Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án “Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng; tham ô tài sản, đưa hối lộ và nhận hối lộ xảy ra tại Công ty TNHH MTV Vật liệu xây dựng và Xây lắp thương mại BMC (Công ty BMC), Ngân hàng SCB và các đơn vị liên quan, chuyển hồ sơ vụ án đến Viện KSND Tối cao, đề nghị truy tố 27 bị can.
Bị cáo Trương Mỹ Lan trong phiên toà trước đây
Bà Lan được chia 1.235 tỷ đồng khi 'bắt tay' BMC
Công ty BMC là doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ Công Thương có lịch sử hợp tác với bà Lan từ năm 2000, khi BMC đảm nhận thi công, xây dựng và quyết toán nhiều hạng mục lớn cho Vạn Thịnh Phát tại TPHCM. Trong số này có khu căn hộ cao cấp 127 Pasteur, Trung tâm thương mại An Đông Plaza và tòa nhà Times Square. Khi BMC đầu tư hàng loạt dự án từ miền Trung đến miền Nam nhưng thiếu vốn để tiếp tục triển khai. Trong khi đó Vạn Thịnh Phát cũng chịu áp lực tài chính khi ôm nhiều dự án lớn với dư nợ khi đó hơn 9.100 tỷ đồng đến hạn thanh toán nên hai bên bắt tay nhau trong việc giải quyết nguồn tiền bằng hành vi phạm pháp.
Theo kết luật điều tra, tính đến thời điểm tháng 4/2010, Công ty BMC và bà Trương Mỹ Lan - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và hệ sinh thái (gồm nhiều công ty do bà Trương Mỹ Lan nắm giữ cổ phần chi phối và điều hành) đều có nhu cầu tài chính để chi trả, thanh toán các khoản nợ nên Nguyễn Văn Ngọc cùng Phạm Lê Hùng chủ động trao đổi với Trương Mỹ Lan nắm giữ cổ phần chi phối (trên 90%) của của Ngân hàng Tín Nghĩa và Ngân hàng SCB cũ và Nguyễn Thị Thu Sương (hiện đang bị truy nã) - Trợ lý giúp việc cho bà Lan, sau được bà Lan bố trí là Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Đệ Nhất và Ngân hàng SCB) nhờ bà Lan tác động, giới thiệu cho vay vốn. Trong đó thống nhất chủ trương: Bà Lan được sử dụng một phần tiền trong số tiền vay được. Sau khi có tác động, giới thiệu của bà Lan đến lãnh đạo Ngân hàng Tín Nghĩa và Ngân hàng SCB cũ, Nguyễn Văn Ngọc, Phạm Lê Hùng cùng thống nhất sử dụng đất và tài sản trên đất tại 5 dự án gồm: BMC Hà Tĩnh, BMC Vinh, BMC Quận 1, BMC Hưng Long và BMC Cần Thơ làm tài sản bảo đảm.
Vì quy định của ngân hàng được cho vay tối đa đối với một khách hàng doanh nghiệp là 500 tỷ đồng và khách hàng cá nhân là 300 tỷ đồng, nên để vay được lượng tiền hơn 4.000 tỷ đồng, theo hướng dẫn của Nguyễn Thị Thu Sương, Nguyễn Văn Ngọc và Phạm Lê Hùng đã thống nhất thành lập hai công ty “ma” là Công ty Thiên Ngọc (giao Phan Thanh Hiếu đại diện) và Công ty Nhân Hoà (giao Ngô Trọng Nhân đại diện) cùng Công ty BMC (do Nguyễn Văn Ngọc đại diện), Công ty Thiên An (do Phạm Lê Hùng đại diện) và 09 cá nhân hợp thức việc ký hợp đồng vay vốn ngân hàng, hợp đồng mua bán khống tài sản là các căn hộ hình thành trong tương lai làm bảo đảm để góp vốn đầu tư vào các dự án của Công ty BMC, gia hạn khoản vay tín dụng hoặc ký các hợp đồng thi công, hợp tác kinh doanh, huy động vốn, tài chính cho Công ty BMC vay vốn sử dụng.
Thông qua 19 hợp đồng tín dụng, nhóm BMC được giải ngân tổng cộng hơn 4.000 tỷ đồng tại Ngân hàng Tín Nghĩa và SCB cũ.
Nhóm này ký 19 hợp đồng tín dụng với các phương án kinh doanh "khống", tài sản bảo đảm không đủ điều kiện. Đến nay, tổng dư nợ gốc còn lại là 4.437 tỷ đồng và hoàn toàn không có khả năng thu hồi cả gốc lẫn lãi.
Trong số tiền giải ngân, bà Lan chỉ đạo Nguyễn Thị Thu Sương nhận 1.235 tỷ đồng. Số tiền này đã hoàn trả 300 tỷ đồng, còn 935 tỷ đồng được đưa vào chi tiêu, trả nợ và đầu tư cho hệ sinh thái Vạn Thịnh Phát.
