Chủ động kiểm soát, bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp
Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng sôi động, các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có xu hướng diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, lực lượng Hải quan khu vực II đã chủ động tăng cường kiểm tra, giám sát, tập trung vào các tuyến và mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao.
Tại cảng Cát Lái, ngay từ những tháng đầu năm 2026, lực lượng hải quan đã triển khai các biện pháp rà soát, kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện hàng hóa không bảo đảm quy định, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Qua đó, cơ quan chức năng đã phát hiện gần 20.000 sản phẩm vi phạm, góp phần ngăn chặn hàng hóa không đủ điều kiện lưu thông thâm nhập thị trường nội địa.
Một trong những vụ việc đáng chú ý xảy ra ngày 24/4, khi Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 (Cục Hải quan) chủ trì, phối hợp với Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 (Chi cục Hải quan khu vực II) kiểm tra lô hàng của Công ty TNHH TMDV XNK H.G.
Theo khai báo, lô hàng gồm toner dưỡng da mới 100%, nhập khẩu từ Hồng Kông. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, lực lượng chức năng phát hiện 14.550 chai sản phẩm mang thương hiệu DR WONJIN đã hết hạn sử dụng từ ngày 16/8/2025.
Việc kịp thời phát hiện lô mỹ phẩm quá hạn sử dụng đã góp phần ngăn chặn nguy cơ sản phẩm không bảo đảm chất lượng đến tay người tiêu dùng, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát hải quan trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bạc đạn giả mạo xuất xứ KOYO của Nhật Bản (Ảnh: K.S)
Công tác đấu tranh với hàng giả mạo nhãn hiệu cũng được triển khai quyết liệt. Ngày 10/4, lực lượng chức năng phát hiện sai phạm của Công ty TNHH TM XNK HP khi doanh nghiệp này nhập khẩu hơn 15.000 sản phẩm khóa không khai báo, trong đó có 1.440 sản phẩm bị xác nhận là hàng giả mạo nhãn hiệu SOLEX.
Container chứa trên 9.300 sản phẩm giả nhãn hiệu đã bị Đội Kiểm soát hải quan phát hiện, tạm giữ (Ảnh: K.S)
Tiếp đó, ngày 23/4, qua kiểm tra một lô hàng quá cảnh đi Campuchia, lực lượng chức năng phát hiện hơn 3.000 sản phẩm giả mạo các thương hiệu lớn như MIKASA, LEGO và các nhân vật hoạt hình của Disney, Marvel.
Những vụ việc trên cho thấy sự chủ động của lực lượng hải quan trong kiểm soát hàng hóa không chỉ ở khâu nhập khẩu kinh doanh mà còn đối với hàng quá cảnh. Việc phát hiện, xử lý kịp thời các vi phạm góp phần bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, giữ gìn uy tín thương hiệu, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
Trước phương thức hoạt động ngày càng đa dạng của các đối tượng, lực lượng Hải quan khu vực II tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng thu thập thông tin, phân tích rủi ro và kiểm tra thực tế hàng hóa, qua đó phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, hạn chế nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng vi phạm pháp luật lọt qua cửa khẩu.
Ứng dụng công nghệ, phát hiện nhiều thủ đoạn ngụy trang ma túy
Đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia là một trong những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi lực lượng hải quan phải có bản lĩnh, kinh nghiệm nghiệp vụ, khả năng phân tích rủi ro và sự hỗ trợ hiệu quả của các phương tiện kỹ thuật chuyên dụng.
Các đối tượng không chỉ lợi dụng hành lý cá nhân mà còn tìm cách cất giấu ma túy trong hàng tiêu dùng phổ biến, bưu kiện chuyển phát nhanh hoặc hàng hóa xuất khẩu chính ngạch nhằm đưa chất cấm ra nước ngoài hoặc vận chuyển trái phép vào Việt Nam.
