(CATP) Có những ký ức dù năm tháng trôi qua lại càng thêm sâu đậm. Ba mươi tám năm sau ngày cứu 3 phi công Mỹ gặp nạn trên vùng biển Đá Lớn (Trường Sa) ngày ấy, những người lính tàu HQ-11 của Lữ đoàn 171 Hải quân Anh hùng vẫn nhớ như in từng con sóng, từng ánh mắt và cả lá thư cảm ơn được viết vội trước giờ chia tay. Với họ, đó không chỉ là nhiệm vụ cứu hộ, mà còn là bài học về tình người giữa đại dương bao la. "Đó là lần cứu hộ lịch sử thấm đẫm tình người giữa biển khơi không bao giờ quên trong cuộc đời lính biển của tôi" - cựu chiến binh Nguyễn Hữu Tuấn, nguyên Máy trưởng Tàu HQ-11 Anh hùng bày tỏ trong niềm xúc động.
Cuộc hội ngộ đặc biệt
Tôi gọi điện cho Đại tá Trần Văn Giáo - cựu chiến binh, nguyên Máy phó của tàu HQ-11 Anh hùng trong sự kiện cứu phi công Mỹ ở đảo đá Lớn năm 1988 và sau cuộc hẹn ngắn ngủi qua điện thoại, những cựu chiến binh của tàu HQ-11 Anh hùng ngày ấy đã có mặt đông đủ tại nhà riêng của Thượng tá Hoàng Văn Thể - người Thuyền trưởng 22 năm gắn bó với tàu săn ngầm 11.
"Cuộc hội ngộ đặc biệt sau nhiều năm sự kiện cứu phi công Mỹ đã lùi vào dĩ vãng, hơn 1/3 thế kỷ rồi nhưng sao mà chúng tôi quên được! Có lẽ đó là những ngày hoa lửa đẹp nhất trong cuộc đời lính biển"- cựu chiến binh Giáo xúc động bày tỏ. Còn với Thượng tá Hoàng Văn Thể thì: "Sự kiện ấy đã góp phần kéo Mỹ và Việt Nam xích lại gần nhau hơn, mở ra chân trời mới trong ngoại giao Việt - Mỹ”. Trong khi đó, cựu chiến binh Nguyễn Hữu Tuấn nhớ lại: "Nhờ có các chiến sĩ tàu HQ - 11 cứu sống, mà sau này người nữ phi công đã sinh con và đặt tên là Navy Eleven" (Hải quân 11).
Sau những phút giây gặp gỡ xúc động, ký ức xa xưa lại ùa về trong tâm khảm 5 cựu chiến binh: Hoàng Văn Thể, Trần Văn Giáo, Nguyễn Huy Tuấn, Nguyễn Quang Tạo, Lê Hữu Giáp. Đại tá Giáo kể, lúc đó ông đeo hàm thượng úy, giữ chức Máy phó cơ điện của tàu, ông Thể khi ấy là đại úy, đảm nhiệm vai trò Thuyền phó quân sự, ông Tạo cũng là đại úy giữ chức Thuyền trường tàu HQ-11, cựu chiến binh Nguyễn Huy Tuấn là Máy trưởng với cấp hàm trung úy, cựu chiến binh Lê Huy Giáp giữ vai trò ngành trưởng hàng hải.
Các cựu chiến binh (từ trái qua): Trần Văn Giáo, Lê Hữu Giáp, Hoàng Văn Thể, Nguyễn Huy Tuấn. Ảnh: MAI THẮNG
11 giờ 15 phút trưa 10/7/1988, như thường lệ, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) tàu HQ-11 ăn cơm xong chuẩn bị nghỉ trưa thì bất chợt phát hiện tiếng máy bay (MB) gầm rú phía Đông đảo Đá Lớn. Chỉ vài phút sau, chiếc MB kiểu vận tải quân sự vụt tới lắc lư như có ý xin hạ cánh. "Toàn tàu báo động chiến đấu khẩn cấp" - tiếng Thuyền trưởng Nguyễn Quang Tạo hô lớn. Một hồi kẻng báo động vang lên từ phòng trực ban. Tất cả về vị trí chiến đấu.
Lúc này chiếc MB loạng choạng ở phía Bắc đảo Đá Lớn rồi đâm nhào xuống biển cách tàu 1 hải lý. Tất cả CBCS trên tàu chỉ kịp nhìn thấy luồng sóng trắng xóa, rồi từ đó hiện lên chiếc phao cao su với 3 người bên trên. Thuyền phó quân sự - Đại úy Hoàng Văn Thể nhận lệnh hạ 2 xuồng cứu sinh và trực tiếp chỉ huy 1 tiểu đội nhanh chóng cơ động về phía MB gặp nạn để cứu người. Giữa sóng to gió lớn, 2 chiếc xuồng cứu sinh nhỏ xíu như sắp bị nuốt chửng vào lòng biển cứ chồm lên ngụp xuống.
Khi tiếp cận, những người gặp nạn vô cùng hoảng hốt, xung quanh họ là một màu nước biển vàng chói. Thì ra tất cả đã kịp giật những chai thuốc phát tín hiệu cấp cứu khi MB vừa chìm. Cảnh giác, Thuyền phó quân sự Hoàng Văn Thể đã yêu cầu tịch thu bộ đàm liên lạc và nói bằng tiếng Anh: "Chúng tôi là CBCS Hải quân Việt Nam đang sẵn sàng cứu các bạn". Ba viên phi công mừng rỡ. Một phi công nữ nói và ra hiệu rằng mình có thai 3 tháng. "Nghe vậy, tôi liền ra lệnh cho tổ xuồng đưa họ về tàu đồng thời tổ chức đón tiếp ân cần, khám sức khỏe cho Stein Necker - nữ phi công đang mang thai. Biết đứa con trong bụng còn sống, chị đã bật khóc. Hai người còn lại là Richard Kamaurer - chỉ huy tổ lái và nhân viên Michael Rneel...", Thượng tá Thể hồi tưởng lại.
