(CATP) Nguyễn Thành Nam và Trần Việt Anh đã phạm vào tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam". Tất cả bắt nguồn từ cái gọi là "văn hóa Sờ ti cô” phá cách bỡn cợt, với tuyên bố "không sợ hãi" và có tính "khai phóng"! Cuốn sách "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" của tác giả Nguyễn Thành Nam khiến Nam bị bắt để điều tra về tội chống phá Nhà nước - có thể thấy đó chính là sản phẩm của lối tư duy méo mó, gieo rắc tư tưởng độc hại và được bắt nguồn từ sự dị hợm bởi cái gọi là "văn hóa Sờ ti cô”.
Bị can
Nguyễn Thành Nam trong một video nói sai hoàn toàn về Chủ tịch Hồ Chí Minh (Ảnh cắt từ video)
Một trong những người chủ trương và "đặt nền móng" cho văn hóa "Sờ ti cô” là ông Nguyễn Thành Nam. STCo (Sờ-ti-cô) - viết tắt của "Sáng tác Company" - ban đầu là tên một tổ chức vui chơi, văn nghệ. Bản chất của STCo được cho là hài hước, châm biếm, phá cách, tuyên bố "không sợ hãi" và mang tính "khai phóng". Nổi bật nhất là hoạt động chế lời các ca khúc, có cả một kho "nhạc chế", lấy các ca khúc truyền thống, nhạc Cách mạng hoặc nhạc trẻ rồi viết lại lời để chế diễu, phê phán, bỡn cợt. Theo quan điểm được nêu, đây là biểu hiện của việc coi thường pháp luật, sử dụng hình thức giễu nhại bị cho là phản cảm.
Bị can Nguyễn Thành Nam giới thiệu cuốn sách "Chuyện với Thanh..."
Chính nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, một trong những tác giả có ca khúc bị chế lời đã có lần bức xúc: "Bài hát lúc đầu mang tên là Đoàn Giải phóng quân vì quân đội ta khi mới thành lập có tên là Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đổi tên thành Vệ quốc quân. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đổi tên bài hát thành Đoàn Vệ quốc quân. Bài hát này là tinh thần của các chiến sĩ Anh hùng, của những anh Bộ đội Cụ Hồ. Nó đã đi qua hai cuộc kháng chiến anh dũng của dân tộc. Đây là sự vi phạm bản quyền, sự xúc phạm đối với tôi và cả những chiến sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc với lý tưởng hết sức trong sáng, đẹp đẽ”. Nhạc sĩ cũng bày tỏ: "Tôi thấy lạ khi có hiện tượng lan truyền và tán thưởng những lời bài hát bị xuyên tạc. Tôi cũng lo ngại trước lối sống hưởng thụ, cá nhân, ích kỷ ở không ít người. Là một cán bộ kháng chiến, một người già, tôi bày tỏ sự lo lắng về công tác định hướng, giáo dục thế hệ trẻ hiện nay".
Về mặt pháp lý, hành vi chế lời, xuyên tạc tác phẩm được cho là vi phạm quyền tác giả theo khoản 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (luật này đã được sửa đổi, bổ sung và được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026).
Thời điểm đó, Cơ quan chức năng Thành phố Hà Nội đã tiến hành kiểm tra, xử lý và xác định có hai hành vi vi phạm, gồm: vi phạm quyền tác giả và vi phạm các quy định về thuần phong mỹ tục. Mức xử phạt được áp dụng ở khung cao nhất theo quy định khi đó là 2 triệu đồng đối với mỗi hành vi vi phạm.
Một bộ tài liệu gồm bốn tập mà trước đây dư luận từng râm ran, trong đó hàng loạt ca khúc Cách mạng nổi tiếng của nền âm nhạc Việt Nam bị chế lời theo hướng giễu nhại. Chẳng hạn: "Hát một bài, bao nhiêu bọn khác run rẩy sợ hãi/Vang lừng danh tiếng công ty sáng tác" (chế theo nhạc bài "Tiểu đoàn 307" của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Trí).
Ở Chương VII mang tên "Những bài hát cấm trẻ em" (Tập I), nhiều ca khúc nổi tiếng như "Tình đất đỏ Miền Đông" của nhạc sĩ Trần Long Ẩn, "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" của nhạc sĩ Xuân Hồng cùng nhiều tác phẩm khác cũng bị chế lời, kể cả ca khúc "Hò kéo pháo" của nhạc sĩ Hoàng Vân.
Cuốn sách Chuyện với Thanh... của Nguyễn Thành Nam được cho là chịu ảnh hưởng rõ nét từ "phong cách", tư duy về cái gọi là "văn hóa STCo". Nam bị Cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi bị cáo buộc theo quy định của Bộ luật Hình sự liên quan đến tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam".
Nguyễn Thành Nam được xem là một trong những "kiến trúc sư trưởng" của "văn hóa STCo" từ những ngày đầu hình thành. STCo có một ranh giới rất mong manh giữa sự phóng khoáng, hài hước với sự suồng sã, thiếu chuẩn mực. Lối tư duy thích mổ xẻ vấn đề dưới những góc nhìn đầy méo mó và cách tiếp cận vượt chuẩn mực của STCo đã hiện rõ trong tác phẩm Chuyện với Thanh... Từ đó dẫn đến những nhận định mang tính chủ quan, xuyên tạc sai lệch về Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và một số sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước.
Nhiều câu hỏi được đặt ra: Vì sao Nguyễn Thành Nam lại lựa chọn khai thác cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh dưới góc nhìn quản trị, khởi nghiệp và tư duy độc lập, trong khi Chủ tịch Hồ Chí Minh là một chính khách, một vĩ nhân của thế giới và một Anh hùng giải phóng dân tộc? Đây là cách tiếp cận sai cả về phương pháp lẫn tư duy đồng thời thể hiện nhận thức lệch lạc về chính trị của Nam.
(Còn tiếp...)