(CAO) Giữa lúc tuyến hàng hải quan trọng Hormuz bị gián đoạn do xung đột ở Trung Đông, các tuyến đường bộ và đường sắt qua khu vực Trung Á đã phát huy tác dụng trong việc duy trì những chuyến hàng xuất sang Iran.
Hiện Tehran đang nỗ lực tìm cách giảm sự phụ thuộc vào phương thức vận tải thông qua đường biển, nhất là trong lĩnh vực nhập khẩu, bằng cách sử dụng các cửa khẩu đường sắt phía Bắc, đặc biệt là Incheh Borun và Sarakhs, khi có thể giúp kết nối với Trung Á, Trung Quốc và Nga.
Về phía đối tác, thời gian gần đây nổi lên số tàu hàng xuất phát từ Trung Quốc qua ngả Kazakhstan, Turkmenistan trước khi vượt cửa khẩu đường sắt Incheh Borun hoặc theo tuyến đường biển Caspi đưa hàng cập cảng phía Bắc Iran, có thời điểm hơn 100 chuyến trong vòng 1 tháng, biến tuyến đường vận chuyển vốn hạn chế trước đây thành huyết mạch kinh tế, qua đó giúp Iran giảm nguy cơ đứt gãy nguồn cung các mặt hàng thiết yếu đồng thời củng cố hành lang vận chuyển Trung Quốc - Trung Á - Iran trong mạng lưới thương mại khu vực.
Theo đó, tuyến đường sắt Tây An (Trung Quốc) - Tehran (Iran) dài hơn 10.000km vận hành vào tháng 5/2025, giờ hoạt động theo lịch trình mỗi tuần đều đặn; trong khi đó hành lang Kazakhstan - Turkmenistan - Iran khai thông từ năm 2014 cũng đang tiếp tục được mở rộng.
Một hành trình thường bắt đầu từ Tây An hoặc Nghĩa Ô, rời khỏi Tân Cương, qua đèo Horgos hoặc Alataw, tiếp tục qua ngả Kazakhstan, Turkmenistan, một số tuyến cũng sử dụng Uzbekistan, trước khi kết thúc tại Iran. Hiện các chuyến tàu chở hàng xuất khẩu giá trị cao của Trung Quốc sang Iran từ 50 - 60 toa, mỗi toa có sức chở khoảng 60 - 70 tấn, gồm: phụ tùng ôtô, thiết bị dành cho nhà máy điện cùng máy phát điện, các tấm pin mặt trời,…
Bản đồ hành lang thương mại nối châu Âu - châu Á qua kênh đào Suez, Nga, Iran, Trung Á
Thực tế cho thấy năng lực chuyên chở của vận tải đường sắt thấp hơn đường biển nhiều trong khi giá lại cao, nhưng giữa thời kỳ khủng hoảng của vận tải biển do cuộc chiến giữa Israel và Mỹ với Iran thì kênh vận tải dự phòng này đã đáp ứng phần nào yêu cầu trên, dù vẫn vướng một số trở ngại do năng lực hạ tầng cùng những “điểm nghẽn” ở khu vực biên giới làm ảnh hưởng đến việc bốc dỡ, trong khi các chuyến tàu phải đi qua nhiều quốc gia có khổ đường ray không giống nhau, buộc phải điều chỉnh nên sẽ làm chậm quá trình vận chuyển.
Bên cạnh đó, vận tải đường sắt không phải là giải pháp lý tưởng cho mọi loại hàng hóa, những bưu kiện nhỏ hoặc hàng cần vận chuyển gấp, hàng hóa có giá trị cao và cần giao đến tận nơi có thể được vận chuyển bằng đường bộ, đường hàng không hoặc một số giải pháp vận tải đa phương thức khác.
Hoàng Tô (theo wanaen.com)