để nuôi, tặng hoặc trưng bày không làm cho nguồn gốc động vật trở nên hợp pháp.
Vì vậy, khi bắt gặp những lời rao bán "hàng độc", "hàng hiếm", người dân cần quan tâm đến các thông tin có thể kiểm chứng, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh bắt mắt hoặc số lượng bình luận. Cần thận trọng khi người bán không nêu rõ tên loài, không cung cấp được thông tin về nguồn gốc, né tránh câu hỏi liên quan đến giấy tờ hoặc hứa bổ sung hồ sơ sau khi nhận tiền. Việc thúc giục đặt cọc trong khi những thông tin cơ bản chưa rõ ràng cũng là dấu hiệu khiến người mua cần dừng lại để kiểm tra.
Cảnh báo của cơ quan Công an việc rao bán động vật hoang dã trên mạng
Giao dịch qua tin nhắn riêng, tham gia nhóm kín hay yêu cầu đặt cọc tự thân không chứng minh có hành vi vi phạm. Tuy nhiên, nếu những việc này đi kèm với dấu hiệu che giấu thông tin về động vật, từ chối cung cấp hồ sơ hoặc khẳng định không cần giấy tờ, người mua không nên tiếp tục giao dịch chỉ vì tin tưởng người quen giới thiệu. Lượt theo dõi, đánh giá tích cực và thời gian hoạt động của tài khoản cũng không thể thay thế căn cứ chứng minh tính hợp pháp của động vật được mua bán.
Khoản 6 Điều 9 Luật Lâm nghiệp quy định các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có mua bán, vận chuyển, chế biến, quảng cáo lâm sản trái pháp luật. Do đó, hành vi quảng cáo cũng có thể bị xử lý nếu đáp ứng các dấu hiệu vi phạm theo quy định, không nhất thiết phải chờ đến khi động vật được giao cho người mua. Nghị định số 146/2026/NĐ-CP quy định xử phạt đối với một số hành vi quảng cáo kinh doanh động vật rừng, sản phẩm của chúng không có nguồn gốc hợp pháp, đồng thời áp dụng biện pháp buộc gỡ bỏ nội dung quảng cáo vi phạm.
Tại Tây Ninh, công tác phòng ngừa vi phạm liên quan đến động vật hoang dã cũng được triển khai đến các hộ kinh doanh. Ngày 26/8/2026, Chi đoàn Viện kiểm sát nhân dân khu vực 10 phối hợp với Chi đoàn Công an xã Phước Vinh, tỉnh Tây Ninh tổ chức tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh, nhà hàng, quán ăn không sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dã trái pháp luật.
Người dân được khuyến cáo không săn bắt, vận chuyển, mua bán, tàng trữ, nuôi nhốt hoặc tiêu thụ động vật hoang dã, chim di cư trái phép; không tiếp tay, bao che cho các hành vi vi phạm. Trường hợp đã nhận động vật nghi có nguồn gốc từ hoạt động mua bán trái phép, người dân cần sớm liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý phù hợp, không tự ý bán lại, chuyển giao cho người khác hoặc thả ra môi trường tự nhiên. Khi phát hiện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm liên quan đến động vật hoang dã, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương gần nhất để tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.
Bảo vệ động vật hoang dã là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chung tay bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sinh thái, với thông điệp: "Không săn bắt - Không tiêu thụ - Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản!".