Lần đầu phát hiện các hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời có từ trường

Phát hiện này dựa trên các quan sát bằng kính viễn vọng ở Chile và Hawaii. Từ trường là một trường lực vô hình được tạo ra bởi sự chuyển động của vật liệu dẫn điện sâu bên trong một hành tinh. Đó chính là lõi kim loại nóng chảy của chúng kết hợp với sự quay của hành tinh mà tạo ra từ trường. 

Mỗi hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời này quay quanh một ngôi sao lớn và nóng ở khoảng cách rất gần, với một mặt luôn hướng về phía ngôi sao và mặt kia luôn hướng ra xa, giống như Mặt trăng quay quanh Trái đất.

Loại hành tinh này được các nhà thiên văn gọi là "Sao Mộc nóng" vì kích thước và thành phần tương đương với hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt trời của chúng ta là sao Mộc, mặc dù chúng có nhiệt độ cao hơn nhiều.

Những cơn gió mạnh thổi từ "mặt ban ngày" nóng bỏng sang "mặt ban đêm" lạnh lẽo trên các hành tinh này. Khoảng cách gần giữa các hành tinh với ngôi sao chủ của chúng khiến nhiệt độ khí quyển ở mặt ban ngày cực kỳ nóng.

Hình minh họa này cho thấy hoạt động từ tính trong một ngoại hành tinh là một khối khí khổng lồ như Sao Mộc nhưng có quỹ đạo rất gần với ngôi sao chủ của nó- Ảnh: ESO/M. Kornmesser, L. Calcada

"Điều bạn mong đợi là các hành tinh có nhiệt độ cao hơn sẽ có gió mạnh hơn. Càng nhiều năng lượng được đưa vào hệ thống, gió càng trở nên dữ dội. Nhưng chúng ta lại thấy điều ngược lại" - nhà thiên văn học Julia Seidel thuộc Phòng thí nghiệm Lagrange của Đài quan sát Côte d'Azur ở Nice, Pháp, tác giả chính của nghiên cứu được công bố hôm 2/6 trên tạp chí Nature Astronomy cho biết.

"Những hành tinh nóng nhất lại có gió yếu nhất, không làm xáo trộn khí quyển. Điều này thực sự kỳ lạ so với những gì chúng ta biết về cách hoạt động của khí quyển. Điều đó có nghĩa là tất cả năng lượng mà ngôi sao truyền vào khí quyển của hành tinh phải được tiêu tán theo một cách khác. Và khả năng duy nhất để hãm khí quyển nhanh đến mức đó là thông qua từ trường và sự tương tác của nó với các hạt tích điện chuyển động trong khí quyển" – Seidel kết luận.

Tốc độ gió trên bảy hành tinh ngoài hệ Mặt trời dao động lên đến 25.000 km/giờ, mạnh hơn cả trên sao Mộc.

Hầu hết các hành tinh trong hệ Mặt trời của chúng ta đều có từ trường nên các nhà nghiên cứu cho biết không có gì đáng ngạc nhiên khi các hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời cũng có. Nhưng họ nhận định rằng cho đến nay các nhà khoa học vẫn gặp khó khăn trong việc đưa ra bằng chứng thuyết phục.

"Chúng tôi không xem xét một hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời một cách riêng lẻ, mà chúng tôi xem xét một quần thể các hành tinh và thấy một xu hướng xuất hiện" - Seidel cho biết. Từ trường của Sao Mộc là từ trường lớn nhất và mạnh nhất trong hệ Mặt trời của chúng ta. Bảy hành tinh bên ngoài hệ Mặt trời tạo ra từ trường nhỏ hơn Sao Mộc nhưng tương đương với các hành tinh trong hệ Mặt trời nói chung.

Sao Thủy, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương cùng với Trái Đất và Sao Mộc là những hành tinh trong hệ Mặt trời tạo ra từ trường toàn cầu. Sao Kim và Sao Hỏa là hai hành tinh không có từ trường, mặc dù Ganymede - một mặt trăng lớn của Sao Mộc cũng tạo ra từ trường riêng của nó. Mặt trăng của Trái Đất từ ​​rất lâu trước đây cũng đã từng tạo ra từ trường riêng.

Từ trường là một trong những yếu tố quyết định liệu một hành tinh có thể duy trì bầu khí quyển của nó trong thời gian dài hay không.