Sáng 04/11, sau hơn một tuần làm việc, phiên tòa sơ thẩm xét xử 188 bị cáo tại TAND TP.Hà Nội chuyển sang phần tranh tụng. Đại diện Viện Kiểm sát đề nghị phạt Phó Đức Nam (Mr Pips) tù chung thân về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", 11 - 12 năm tù về tội "Rửa tiền", tổng hợp là tù chung thân; Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) bị đề nghị tù chung thân về tội "Lừa đảo", 10 - 11 năm tù về tội "Rửa tiền", tổng hợp cũng là tù chung thân. Đây là mức hình phạt cao nhất được đề nghị trong vụ án.
Lệnh ảo, mất tiền thật
Theo cáo trạng, năm 2017, Phó Đức Nam quen Isik Uran (SN 1984, quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ). Hai người thống nhất lập 36 trang web liên kết với các ứng dụng giao dịch MT4, MT5, lấy tên tiếng Anh giống tên các sàn chứng khoán quốc tế. Các trang này được lập trình sẵn, không đối ứng ra thị trường thế giới; khách hàng thực chất đánh với chủ sàn, khách thua thì chủ sàn hưởng số tiền đó. Tại tòa, Nam khai năm 2018 sang Thổ Nhĩ Kỳ học cách vận hành sàn giao dịch từ Uran rồi về nước tổ chức hoạt động. Bị cáo thừa nhận hệ thống không có hoạt động giao dịch như quảng cáo, nhà đầu tư thực chất đặt cược với chủ sàn, khách thua thì tiền thuộc về nhóm điều hành.
Mr Pips khoe cuộc sống xa hoa trên mạng xã hội khi chưa sa lưới pháp luật
Để bộ máy chạy được, Nam bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên mở các công ty "ma", dùng danh nghĩa các công ty này tuyển người, thuê đầu số điện thoại cho ứng dụng Zoiper và mở 66 tài khoản ngân hàng, tài khoản tại công ty trung gian thanh toán để nhận tiền của bị hại. Văn phòng được thuê tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Bình Dương (cũ), các bộ phận hoạt động độc lập nhưng bổ trợ chặt chẽ cho nhau. Đường dây có hơn 40 văn phòng và hơn 1.700 nhân viên trên toàn quốc. Có đến 919 bị hại bị chiếm đoạt khoảng 1.560 tỷ đồng.
Trả lời luật sư sáng 02/11, Nam giải thích cơ chế đòn bẩy, ký quỹ và cháy tài khoản, rồi ước tính khả năng thua của nhóm khách được những nhân viên không có chuyên môn tư vấn có thể lên tới 99%. Theo lời khai, với phần lớn các sàn mà bị cáo tham gia, phần thua của khách chính là tiền lãi của sàn và hoa hồng cho nhân viên được trích từ khoản đó.
Bản luận tội mô tả quy trình như một kịch bản nhiều lớp. Bộ phận marketing chạy quảng cáo trên mạng xã hội với các nội dung lợi nhuận cao, kiếm tiền tại nhà, chuyên gia quốc tế hỗ trợ một kèm một để thu thập dữ liệu khách hàng. Những người để lại thông tin được phân loại rồi chuyển cho nhân viên kinh doanh. Dù không có kiến thức tài chính, chứng khoán, các nhân viên này được đào tạo theo kịch bản có sẵn để đóng vai nhân viên của các sàn lớn, dùng tài khoản mạng xã hội ảo và đầu số ẩn danh qua Zoiper để gọi điện, nhắn tin, kết bạn Zalo, quá trình này có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.
Bị cáo Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter) tại phiên tòa
Công cụ của họ là bộ tài liệu được cáo trạng của Viện Kiểm sát gọi là "bí kíp 168 câu hỏi". Tài liệu này dự kiến trước các tình huống bị hại có thể trả lời. Với mỗi câu trả lời, nhân viên có từ 3 đến 4 phương án đối đáp trở lên để bị hại khó từ chối. Sau đó, bị hại được kéo vào các nhóm mạng xã hội như "Đầu tư thông minh 5.0 Victor", "Chiến lược đầu tư 4.0", nơi hàng loạt tài khoản ảo đóng vai chuyên gia, nhà đầu tư thành công, liên tục đăng ảnh giao dịch có lãi, biên lai chuyển tiền và video rút tiền để tạo hiệu ứng đám đông.
Bước kế tiếp là cho khách hàng thắng thật để làm mồi nhử. Ở giai đoạn đầu, bị hại nạp một số tiền nhỏ, được cho thắng và rút tiền nhanh để tin rằng sàn có uy tín. Khi niềm tin đã có, thông tin được chuyển qua bộ phận hỗ trợ sang bộ phận chăm sóc khách hàng; những người này tiếp tục đóng giả chuyên gia, thúc bị hại tăng vốn bằng các cơ hội đầu tư và thông tin nội bộ. Ngay khi bị hại nạp số tiền lớn, kịch bản đánh sập tài khoản được triển khai.