Từ cuối năm 2010, khi Ngân hàng SCB giải ngân tiền cho nhóm khách hàng Công ty BMC vay, trên cơ sở thống nhất giữa bà Lan với Nguyễn Văn Ngọc, Phạm Lê Hùng sử dụng nguồn tiền ngân hàng giải ngân (10/19 Hợp đồng tín dụng vay tại Ngân hàng SCB) đưa cho Nguyễn Thị Thu Sương 1.235 tỷ đồng (đã trả 300 tỷ đồng), còn 935 tỷ đồng sử dụng chi tiêu, trả nợ, đầu tư kinh doanh cho các công ty thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Vạn Thịnh Phát do Trương Mỹ Lan làm chủ sở hữu, đến nay không trả lại. Cụ thể: Chi cho bà Phạm Thị Phương Thảo, Chủ tịch HĐQT Công ty Khang Thông để đầu tư vào Dự án Happy Land Long An 200 tỷ đồng; chuyển trả nợ cho các hợp đồng của các cá nhân vay tại Ngân hàng SCB 620 tỷ đồng; Nguyễn Thị Thu Sương sử dụng 115 tỷ đồng.
Kết luật điều tra xác định, tính đến ngày 3/8/2024, bà Trương Mỹ Lan phải chịu trách nhiệm khắc phục tổng cộng 7.463 tỷ đồng liên quan khoản tiền 935 tỷ đồng đã sử dụng. Số tiền này bao gồm: 935 tỷ đồng nợ gốc, 51 tỷ đồng gốc phát sinh do nhận nợ trả lãi và 6.455 tỷ đồng tiền lãi, phí, phạt phát sinh.
Không xử lý hình sự bà Trương Mỹ Lan trong vụ án này
Kết luận xác định bà Trương Mỹ Lan có hành vi phạm tội trong vụ án liên quan các khoản vay tại SCB, nhưng cơ quan điều tra không xử lý hình sự thêm. Lý do là hành vi này có cùng phương thức, thủ đoạn với những sai phạm đã được xét xử, trong khi bà Lan đang chấp hành án tù chung thân đối với hành vi trên.
Trong quá trình điều tra, bà Trương Mỹ Lan không thừa nhận hành vi sai phạm liên quan thỏa thuận vay vốn với BMC. Bà chỉ thừa nhận đã thông qua Hà Thị Yến, khi đó là Phó chủ tịch HĐQT Ngân hàng Tín Nghĩa, giới thiệu BMC vay vốn. Theo lời khai của bà Lan, Nguyễn Thị Thu Sương là người sử dụng khoản tiền 1.235 tỷ đồng.
Tuy nhiên, bà Lan đồng ý trả khoản nợ gốc 935 tỷ đồng cho SCB và đưa 226 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông Trần Nhật Bằng tại Tây Ninh để xử lý nghĩa vụ tài chính. Ngoài ra, bà Phạm Thị Phương Thảo đồng ý nộp lại 200 tỷ đồng đã nhận. Bà Lan đề nghị sau khi xử lý 226 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên cùng với 200 tỷ bà Thảo trả, nếu dư thì trả lại cho Công ty An Đông.
Trong khi đó, cơ quan điều tra xác định bà Lan có trách nhiệm hoàn trả cả nợ gốc và lãi, phạt, tổng cộng hơn 7.463 tỷ đồng.
Để bảo đảm thi hành án, ngày 28/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) Bộ Công an đã gửi văn bản đến Chủ tịch UBND TPHCM, Ngân hàng Nhà nước, SCB và Tập đoàn Vạn Thịnh Phát đề nghị tạm dừng mọi giao dịch chuyển nhượng, thế chấp, thế chấp tài sản... đối với dự án 6A Bình Chánh, đồng thời giao SCB quản lý tài sản này.
Trước đó, tại phiên tòa xét xử vụ án giai đoạn 1, SCB từng đề nghị xử lý tài sản này để khắc phục hậu quả nhưng không được chấp nhận.
Đến ngày 31/7, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát có tờ trình đề nghị đưa dự án 6A Bình Chánh vào phương án khắc phục hậu quả trong vụ án giai đoạn 1, song chưa được cơ quan thẩm quyền quyết định. Dự án hiện chưa bị ngăn chặn, kê biên hay phong tỏa theo các quyết định tố tụng trước đó.
Ngày 17/10, bà Trương Mỹ Lan có đơn đề nghị tự nguyện sử dụng nguồn phát triển của dự án 6A Bình Chánh (ước tính trị giá khoảng 95.000 tỷ đồng) để hoán đổi các tài sản giá trị thấp, đang tranh chấp nhằm thanh toán nghĩa vụ với Ngân hàng Nhà nước.
Tại kết luận điều tra bổ sung, C01 đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét thực hiện kê biên dự án 6A Bình Chánh để bảo đảm nghĩa vụ bồi thường 7.463 tỷ đồng của bà Trương Mỹ Lan cho SCB, cũng như trách nhiệm liên đới trong các vụ án liên quan.
Dự án 6A Bình Chánh được cầm cố thế chấp tại Ngân hàng SCB từ năm 2010, tính đến 29/4/2022, dư nợ tín dụng là 24.173 tỷ đồng (gốc 17.664 tỷ đồng, lãi 6.509 tỷ đồng), đã được Công ty CP Tập đoàn Đầu tư Vạn Thịnh Phát thanh toán toàn bộ tiền gốc và lãi, Ngân hàng SCB đang giữ hồ sơ Dự án 6A Bình Chánh chưa trả lại.