Mở rộng không gian phát triển
Một trong những chuyển động quan trọng của kinh tế An Giang là mở rộng không gian phát triển bằng đầu tư hạ tầng và liên kết vùng. Với vị trí kết nối đầu nguồn sông Tiền, biên giới Tây Nam và không gian biển, đảo, tỉnh sở hữu nhiều lợi thế để phát triển các ngành kinh tế. Những lợi thế ấy đang được cụ thể hóa bằng quy hoạch, công trình giao thông và các chương trình thu hút đầu tư, tạo điều kiện kết nối vùng sản xuất với trung tâm chế biến, thị trường trong nước và quốc tế.
Tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giữ vai trò quan trọng trong hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Đoạn qua An Giang dài khoảng 57km, tổng mức đầu tư hơn 8.391 tỷ đồng, góp phần kết nối khu vực biên giới với các trung tâm kinh tế, cảng biển và cửa ngõ xuất khẩu. Khi tuyến đường được đưa vào khai thác đồng bộ, thời gian vận chuyển hàng hóa sẽ được rút ngắn, chi phí logistics giảm, tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Nông dân trao đổi, kiểm tra lúa trong vùng nguyên liệu thực hiện Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại xã Định Mỹ, An Giang
Song song đó, tỉnh đang nghiên cứu tuyến đường khoảng 58km, kết nối cao tốc với các cửa khẩu Tịnh Biên, Vĩnh Xương và Khánh Bình, tổng vốn dự kiến hơn 12.800 tỷ đồng. Đây là hướng kết nối có ý nghĩa đối với hoạt động giao thương biên giới, giúp hàng hóa từ các vùng sản xuất tiếp cận cửa khẩu thuận lợi hơn. Khi được triển khai, tuyến đường sẽ góp phần hình thành mạng lưới vận tải liên hoàn giữa An Giang, Campuchia và các thị trường khu vực.
Giao thông thủy trên sông Tiền và sông Hậu cũng được tỉnh định hướng nâng cấp, tăng khả năng tiếp nhận phương tiện tải trọng lớn, kết nối cảng và đầu mối logistics. Long Xuyên, Châu Đốc, Tân Châu và Mỹ Thới có điều kiện phát triển hạ tầng cảng, điểm tập kết hàng hóa. Sự kết nối giữa đường bộ, đường thủy và cửa khẩu sẽ tạo thuận lợi đưa nông sản, thủy sản từ vùng sản xuất đến trung tâm chế biến, cảng biển và thị trường tiêu thụ.
Điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển là An Giang không xem hạ tầng chỉ phục vụ nhu cầu đi lại. Các công trình đang được đặt trong mối liên kết với khu công nghiệp, vùng nguyên liệu, cửa khẩu, cảng biển và trung tâm du lịch. Khi những không gian này được kết nối, các ngành kinh tế có điều kiện bổ trợ nhau, hình thành chuỗi giá trị rộng hơn. Đây là bước chuyển từ khai thác lợi thế riêng lẻ sang tổ chức lại nền kinh tế trên nền tảng liên kết.
Kinh tế biển là trụ cột chiến lược trong không gian phát triển mới. Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa An Giang trở thành tỉnh giàu mạnh từ biển, từng bước hình thành trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia và đầu mối thương mại, logistics vùng ĐBSCL. Tầm nhìn đến năm 2045 hướng đến một tỉnh mạnh về biển, giàu từ biển.
Hoạt động bốc xếp, vận chuyển nông sản góp phần kết nối sản xuất với khâu thu mua và tiêu thụ
Định hướng này mở ra dư địa phát triển lớn cho Phú Quốc, Rạch Giá, Hà Tiên và các địa bàn ven biển. Thủy sản đang được định hướng tái cơ cấu theo hướng hiện đại, nâng giá trị gia tăng, phát triển nuôi biển công nghệ cao gắn với bảo vệ nguồn lợi. Cùng với đó, cảng biển, logistics, hậu cần nghề cá và năng lượng tái tạo được xác định là những lĩnh vực có khả năng tạo thêm động lực kinh tế. Việc kết nối các ngành này thành hệ sinh thái đồng bộ sẽ mở rộng cơ hội đầu tư, phát triển dịch vụ và tạo việc làm cho người dân.
Phát triển kinh tế biển cũng gắn với yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là điều kiện bảo đảm giá trị lâu dài của các ngành kinh tế biển. Khi quy hoạch không gian biển được tổ chức hợp lý, hoạt động khai thác, nuôi trồng, vận tải và du lịch sẽ có điều kiện phát triển hài hòa hơn.
Cùng với hạ tầng, thu hút đầu tư đang được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Nguồn vốn đầu tư công được định hướng tập trung vào những công trình kết nối, có sức lan tỏa, tạo điều kiện dẫn dắt nguồn lực xã hội. Các dự án thu hút mới được chú trọng chất lượng, hiệu quả kinh tế, khả năng tạo việc làm và mức độ liên kết với doanh nghiệp địa phương. Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ thu hút vốn bằng mọi giá sang lựa chọn những dự án có khả năng đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.