Động lực của cả chuỗi này nằm ở cơ chế hoa hồng. Cáo trạng xác định nhân viên kinh doanh hưởng 1 - 4% số tiền khách nạp lần đầu; nhân viên chăm sóc khách hàng được thưởng 1 - 5% doanh số, tính bằng tổng tiền nạp trừ tiền đã rút. Lời khai của Nam thừa nhận mức cao nhất có thể lên đến 7% và cách tính này khiến nhân viên chăm sóc khách hàng thường cố giữ tiền trong tài khoản, hạn chế việc khách rút ra.
Đinh Thị Dung, quản lý vùng phụ trách 7 văn phòng, nhận tổng cộng hơn 16,5 tỷ đồng, đây là tiền thưởng được tính trên hơn 396 tỷ đồng bị hại chuyển vào. Nguyễn Đức Tuyến, quản lý vùng phụ trách 2 văn phòng, nhận hơn 23 tỷ đồng, với khoản thưởng tính trên hơn 562 tỷ đồng.
Bị cáo Phó Đức Nam (tức Mr Pips) tại phiên tòa
Tán gia bại sản vì vòng xoáy "gỡ lỗ"
Khi bị hại muốn rút tiền lãi, theo Viện Kiểm sát, các bị cáo khuyên giữ lại để chờ cơ hội lớn hơn hoặc tìm cách trì hoãn. Song song, họ đưa ra lệnh giao dịch sai, tư vấn dùng đòn bẩy cao hoặc can thiệp kỹ thuật khiến tài khoản thua lỗ liên tục rồi "cháy". Tiếp đó là giai đoạn lợi dụng nỗi sợ mất tiền, trấn an, yêu cầu nạp thêm để gỡ lỗ, đặt ra các khoản phí không có thật như phí rút tiền, phí đẩy lệnh, thuế... Bị hại thua ở sàn này còn được bàn giao cho đồng phạm kéo sang sàn khác với lời hứa gỡ lại tiền. Khi không còn khả năng nạp tiền, tài khoản bị khóa hoặc không đặt được lệnh, các "chuyên gia" cắt liên lạc.
Lời khai của bị hại tại tòa làm rõ cái giá của vòng xoáy ma quỷ này. Bị hại P.T.H.M đầu tư hơn 21 tỷ đồng vào nhiều sàn, chỉ rút được hơn 1 tỷ đồng, gia đình phải bán nhà trả nợ và vẫn gánh lãi ngân hàng. Bị hại N.T.M nạp hơn 10 tỷ đồng, rút được hơn 1 tỷ đồng, toàn bộ số tiền đầu tư là tiền đi vay và đến nay vẫn phải gánh nợ. Có người mất ít hơn nhưng là mất trắng như ông L.X.T mất hơn 530 triệu đồng; ông Đ.Q.T mất 455 triệu đồng sau khi liên tục được tư vấn phải nộp thêm nếu không tài khoản sẽ "cháy". Tại phiên tòa, nhiều bị hại kể về lời dụ nạp tiền để "kéo tài khoản về bờ", đánh vào tâm lý muốn gỡ gạc sau khi thua lỗ. Một trường hợp bị chiếm đoạt 8,8 tỷ đồng, từ gia đình khá giả rơi vào cảnh phải chạy xe giao hàng kiếm sống, vợ đi làm thuê. Nhiều bị hại phản đối việc giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo quanh co, chối tội.
Hàng trăm bị hại xếp hàng vào dự khán tòa
Trong bản luận tội, Viện Kiểm sát đánh giá hậu quả không chỉ là số tiền bị chiếm đoạt. Rất nhiều bị hại vay nợ, bán hết tài sản, nhà cửa nhưng vẫn thành con nợ; nhiều gia đình tan vỡ hôn nhân, con cái mất cơ hội học hành; không ít người đã có ý nghĩ tự tử. Điểm đáng chú ý của bản luận tội nằm ở nhóm bị cáo đông nhất. Viện Kiểm sát cho rằng tuy thực hiện các công đoạn khác nhau, các bị cáo vẫn phải chịu trách nhiệm chung đối với số tài sản chiếm đoạt của từng bị hại trong phạm vi trách nhiệm được xác định, theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Với các bị cáo còn lại ở nhóm tội "Lừa đảo", Viện Kiểm sát còn đề nghị truy thu, buộc nộp lại toàn bộ tiền lương, thưởng đã nhận để cùng bồi thường.
Vụ án cũng chưa dừng ở 188 người đứng trước tòa. Cơ quan điều tra đã tách hồ sơ để tiếp tục làm rõ hành vi của 1.587 người từng làm việc tại các văn phòng, gồm nhân viên kinh doanh và các bộ phận hỗ trợ. Viện Kiểm sát cho rằng, việc xét xử nghiêm minh là cần thiết để bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.