(CAO) Giới quan sát quốc tế nhận định: Chiến tranh giữa liên minh Mỹ/Israel với Iran gây gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy giá nhiên liệu lên cao đã tạo ra bên hưởng lợi nhiều nhất, đó chính là các công ty dầu mỏ.
“Họ đang kiếm được quá nhiều tiền. Tôi không thích điều đó. Và tôi nên là người cuối cùng nói điều này bởi vì tôi là một người ủng hộ mạnh mẽ nền kinh tế thị trường tự do” - Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong Phòng Bầu dục hôm 3/8. Các công ty dầu mỏ – và lợi nhuận khổng lồ của họ – là mục tiêu mới nhất trong cơn giận dữ của ông.
Cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran đã đẩy giá dầu toàn cầu lên cao ngất, dẫn đến chi phí cao hơn cho người tiêu dùng Mỹ. Nhưng giá cao lại là một lợi thế cho các nước xuất khẩu dầu mỏ. Hôm 4/8, Saudi Aramco – công ty dầu mỏ lớn nhất thế giới đã báo cáo lợi nhuận tăng 33% trong quý thứ hai, lên 33,4 tỷ đô la Mỹ từ mức 25,2 tỷ đô la trong cùng kỳ năm ngoái.
Trong khi đó, người dân Mỹ đang tiếp tục “vật lộn” với cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả, khi giá xăng trung bình tăng vọt 37% kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Đây là một tình trạng khó xử cho ông Trump - một tổng thống đang “tuyệt vọng” tìm kiếm một chiến thắng chính trị hướng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 – theo nhận định của đài CNN.
Công ty Aramco đã tham gia cùng một loạt các tập đoàn dầu khí lớn khác báo cáo lợi nhuận khổng lồ ngay cả khi cuộc xung đột Mỹ-Iran đã làm giảm đáng kể lượng tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz — khiến việc xuất khẩu nhiên liệu từ khu vực này ra thị trường ở các khu vực khác đôi khi gần như là không thể.
Nhà máy lọc dầu và cảng dầu Ras Tanura của công ty Saudi Aramco ở Ả Rập Xê Út- Ảnh: Reuters
Cuối tuần trước, gã khổng lồ dầu khí Mỹ ExxonMobil cho biết lợi nhuận quý 2 của họ đã tăng hơn gấp đôi lên 14,5 tỷ đô la Mỹ so với cùng kỳ năm 2025. Đối thủ Chevron báo cáo lợi nhuận 12,1 tỷ đô la, gấp hơn bốn lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Và tuần trước, tập đoàn năng lượng lớn của Anh - Shell, đã báo cáo lợi nhuận gần 10 tỷ đô la trong quý – mức lợi nhuận hàng quý cao thứ hai trong lịch sử của công ty.
Lợi nhuận tăng vọt là một phần của mô hình quen thuộc: Khi nguồn cung toàn cầu bị hạn chế, nỗi sợ hãi và sự khan hiếm về nguồn cung sẽ khiến giá năng lượng tăng vọt và các chính trị gia sẽ phản đối.
Trong những tháng sau chiến dịch quân sự của Nga nhắm vào Ukraine vào năm 2022, Tổng thống Mỹ khi đó là Joe Biden đã chỉ trích điều mà ông gọi là hành động “trục lợi chiến tranh” của các nhà sản xuất năng lượng khi giá dầu và khí đốt tự nhiên toàn cầu tăng vọt, đồng thời gọi tình trạng này là “thuế trời cho” đối với lợi nhuận của các công ty dầu mỏ.
Giá một thùng dầu thô Brent - được giao dịch ở mức dưới 70 USD một chút trước khi cuộc chiến giữa liên minh Mỹ-Israel với Iran bắt đầu, nhưng kể từ đó giá dầu tiêu chuẩn này đã tăng lên ba con số bất chấp bất kỳ dấu hiệu tiến bộ nào trong các cuộc đàm phán hòa bình. Vào sáng 4/8, giá dầu Brent được giao dịch ở mức gần 80 USD/thùng, tăng 14% so với trước xung đột.
Rahul Choudhary đến từ Rystad Energy, cho biết thu nhập mới nhất của công ty Aramco cũng được thúc đẩy nhờ quyết định của công ty xuất khẩu nhiều sản phẩm có giá trị cao hơn như dầu diesel.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong Phòng Bầu Dục - Ảnh: AP
Tuy nhiên, “doanh thu cao không thể duy trì mãi mãi” – chuyên gia Choudhary nói với CNN, đồng thời lưu ý rằng kết quả của Aramco là do dầu được bán từ kho dự trữ, hiện đã thấp hơn. Giá cả, mặc dù không ổn định nhưng cũng giảm trở lại vào tháng 6 sau khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn tạm thời.
Trong khi Ả Rập Saudi đã tìm ra giải pháp cho một phần xuất khẩu dầu của mình, khi chuyển hướng các thùng dầu về phía tây và chất chúng lên các tàu chở dầu ở Biển Đỏ, thì tuyến đường này lại trở thành một khu vực dễ bị tổn thương khác.
Tháng trước, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã tuyên bố phong tỏa các tàu của Saudi ra khỏi eo biển Bab al-Mandeb trong hành trình đi từ Biển Đỏ và nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công vào tàu thuyền. Theo chuyên gia Choudhary, xuất khẩu dầu thô của Saudi qua Biển Đỏ đã giảm ít nhất một nửa. Chừng nào giá dầu còn ở mức cao, các công ty dầu mỏ sẽ kiếm được số tiền khổng lồ.