Chuyển lợi thế thành giá trị
Đổi mới phương thức sản xuất quyết định chất lượng tăng trưởng. Với thế mạnh nông nghiệp, thủy sản, An Giang chuyển từ chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Quá trình này thể hiện qua việc tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực lúa gạo, nhiều mô hình giảm giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm nước, giảm phát thải. Liên kết nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp từng bước hình thành vùng nguyên liệu ổn định, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Một góc đô thị An Giang nhìn từ trên cao
Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đang tạo động lực chuyển đổi. Theo số liệu tại Hội nghị ngày Lương thực thế giới năm 2026, đến tháng 8/2026, ĐBSCL và Tây Ninh có hơn 420.800ha lúa áp dụng toàn bộ hoặc một phần quy trình bền vững, với hơn 175.000 hộ đăng ký. Các mô hình giảm 30-50% lượng giống, 20-30% phân bón hóa học, giảm 2-3 lần phun thuốc, tiết kiệm 20-40% nước tưới. Năng suất tăng 5-12%, lợi nhuận tăng 1,5-9,3 triệu đồng/ha/vụ. Kết quả chung cho thấy hiệu quả kinh tế, môi trường.
Tại xã Châu Phong, mô hình HTX nông nghiệp Tường Lợi trong vụ Đông Xuân 2025-2026 là dẫn chứng cụ thể. Mô hình rộng 48ha, có 6 hộ tham gia, sử dụng giống OM18, gieo sạ 80kg/ha; ruộng đối chứng gieo 120kg/ha. Năng suất lúa tươi đạt 8,837 tấn/ha, cao hơn mức 8,423 tấn/ha của đối chứng.
Hiệu quả kinh tế thể hiện qua hạch toán. Chi phí ruộng mô hình là 23,256 triệu đồng/ha, thấp hơn gần 5 triệu đồng so với đối chứng. Với cùng giá bán 5.900 đồng/kg, lợi nhuận đạt 33,903 triệu đồng/ha, cao hơn 7,321 triệu đồng. Giá thành giảm còn 2.400 đồng/kg, thấp hơn 639 đồng/kg. Mô hình giảm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công lao động, đồng thời áp dụng tưới ngập khô xen kẽ.
Kết quả tại Châu Phong cho thấy, chuyển đổi không đồng nghĩa giảm năng suất. Quy trình phù hợp giúp người trồng lúa tiết kiệm chi phí, tăng lợi nhuận. Đây là cơ sở để địa phương vận động nông dân, hợp tác xã tổ chức vùng sản xuất, doanh nghiệp đồng hành tiêu thụ.
Ông Nguyễn Thanh Minh (Chủ tịch UBND xã Châu Phong) cho rằng, chuyển đổi nông nghiệp bắt đầu từ thay đổi tư duy sản xuất. Địa phương phối hợp ngành chuyên môn, hợp tác xã và doanh nghiệp vận động nông dân áp dụng quy trình mới, giảm chi phí, nâng chất lượng vùng nguyên liệu. Mô hình lan tỏa khi người dân thấy lợi ích, hợp tác xã đủ năng lực, doanh nghiệp cam kết đồng hành.
Đề án 1 triệu héc-ta thúc đẩy tổ chức lại chuỗi giá trị. Hiệu quả được đo bằng chi phí tiết kiệm, lợi nhuận người dân giữ lại và khả năng duy trì liên kết thị trường. Hợp tác xã tập hợp nông dân, quản lý vùng nguyên liệu; doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, công nghệ, thu mua, phát triển thị trường. Chính quyền hỗ trợ hạ tầng, kỹ thuật và kết nối.
Công nghiệp chế biến nông, thủy sản chuyển lợi thế nguyên liệu thành giá trị kinh tế. Đầu tư chế biến, bảo quản và công nghệ sau thu hoạch giúp nâng giá trị sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Kết nối vùng nguyên liệu, nhà máy, logistics và doanh nghiệp xuất khẩu mở cơ hội sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Kinh tế biên giới là lợi thế nổi bật. Hệ thống cửa khẩu tiếp giáp Campuchia tạo điều kiện thúc đẩy thương mại, xuất nhập khẩu và trung chuyển hàng hóa. Giao thương gắn với hạ tầng cửa khẩu, kho bãi, vận tải và logistics. Khi kết nối đồng bộ, hàng hóa lưu thông thuận lợi, doanh nghiệp mở rộng thị trường, địa phương tăng nguồn thu.
Du lịch tạo sức lan tỏa đối với kinh tế An Giang. Trong 9 tháng năm 2026, tỉnh ước đón 23,48 triệu lượt khách, tổng thu gần 57.922 tỷ đồng; Phú Quốc giữ vai trò nổi bật. Cùng du lịch biển, đảo, giá trị văn hóa, lịch sử, tâm linh và cảnh quan sông nước tại Châu Đốc tạo điều kiện phát triển sản phẩm đa dạng.
Tỉnh đang kết nối điểm đến, nâng chất lượng lưu trú, vận tải và sản phẩm du lịch. Ngành du lịch chú trọng thời gian lưu trú, mức chi tiêu và giá trị dịch vụ. Liên kết du lịch biển, đảo với văn hóa, sinh thái và sông nước giúp mở rộng thị trường, tạo việc làm, thúc đẩy các ngành dịch vụ.
Những chuyển động trên cho thấy, An Giang đang chuyển hóa lợi thế thành động lực tăng trưởng. Hạ tầng mở rộng không gian, đầu tư tạo nguồn lực, nông nghiệp đổi mới sản xuất, công nghiệp chế biến nâng giá trị nguyên liệu, kinh tế biên giới thúc đẩy giao thương, du lịch mở rộng dịch vụ. Các lĩnh vực đang kết nối trong cấu trúc kinh tế rộng hơn.
Hành trình kiến tạo động lực tăng trưởng còn thách thức về hạ tầng, năng lực doanh nghiệp, tổ chức chuỗi sản xuất và thích ứng biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi. An Giang đang khơi thông nội lực, mở rộng liên kết, nâng chất lượng tăng trưởng, phát huy vị thế trong vùng ĐBSCL và đóng góp cho đất nước.