Ngay sau khi 3 phi công Mỹ ổn định tinh thần, Thuyền phó Thể đã cử Máy trưởng Nguyễn Huy Tuấn - người nói tiếng Anh giỏi nhất - trực tiếp làm việc với họ. Qua tiếp xúc được biết tất cả là thành viên của đoàn bay CT-39-NALO192 thuộc Hải quân Mỹ (Hạm đội Thái Bình Dương), hôm đó đi làm nhiệm vụ từ Hàn Quốc đến Căn cứ Hải quân Subic (Philippines) thì gặp thời tiết xấu, MB không thể hạ cánh, bèn bay vòng ra biển thì gặp nạn.
Nguyên Máy trưởng tàu HQ-11 Anh hùng Nguyễn Huy Tuấn, sĩ quan hàng hải Lê Hữu Giáp, chiến sĩ Nguyễn Hữu Tiệp, Máy phó Trần Văn Giáo, cựu chiến binh Vũ Ngọc Sơn (hàng dưới từ trái qua, ảnh tư liệu)
Nhịn tắm, dành nước và sữa cho phi công Mỹ
Cựu chiến binh Hoàng Văn Thể cho biết, thời điểm ấy tàu HQ-11 làm nhiệm vụ trên biển đã 73 ngày, lương thực thực phẩm, rau xanh, nước ngọt cũng cạn. Giữa biển khơi bao la nắng và gió, hơn 106 CBCS đã phải chắt chiu chia nhau từng ca nước ngọt, nhường nhau từng cọng rau xanh, nhưng không nỡ để 3 phi công thiếu thốn. "Chúng tôi đã phát động phong trào tiết kiệm "Mỗi người nhịn tắm 7 ngày, dành nước ngọt cho 3 phi công". Thấy các bạn không ăn được cơm, Ban chỉ huy tàu quyết định mở kho lương thực dự trữ lấy mì tôm và sữa hộp cho họ đồng thời vận động CBCS nhường thuốc lá cho bạn. Được chăm sóc chu đáo, họ không còn rụt rè nữa, có người bắt đầu khe khẽ hát, đi lại trên lan can hút thuốc nhả khói khắp tàu", ông Thể kể.
Sau khi liên lạc với phía Mỹ theo đường ngoại giao, sáng 13/7/1988 ba phi công gặp nạn được tàu của Hải đoàn 128 Hải quân đón về đất liền. Cuộc chia tay có một không hai diễn ra ngay trên boong tàu. Giữa mênh mông sóng nước, một bên là những vị khách quốc tế gặp nạn, một bên là các chiến sĩ Hải quân ân nhân, ai cũng xúc động chẳng nói nên lời. Những tấm ảnh chụp vội làm kỷ niệm thay lời ghi nhớ công ơn của các CBCS Hải quân Việt Nam đã cứu họ. Xúc động xen lẫn niềm vui, phi công Richard Kamaurer bày tỏ: "Xin cảm ơn bộ đội Việt Nam. Cảm ơn các bạn. Nếu không có các bạn, chúng tôi đã bị chìm dưới đại dương bao la này". Còn chị Stein Necker bật khóc, xin mảnh giấy, mượn bút viết vội lá thư thay lời cảm ơn gửi lại tàu, trong đó có đoạn "... Cảm ơn các bạn đã cứu chúng tôi từ lòng biển cả. Lòng mến khách của các bạn thật tuyệt vời! Cảm ơn các bạn rất nhiều và chắc chắn chúng ta sẽ gặp lại nhau".
Tàu HQ-11 làm nhiệm vụ trên biển hiện nay Ảnh: MAI THẮNG
Bức thư của người nữ phi công Mỹ viết vội ngày nào đã thành kỷ vật thiêng liêng đặt tại phòng truyền thống của Lữ đoàn 171 Hải quân, trở thành một kỷ niệm đẹp về lòng nhân ái của những người lính Bộ đội Cụ Hồ. Được biết đứa con trai của nữ phi công Stein Necker sinh ra trên đất Mỹ và được chị đặt tên là Navy Eleven (HQ-11), tên con tàu với những người lính Hải quân dũng cảm đầy lòng nhân ái đã cứu mẹ con chị thoát nạn giữa đại dương bao la.
Tình đồng đội còn mãi
Thời gian trôi qua, những người lính trên tàu HQ-11 ngày ấy, bây giờ người đã nghỉ hưu (gồm cả các cựu chiến binh Nguyễn Quang Tạo, Hoàng Văn Thể, Trần Văn Giáo, Nguyễn Huy Tuấn, Lê Hữu Giáp sau hơn 30 năm lăn lộn với biển cả), người chuyển ngành, nhưng trong ký ức của họ vẫn luôn nhớ sự kiện cứu các phi công Mỹ ngày ấy.
38 năm hội ngộ, ngần ấy thời gian biết bao kỷ niệm của một thời áo lính ùa về. Ở cái tuổi trên ngưỡng "lục tuần", họ vẫn vô tư gọi nhau bằng "thằng, mày, tao, hắn..." đầy chất lính biển, rồi lại trầm ngâm ứa nước mắt khi hồi tưởng lại những ngày đồng cam cộng khổ ăn sóng nói gió giữa Trường Sa ngày ấy.