(CATP) Từ năm 2024 đến nay, trên địa bàn xã Chư Prông (tỉnh Gia Lai) ghi nhận 4 trường hợp giếng khoan của người dân xuất hiện hiện tượng khí và nước phun lên mặt đất bất thường. Cơ quan chuyên môn nhận định, đây có thể là hiện tượng địa chất mang tính khu vực, đồng thời cảnh báo người dân không tự ý xử lý khi chưa xác định rõ nguồn gốc khí và quy mô tầng chứa nước.
CỤC Địa chất và Khoáng sản Việt Nam vừa có báo cáo nhanh kết quả khảo sát hiện tượng giếng khoan tự phun khí và nước tại hộ ông Đàm Xuân Hòa, ở làng Klă, xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai. Theo đó, ngày 20/7/2026, gia đình ông Hòa khoan sâu thêm khoảng 10m vào một giếng khoan cũ có độ sâu 160m thì bất ngờ xảy ra hiện tượng nước và khí phun lên mặt đất. Ban đầu, hỗn hợp khí và nước phun cao khoảng 10-15m, sau đó giảm xuống còn khoảng 1m, với lưu lượng nước ước tính 0,2-0,3 lít/giây.
Qua khảo sát, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam nhận định nhiều khả năng lỗ khoan đã xuyên vào tầng chứa nước có khí hòa tan, ở độ sâu khoảng 170-186m trở xuống. Thành phần khí tại khu vực có thể chứa CO2, tuy nhiên nguồn gốc và thành phần đầy đủ của khí vẫn chưa được xác định.
Đáng chú ý, hiện tượng giếng khoan phun khí, nước tương tự đã xuất hiện tại nhiều vị trí trên địa bàn Chư Prông từ năm 2024 đến nay, trong đó có khu vực 2 xã Ia Phìn và Ia Ia Kly (cũ). Đến nay, 3 trong tổng số 4 giếng từng xảy ra hiện tượng này đã dừng phun.
Giếng khoan của ông Đàm Xuân Hòa không ngừng phun khí và nước.
Cơ quan chuyên môn cho rằng đây có thể là hiện tượng địa chất mang tính khu vực, liên quan đến tầng chứa nước có áp nằm dưới lớp phủ bazan, trong đới ảnh hưởng của hệ thống đứt gãy Pô Cô và hoạt động núi lửa trẻ. Tuy nhiên, thành phần khí, chất lượng nước cũng như quy mô của tầng chứa hiện vẫn chưa được xác định đầy đủ. Do đó, hiện tượng này có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân ở khu vực miệng giếng, nhất là khi áp lực khí và nước thay đổi bất thường.
Từ kết quả khảo sát, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đề nghị khoanh vùng an toàn bán kính tối thiểu 30-50m quanh các lỗ khoan có hiện tượng phun khí, nước; cắm biển cảnh báo, dựng rào chắn và không để người dân, đặc biệt là trẻ em, người già và vật nuôi tiếp cận khu vực nguy hiểm.
Người dân cũng được khuyến cáo không tự ý trám lấp, hàn kín hoặc bịt miệng lỗ khoan; không đốt lửa hay sử dụng nguồn nhiệt gần miệng giếng. Nước phun trực tiếp từ giếng cũng không được sử dụng cho ăn uống khi chưa có kết quả phân tích chất lượng.
Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đồng thời đề nghị quản lý, khống chế các lỗ khoan nước trong khu vực không vượt quá độ sâu 150m. Khi phát hiện thêm điểm phun khí, nước, lưu lượng thay đổi bất thường, xuất hiện mùi khí lạ hoặc người dân có biểu hiện khó thở, chóng mặt..., cần báo ngay cho cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý.
Trước đó, ông Đàm Xuân Hòa cho biết gia đình có một giếng khoan sâu khoảng 160m, được sử dụng nhiều năm nhưng lưu lượng nước ngày càng giảm. Do nhu cầu nước tưới, gia đình quyết định khoan sâu thêm để tìm nguồn nước mới. Ngày 20/7, trong quá trình thi công, nhóm thợ nghe nhiều tiếng động phát ra từ lòng đất nên dừng khoan để kiểm tra. Khi rút mũi khoan, từ miệng giếng bất ngờ xuất hiện cột khí và nước phun mạnh lên mặt đất.
Một trường hợp khác xảy ra tại giếng khoan của ông Lê Danh Lăng (SN 1964, ngụ xã Chư Prông). Trước đó, gia đình ông Lăng thuê đơn vị thi công khoan giếng tại rẫy để phục vụ tưới cà phê. Khi mũi khoan xuống độ sâu khoảng 150m, giếng bất ngờ xuất hiện áp lực lớn, phun mạnh cột nước kèm khí lên khỏi mặt đất. Theo ghi nhận tại hiện trường, cột nước và khí có thời điểm phun cao khoảng 20-25m.
Giếng khoan của ông Lê Danh Lăng phun khí và nước cao khoảng 20m
Nhận thấy hiện tượng bất thường, ông Lăng yêu cầu đơn vị thi công dừng khoan. Để bảo đảm an toàn, gia đình thuê thợ đổ bê-tông gia cố khu vực miệng giếng và lắp van khóa nhằm kiểm soát áp lực khí, hạn chế rủi ro. Chính quyền xã Chư Prông sau đó khuyến cáo người dân không đến gần khu vực giếng khoan, báo cáo cơ quan chức năng để kiểm tra, xác định nguyên nhân và có phương án xử lý.
Vào tháng 7/2024, tại xã Ia Kly cũ (nay là xã Chư Prông), một hộ dân trong lúc khoan giếng tìm nước tưới cà phê cũng gặp hiện tượng nước phun mạnh. Mũi khoan được xác định đã xuyên vào túi khí ở độ sâu khoảng 180m, khiến khí kèm nước phun cao hàng chục mét. Sau sự việc, cơ quan chức năng lấy mẫu phân tích. Kết quả cho thấy nguồn nước từ giếng khoan không có bất thường đáng kể, trong khi mẫu khí phun lên có hàm lượng CO2 cao.