Ngày đầu "làm sạch" thuê bao di động

Anh N.V.H (32 tuổi, ngụ TPHCM) là một trong những người đầu tiên nhận được tin nhắn thông báo từ nhà mạng Viettel vào sáng sớm 15/4: "Thuê bao của quý khách có thông tin chưa trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Quý khách vui lòng xác thực lại trên ứng dụng VNeID hoặc đến cửa hàng gần nhất trước ngày 30/6". "Tôi giật mình vì chiếc SIM này dùng gần 10 năm rồi. Hóa ra trước đây tôi đăng ký bằng CMND 9 số, sau đó đã đổi sang CCCD nhưng quên cập nhật lại với nhà mạng", anh H. chia sẻ.

Ảnh minh họa

Theo Thông tư 08, nhóm thuê bao "phải xác thực" gồm 3 loại hình chính: Thứ nhất, thuê bao có thông tin chưa trùng khớp hoặc thiếu dữ liệu so với hệ thống quốc gia. Thứ hai, người đang dùng SIM đăng ký bằng Chứng minh nhân dân 9 số. Thứ ba, người nước ngoài đăng ký bằng hộ chiếu. Trong khi đó, những ai đã đăng ký chuẩn chỉnh bằng CCCD gắn chip chỉ cần một bước "xác nhận đang sử dụng" trên ứng dụng một thao tác đơn giản, mất chưa đầy một phút. Sự phân cấp này giúp giảm tải áp lực cho hệ thống, tránh gây quá tải như từng xảy ra trong những lần "đóng băng" SIM hàng loạt trước đó.

Dạo quanh đường 3/2 (TPHCM), không khó để nhận thấy các cửa hàng di động những ngày này nhộn nhịp hơn hẳn. Dù phần lớn thao tác đã có thể thực hiện online, nhưng với nhóm người cao tuổi, người không dùng smartphone hay đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, điểm giao dịch trực tiếp vẫn là "phao cứu sinh". Chị L.T.H, nhân viên một cửa hàng Viettel cho biết: "Từ sáng sớm đã có hơn 20 người đến nhờ hỗ trợ xác thực. Phần lớn là các cụ già, họ không biết dùng VNeID, có cụ còn không nhớ nổi mật khẩu tài khoản định danh. Chúng tôi phải hướng dẫn từng bước, hoặc làm thủ công nếu cần".

Một điểm mới đáng chú ý trong Thông tư lần này là lực lượng chức năng sẽ "đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hỗ trợ các nhóm đặc thù. Tổ công nghệ số cộng đồng, Đoàn thanh niên, Công an xã sẽ trực tiếp đến tận nơi giúp người dân xác thực tại chỗ, bảo đảm không ai bị "bỏ lại phía sau" trong tiến trình chuyển đổi số.

Khác với người Việt, một nhóm đối tượng khác bắt buộc phải "đối mặt" với nhà mạng: đó là người nước ngoài đăng ký SIM bằng hộ chiếu. Anh Park Ji-hoon (quốc tịch Hàn Quốc, chuyên gia đang làm việc tại Khu Công nghệ cao TPHCM) cho biết: "Tôi nhận được tin nhắn yêu cầu ra cửa hàng chính của nhà mạng để xác thực lại vì hộ chiếu của tôi hệ thống chưa đồng bộ với cơ sở dữ liệu dân cư Việt Nam. Hơi bất tiện, nhưng tôi hiểu đây là để an toàn".

Việc yêu cầu người nước ngoài đến trực tiếp nhằm ngăn chặn tình trạng kẻ xấu lợi dụng hộ chiếu giả hoặc cho thuê, mượn để mua SIM phục vụ lừa đảo xuyên biên giới. Trong khi đó, người Việt Nam ở nước ngoài được tạo điều kiện hơn khi có thể xác thực từ xa qua ứng dụng của nhà mạng, chỉ cần giữ nguyên số thuê bao phục vụ nhu cầu liên lạc với gia đình, đối tác trong nước.