Trước thực tế đó, Chi cục Hải quan khu vực II đã tăng cường kiểm tra, giám sát trên các tuyến vận chuyển trọng điểm, chú trọng nhận diện những dấu hiệu bất thường trong khai báo và cấu trúc hàng hóa. Nhờ sự kiên trì, nhạy bén của cán bộ hải quan cùng việc ứng dụng thiết bị chuyên dụng, nhiều phương thức cất giấu ma túy tinh vi đã được phát hiện.
Cuối tháng 01/2026, lực lượng hải quan phát hiện hơn 8,7 kg ma túy tổng hợp được đúc tinh vi bên trong các hũ kem dưỡng tóc, kem ủ tóc trong một lô hàng xuất đi New Zealand. Ngày 20/01, lực lượng chức năng phát hiện 4,383 kg cần sa khô được giấu trong 44 chiếc khăn tắm nhập khẩu từ Thái Lan. Ngày 5/2, một nữ hành khách quốc tịch Thái Lan bị bắt giữ tại sân bay Tân Sơn Nhất khi mang theo 4,5 kg cocaine được cất giấu trong lớp đáy giả của vali hành lý. Tiếp đó, ngày 09/02, tại kho hàng TCS, lực lượng chức năng phát hiện hơn 2 kg Methamphetamine được đóng gói như những túi cà phê hòa tan và trà khô, dự kiến vận chuyển sang Australia. Ngày 18/3, thêm một vụ vận chuyển cần sa bị ngăn chặn khi đối tượng cất giấu chất cấm trong túi tôm khô ép chân không gửi đi Đài Loan. Đến ngày 09/4, 66 gram ma túy tổng hợp được phát hiện bên trong một bưu kiện khai báo là sổ tay tại bộ phận chuyển phát nhanh EMS...
Các sản phẩm giả nhãn hiệu, trên bao bì và sản phẩm đều ghi xuất xứ Japan
Những vụ việc liên tiếp được phát hiện cho thấy các đối tượng đã lợi dụng nhiều loại hàng hóa, hình thức vận chuyển khác nhau để che giấu hành vi phạm pháp. Trước thủ đoạn này, việc kết hợp kinh nghiệm nghiệp vụ với các phương tiện kỹ thuật hiện đại đã hỗ trợ lực lượng hải quan nâng cao khả năng nhận diện, kiểm tra và phát hiện chất cấm.
Đáng chú ý, Chi cục Hải quan khu vực II đã chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố 10 vụ, trong đó có 4 vụ ma túy. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong công tác thu thập, xử lý thông tin, sàng lọc rủi ro và phối hợp với các cơ quan chức năng đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm hình sự.
Bên cạnh đó, từ ngày 01/01 đến 10/02, lực lượng hải quan còn phối hợp với công an bắt giữ 2 vụ, 2 đối tượng liên quan đến hành vi mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy tại địa bàn Vũng Tàu và vận chuyển trái phép chất ma túy tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất.
Một điểm đáng chú ý trong công tác kiểm soát là việc sử dụng các thiết bị chuyên dụng, trong đó có máy quang phổ cầm tay Raman và vali thuốc thử nhanh ma túy. Những phương tiện này hỗ trợ cán bộ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, nhận diện chất nghi vấn, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả kiểm soát.
Tuy nhiên, hiệu quả đấu tranh không chỉ đến từ trang thiết bị hiện đại mà còn phụ thuộc vào trình độ nghiệp vụ, sự nhạy bén và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, công chức hải quan. Việc kết hợp giữa con người, quy trình nghiệp vụ và công nghệ đã góp phần giúp lực lượng chức năng chủ động hơn trước những thủ đoạn cất giấu ma túy ngày càng tinh vi.
Phối hợp liên ngành, nâng cao hiệu quả kiểm soát từ cửa khẩu
Hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý nhà nước về hải quan.
Trên tuyến đường biển, các đối tượng thường lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu để khai sai tên hàng, mã số, chủng loại hoặc mục đích sử dụng nhằm trốn thuế. Trong khi đó, tại tuyến hàng không, bưu điện và chuyển phát nhanh, đặc biệt tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, các đối tượng tìm cách lợi dụng quy định thông thoáng để vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ và ma túy qua biên giới.
