Ngày 9/4, TAND TP.HCM tiếp tục phiên xét xử sơ thẩm vụ án sai phạm liên quan đến việc chuyển nhượng khu “đất vàng” 39–39B Bến Vân Đồn (nay thuộc phường Xóm Chiếu, TP.HCM), gây thất thoát hơn 542 tỷ đồng tài sản Nhà nước. Trước khi vào tranh luận, Đại diện VKS nêu quan điểm và đề nghị các mức án đối với các bị cáo.
VKSND đã đề nghị Nguyễn Thị Như Loan (SN 1960, nguyên Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty Quốc Cường Gia Lai) mức án 24 tháng tù - 30 tháng tù nhưng hưởng án treo về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”. Còn 11 bị cáo là cựu lãnh đạo Tập đoàn cao su, Cao su Đồng Nai, Cao su Bà Rịa bị đề nghị từ 24 tháng tù treo đến 6 năm tù cùng về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Đại diện Viện kiểm sát tại tòa
Bị cáo Nguyễn Thị Hồng (SN 1955, cựu Phó chủ tịch UBND TP.HCM) bị đề nghị 30 tháng tù- 36 tháng tù nhưng hưởng án treo và Đào Thị Hương Lan (SN 1960, cựu Giám đốc Sở Tài chính TPHCM, đang trốn truy nã, bị xét xử vắng mặt) 3-4 năm tù về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Trần Khắc Chung (SN 1968, nguyên Kiểm soát viên phụ trách chung tại Tập đoàn Cao su) 24-30 tháng tù nhưng hưởng án treo về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”; Lê Quang Thung (cựu Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn cao su Việt Nam) 14-16 năm tù về hai tội “Nhận hối lộ và Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; Trần Ngọc Thuận (SN 1960, Cựu Thành viên HĐTV, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su) 5-6 năm tù về tội “Nhận hối lộ”.
Lê Y Linh (SN 1976, cựu Chủ tịch HĐQT đại diện Công ty TNHH Retro Harvest Finance tại Việt Nam, cựu Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín, Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Hoa Sen Vàng) 8-10 năm tù và Đặng Phước Dừa (SN 1960, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Đầu tư Phú Việt Tín, cựu Chủ tịch HĐTV Công ty cổ phần Việt Tín, cựu Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Đông Á) 8-10 năm tù về các tội: “Đưa hối lộ và Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Ba bị cáo Đoàn Ngọc Phương (SN 1976, cựu Phó Cục trưởng Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất, Bộ TN&MT, Chủ tịch HĐĐG Bộ TN&MT) 3-4 năm tù; Cao Đại Nghĩa (SN 1985, Phó Trưởng phòng giá đất, Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất, Bộ TN&MT) và Khương Thanh Tùng (SN 1986, Giám đốc Công ty Thẩm định giá Thăng Long) 30-36 tháng tù cùng về tội “Nhận hối lộ”. Đề nghị tuyên các bị cáo liên đới trả đủ số tiền đã gây thiệt hại cho Tập đoàn Cao su Việt Nam hơn 542 tỷ đồng, số còn lại tịch thu sung công quỹ.
Đại diện VKS cho rằng, các bị cáo đều là những người có trình độ, nhận thức pháp luật, nhận thức xã hội; có đầy đủ năng lực để nhận thức được những hành vi nào phù hợp với quy định của pháp luật, nhưng làm trái với quy định của pháp luật, đặc biệt là trong các lĩnh vực quản lý nhà nước về kinh tế. Vì động cơ tư lợi, vụ lợi cá nhân, hoặc do nhận thức pháp luật chưa đầy đủ, do nể nang, lệ thuộc cấp trên nên các bị cáo ở từng vị trí, lĩnh vực công tác đã thực hiện hành vi phạm tội. Hành vi của các bị cáo đã xâm phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước, gây thất thoát, thiệt hại về tài sản đặc biệt lớn, ảnh hưởng xấu và làm giảm uy tín của cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực quản lý nhà đất công sản tại TPHCM.
Các bị cáo tại tòa
Vì lợi ích của cá nhân, bị cáo Đặng Phước Dừa, Lê Y Linh đã đưa hối lộ cho một số lãnh đạo tại Tập đoàn Cao su Việt Nam, cùng hợp thức hồ sơ, thực hiện nhiều hành vi trái pháp luật, chuyển hoá đất công thuộc tài sản nhà nước thành tài sản tư nhân thông qua việc thành lập, chuyển nhượng vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, bản chất là bán khu đất 39-39B Bến Vân Đồn không định giá, đấu giá.
Các bị cáo thuộc Hội đồng định giá trong Tố tụng hình sự Bộ TN&MT, biết việc định giá tài sản là để cơ quan pháp luật có căn cứ xử lý hành sai phạm của các cá nhân có liên quan, nhưng không làm chủ được bản thân, chỉ vì lợi ích cá nhân đã đồng ý nhận tiền của Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa, làm trái công vụ, đạo đức nghề nghiệp, thực hiện việc định giá tài sản không đúng giá thị trường theo yêu cầu của Linh, Dừa, xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức nhà nước, gây dư luận xấu trong xã hội.