Một chuyên gia an ninh mạng nhận định: "Việc xác thực SIM qua VNeID lần này không chỉ đơn thuần là cập nhật thông tin. Đó là cách cơ quan quản lý muốn "khóa" chặt chân danh tính số của mỗi người dân. Một thuê bao di động không chính chủ là một vũ khí lợi hại cho tội phạm. Lọc sạch được nguồn này, chúng ta có thể cắt giảm 70-80% các cuộc gọi lừa đảo, tin nhắn rác".

Trong năm 2025, lực lượng Công an đã xử lý hàng nghìn vụ lừa đảo qua điện thoại, chiếm đoạt tài sản lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Hầu hết các vụ việc đều sử dụng SIM không chính chủ, đăng ký bằng CMND 9 số bị làm giả hoặc thông tin của người khác. Việc "siết" xác thực lần này được kỳ vọng sẽ khiến các đối tượng xấu mất đi "công cụ” yêu thích. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện lợi, cơ quan chức năng cũng đưa ra cảnh báo đỏ về tình trạng lừa đảo "mạo danh nhà mạng" trong thời gian này. Đại diện Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) nhấn mạnh: "Người dân cần nhớ: Không một nhà mạng hay cơ quan chức năng nào yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu VNeID hay truy cập vào đường link lạ để xác thực SIM. Mọi thao tác đều được thực hiện an toàn trên ứng dụng VNeID chính thống hoặc qua tin nhắn đầu số chính thức của nhà mạng". Kẻ gian đã lợi dụng thời điểm này để gửi hàng loạt tin nhắn giả mạo, dẫn dụ người dùng bấm vào link tải ứng dụng "VNeID giả” hoặc chiếm quyền điều khiển điện thoại. Chỉ cần một phút chủ quan, tài khoản ngân hàng có thể bị "thổi bay" chỉ trong tích tắc.

Bên cạnh sự đồng tình, cũng có không ít ý kiến băn khoăn. Chị T.T.L (một tiểu thương chợ Bến Thành) chia sẻ: "Nhà tôi buôn bán, có 4 số điện thoại dùng cho cửa hàng, đều đăng ký tên chồng tôi. Giờ tất cả phải đi xác thực, trong khi chồng tôi lại đang đi làm xa. May mà giờ có thể xác thực qua VNeID, không phải ra tận nơi". Một bất cập khác được nhiều người phản ánh là tình trạng "quên tài khoản VNeID". Với những người lớn tuổi, việc cài đặt, kích hoạt và nhớ mật khẩu định danh điện tử mức 2 là một thách thức không nhỏ. Rất may, như đã nói, lực lượng hỗ trợ tại cơ sở đang được tăng cường để giải quyết vấn đề này. Trong khi đó, anh H.N (28 tuổi, nhân viên văn phòng tại Tân Bình) lại tỏ ra phấn khích: "Tôi chỉ mất 30 giây để xác nhận đang sử dụng trên VNeID. Quá nhanh và tiện lợi. Mong rằng sau đợt này, số điện thoại sẽ thực sự là căn cước mcông dân thứ hai của mỗi người, an toàn và minh bạch".

Thông tư 08/2026 không chỉ là một văn bản pháp lý, mà còn là một bước đi chiến lược trong hành trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số. Việc "định danh" SIM di động với căn cước công dân qua nền tảng VNeID sẽ là nền tảng vững chắc cho các giao dịch điện tử sau này: từ mở tài khoản ngân hàng, xác thực thanh toán, cho đến ký hợp đồng trực tuyến. Ngay trong ngày đầu tiên áp dụng, các nhà mạng lớn như Viettel, Vinaphone, MobiFone đã ghi nhận hàng triệu lượt xác thực thành công qua VNeID. Dù vẫn còn đó những xáo trộn nhất định, nhưng nhìn chung người dân đã dần quen với việc "sống chung" với chuyển đổi số.