Những thủ đoạn phổ biến gồm sử dụng thông tin giả, khai báo không trung thực hoặc tìm cách né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và địa bàn ngoài cửa khẩu, vi phạm chủ yếu liên quan đến quản lý nguyên liệu sản xuất xuất khẩu, sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích hoặc hợp thức hóa hồ sơ để trốn thuế.
Thực tế này đòi hỏi lực lượng hải quan không ngừng đổi mới phương pháp quản lý, tăng cường phân tích rủi ro, chủ động thu thập thông tin và nâng cao năng lực kiểm soát trên từng tuyến, địa bàn, lĩnh vực.
Theo ông Nguyễn Văn Trung, Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan, đơn vị đã chủ động đẩy mạnh phân tích rủi ro, nắm bắt tình hình địa bàn và tập trung vào các tuyến đường trọng điểm như hàng không và bưu chính quốc tế.
Cùng với các biện pháp nghiệp vụ chuyên ngành, việc tăng cường phối hợp giữa các lực lượng được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm. Dấu ấn đáng chú ý là việc ký kết Quy chế phối hợp giữa Công an TPHCM và Chi cục Hải quan khu vực II.
Quy chế phối hợp tập trung vào nhiệm vụ bảo vệ an ninh kinh tế và đấu tranh phòng, chống tội phạm, tạo cơ sở để hai lực lượng tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp xử lý vụ việc và hiệp đồng trong triển khai các biện pháp nghiệp vụ.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa hải quan và công an, cùng sự hỗ trợ của các lực lượng chức năng liên quan, giúp nâng cao khả năng phát hiện dấu hiệu vi phạm, xử lý kịp thời các vụ việc phức tạp và hạn chế tình trạng các đối tượng lợi dụng địa bàn, tuyến vận chuyển để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Bên cạnh đó, việc áp dụng các quy trình kỹ thuật mới, trong đó có sử dụng vali thuốc thử nhanh ma túy, góp phần hỗ trợ quá trình kiểm tra, nhận diện chất nghi vấn và nâng cao hiệu quả phối hợp xử lý tại hiện trường.
Những giải pháp đồng bộ này đã mang lại kết quả cụ thể. Trong giai đoạn từ ngày 01/01 đến 14/3, Chi cục Hải quan khu vực II đã xử lý 1.108 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 68 tỷ đồng và kiến nghị khởi tố 10 vụ án hình sự.
Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, tổng số vụ vi phạm được phát hiện lên đến hơn 1.700 vụ, với trị giá hàng hóa hơn 3.800 tỷ đồng.
Kết quả trên không chỉ thể hiện nỗ lực của lực lượng hải quan trong đấu tranh, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật mà còn góp phần bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, ngăn chặn hàng giả, hàng lậu và hàng hóa không bảo đảm quy định, qua đó tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.
Tiếp tục đổi mới công nghệ, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu
Từ thực tiễn công tác, Chi cục Hải quan khu vực II xác định tiếp tục tập trung xây dựng kế hoạch kiểm soát hải quan năm 2026; đẩy mạnh đấu tranh chống buôn lậu hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường rà soát, thu thập thông tin, xác định dấu hiệu nghi vấn; phát huy hiệu quả trang thiết bị chuyên dùng. Đồng thời, bảo đảm yêu cầu kiểm soát chặt nhưng không gây cản trở hoạt động thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Với kết quả nổi bật ngay trong những tháng đầu năm 2026, đặc biệt việc phát hiện liên tiếp các vụ ma túy lớn, Chi cục Hải quan khu vực II tiếp tục khẳng định vai trò tuyến đầu trong kiểm soát địa bàn, bảo vệ an ninh kinh tế và giữ vững kỷ cương pháp luật tại cửa ngõ xuất nhập khẩu trọng điểm phía Nam.