Hành vi phạm tội của các bị cáo ngoài việc gây thiệt hại lớn về tài sản của Nhà nước, gây ảnh hưởng xấu và làm giảm uy tín của cơ quan Nhà nước; còn gây bất bình, tạo dư luận xấu trong xã hội, do đó cần phải xử lý nghiêm mới đủ sức răn đe, giáo dục. Tuy nhiên xét thấy các bị cáo hầu hết nhân thân tốt, thành khẩn khai báo, người cao tuổi, quá trình công tác tốt nên cần giảm nhẹ.
Theo cáo trạng, khu đất 39-39B Bến Vân Đồn (Quận 4 cũ), nay là phường Xóm Chiếu, TP.HCM có diện tích hơn 6.200 m2, là công sản do Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần chia tách, quyền quản lý thuộc về hai đơn vị thành viên là Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa. Trong quá trình thực hiện phương án xử lý, sắp xếp khu đất, các bị cáo tại Tập đoàn Cao su và các đơn vị, tổ chức có liên quan đã thực hiện hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, chuyển nhượng tài sản nhà nước nhưng không định giá, đấu giá trái quy định.
Bị cáo Lê Quang Thung với vai trò quyền Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su, được giao quản lý, sử dụng tài sản của nhà nước là khu đất 39-39B Bến Vân Đồn. Giữa ông Thung và bà Linh đã có thỏa thuận ngầm Linh phải có trách nhiệm "chi lại" cho phía Tập đoàn Cao su 3 triệu USD. Cụ thể, 1,2 triệu USD là tiền chi riêng cho cá nhân bị cáo Thung; còn lại khoảng 1,8 triệu USD được thực hiện dưới hình thức Linh phải bán lại giá gốc 18 suất căn hộ của dự án cho các cá nhân phía Tập đoàn. Nếu họ không mua, Linh phải mua lại các suất này với giá chênh lệch khoảng 100.000 USD/căn.
Thực hiện thỏa thuận, bị cáo Thung đã nhận của Linh 200.000 SGD (thông qua việc trả viện phí cho con) và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace.
Sau khi nhận tiền, bị cáo Thung chỉ đạo miệng cho cấp dưới tại Công ty Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa ký các thủ tục góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín, sau đó chuyển nhượng vốn góp cho nhóm của Linh mà không qua đấu giá, thậm chí ký xác nhận khống việc nhận tiền.
Lê Y Linh sau đó đã 'bắt tay' với Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) để thâu tóm dự án và thỏa thuận tỷ lệ ăn chia: Linh hưởng 80% lợi nhuận (lo phía Tập đoàn Cao su), Dừa hưởng 20% lợi nhuận (lo chạy thủ tục với cơ quan chức năng).
Để lo được thủ tục cho việc sở hữu khu đất, Linh và Dừa đã hối lộ một số quan chức TPHCM thời điểm đó. Do có mối quan hệ từ trước, Linh và Dừa đã gặp gỡ và nhờ bị can Đào Thị Lan Hương (khi đó là Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 sắp xếp tài sản thuộc sở hữu Nhà nước) để nhờ sắp xếp khu đất nói trên cho Công ty Phú Việt Tín.
Đồng thời, Dừa cũng tiếp cận bị cáo Nguyễn Thị Hồng thông qua chồng bà này để đặt vấn đề. Từ văn bản đề xuất do bà Lan ký, bà Hồng đã đồng ý chủ trương giao khu đất này cho Công ty Phú Việt Tín.
Dừa sau đó đã đưa cho bà Hồng 10.000 USD trong túi quà và 50.000 USD dịp tân gia để "cảm ơn" việc ký văn bản giao đất. Riêng bà Lan không nhận tiền nhưng được Dừa hứa cho một căn hộ sau khi dự án hoàn thành.
Năm 2013, dự án đình trệ do nhóm Linh - Dừa mâu thuẫn và cạn vốn, bà Loan bắt đầu tham gia. Theo đề nghị của Linh và Dừa, bà Loan chuyển trước 50 tỷ đồng để Dừa đi "chi ngoại giao" cho phía Tập đoàn Cao su (lúc này là Tổng giám đốc Trần Ngọc Thuận) nhằm hoàn tất thủ tục.
Cáo trạng cũng xác định, Nguyễn Thị Như Loan dù nhận thức rõ khu đất trên là tài sản nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện, chuyển tiền giúp sức cho Lê Ý Linh, Đặng Phước Dừa mua khu đất này không qua định giá, đấu giá, trái quy định của pháp luật để sau đó chuyển nhượng lại cho mình. Sau khi nhận chuyển nhượng 100% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín (được thành lập theo chỉ đạo của bị cáo Thung) với giá 460,9 tỷ đồng đã bao gồm tiền sử dụng đất.
Tháng 8/2014, Quốc Cường Gia Lai mới chính thức được ghi nhận sở hữu 99% vốn điều lệ Phú Việt Tín trên giấy phép kinh doanh. Song, ngay từ ngày 5/9/2014, trước khi thâu tóm nốt 1% còn lại, bị cáo Loan đã ký thỏa thuận cam kết bán lại toàn bộ dự án cho Công ty CP Bất động sản Thịnh Vượng (thuộc Tập đoàn Novaland). Đến khi, hợp đồng chuyển nhượng chính thức được ký kết (ngày 17/11/2014), tổng giá trị chuyển nhượng có giá hơn 846 tỷ đồng. Hành vi của bị cáo Loan và các đồng phạm được xác định gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng. Trong đó, cá nhân bị cáo Loan được xác định hưởng lợi và chịu trách nhiệm đối với số tiền hơn 297,8 tỷ đồng.