Hỏi: Hình ảnh trích xuất từ camera hay tiếng nói ghi âm có được xem là chứng cứ trong vụ việc tranh chấp dân sự không? Làm thế nào để chứng cứ này được công nhận hợp pháp? (Hà Thu, phường Phú Mỹ, TPHCM).
Trả lời: Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định về chứng cứ như sau: "Chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho tòa án trong quá trình tố tụng hoặc do tòa án thu thập theo trình tự, thủ tục do bộ luật này quy định và được tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án cũng như xác định yêu cầu hay sự phản đối của đương sự là có căn cứ và hợp pháp".
Chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau: tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử; vật chứng; lời khai của đương sự; lời khai của người làm chứng; kết luận giám định; biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ; kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sản; văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập; văn bản công chứng, chứng thực; các nguồn khác mà pháp luật quy định.
Hình ảnh, video thu được từ camera giám sát hay ghi âm có thể được sử dụng làm chứng cứ hợp pháp trong các vụ án dân sự, hình sự hoặc tranh chấp với điều kiện phải bảo đảm về nguồn gốc, cách thức thu thập. Nội dung phải phản ánh đúng sự thật khách quan, liên quan trực tiếp đến vụ việc, không bị làm giả, cắt ghép. Dữ liệu này được xem là một dạng chứng cứ điện tử theo quy định pháp luật.
Điều kiện để hình ảnh từ camera, ghi âm được xem là chứng cứ hợp pháp:
- Tính xác thực: Đoạn camera, file ghi âm phải là bản gốc rõ ràng không bị can thiệp cắt ghép chỉnh sửa làm sai lệch nội dung;
- Nguồn gốc rõ ràng: Dữ liệu phải xác định được thời gian, địa điểm, người thực hiện ghi âm; camera ghi hình phải lắp đặt tại nơi được cho phép ở khu vực công cộng, không xâm phạm quyền riêng tư;
- Liên quan trực tiếp: Nội dung phải liên quan đến tranh chấp, hành vi vi phạm.
Trường hợp có nghi vấn hoặc sự phủ nhận của đương sự, cơ quan chức năng có thể yêu cầu giám định hình ảnh, giọng nói trong camera, file ghi âm.