(CAO) Hôm 8/12, CNN dẫn cảnh báo của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhận định lá chắn bảo vệ được xây dựng xung quanh khu vực thảm họa của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Ukraine khó có thể còn nguyên vẹn khả năng ngăn chặn chất thải phóng xạ rò rỉ do hậu quả của một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) hồi đầu năm nay.
Lớp bảo vệ an toàn mới (NSC) tại Chernobyl, vốn bị "hư hại nghiêm trọng" bởi vụ tấn công bằng máy bay không người lái hồi tháng 2, đã "mất đi các chức năng an toàn cơ bản, bao gồm cả khả năng ngăn chặn rò rỉ phóng xạ" - IAEA cho biết trong một tuyên bố.
Ukraine cáo buộc Nga thực hiện vụ tấn công bằng drone nhắm vào khu vực thảm hoạ Chernobyl vào ngày 14/2, điều mà Điện Kremlin đã phủ nhận.
IAEA cho biết vụ tấn công đã đánh trúng NSC, gây ra hỏa hoạn và làm hỏng lớp vỏ bảo vệ xung quanh.
Cơ quan giám sát hạt nhân đã khuyến nghị cải tạo toàn diện kết cấu thép khổng lồ, được đưa vào sử dụng vài năm trước để phục vụ các hoạt động dọn dẹp và đảm bảo an toàn cho khu vực gần bốn thập kỷ sau vụ tai nạn nhà máy điện hạt nhân tồi tệ nhất trong lịch sử.
Tổng Giám đốc IAEA - Rafael Mariano Grossi cho biết: “Việc sửa chữa tạm thời có giới hạn đã được thực hiện trên mái nhà, nhưng việc khôi phục kịp thời và toàn diện vẫn rất cần thiết để ngăn chặn sự xuống cấp hơn nữa và đảm bảo an toàn hạt nhân lâu dài”.
Grossi cho biết thêm rằng không có thiệt hại vĩnh viễn nào đối với các kết cấu chịu lực hoặc hệ thống giám sát của NSC.
IAEA là cơ quan có sự hiện diện thường trực tại địa điểm này sẽ “tiếp tục làm mọi thứ có thể để hỗ trợ các nỗ lực khôi phục hoàn toàn an toàn và an ninh hạt nhân” - Tổng giám đốc Grossi cho biết.
Lá chắn bảo vệ được xây phủ trùm lên lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl - Ảnh: Getty
Đây không phải là lần đầu tiên Chernobyl trở thành tâm điểm chú ý trong suốt cuộc chiến kéo dài gần bốn năm của Nga tại Ukraine. Lực lượng Nga đã chiếm giữ nhà máy hạt nhân và khu vực xung quanh trong những ngày đầu của cuộc xung đột. Họ đã rời khỏi nhà máy và trao trả quyền kiểm soát cho nhân viên Ukraine chỉ hơn một tháng sau đó.
NSC là một cấu trúc thép hình vòm khổng lồ được xây dựng tại địa điểm Chernobyl để che phủ lò phản ứng số 4 bị phá hủy và chứa vật liệu phóng xạ.
Là công trình di động trên đất liền lớn nhất thế giới, NSC được nhận định là một kỳ quan kỹ thuật. Được xây dựng vào năm 2010 và hoàn thành vào năm 2019, nó được thiết kế để tồn tại trong 100 năm và đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ khu vực.
Dự án có chi phí 2,1 tỷ euro và được tài trợ bởi các khoản đóng góp từ hơn 45 quốc gia và tổ chức tài trợ thông qua Quỹ Hầm trú ẩn Chernobyl, theo thông tin từ Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Châu Âu. Năm 2019, Ngân hàng này đã ca ngợi dự án này là "sự hợp tác quốc tế lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực an toàn hạt nhân".
Vào ngày 26/4/1986, một vụ nổ đã phá hủy lò phản ứng số 4 tại Chernobyl, khi đó thuộc Liên Xô cũ, làm phát tán phóng xạ ra nhiều vùng rộng lớn ở Ukraine, Belarus, Nga và xa hơn nữa.
Theo IAEA và Tổ chức Y tế Thế giới, hơn 30 người đã thiệt mạng tại thành phố Pripyat gần đó của Ukraine, và nhiều người khác bị các triệu chứng do tiếp xúc với phóng xạ kể từ đó. Tỷ lệ dị tật bẩm sinh và ung thư ở cư dân sống trong khu vực tiếp xúc với phóng xạ vẫn còn cao.