Nỗ lực toàn diện trong năm đầu nhiệm kỳ
Sáng nay, ngày 17/10, trình bày Báo cáo thẩm tra trước Quốc hội về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 – 2030. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị, phân mảnh thương mại, biến động năng lượng và tài chính gia tăng sức ép, nền kinh tế có độ mở lớn của Việt Nam phải đồng thời gánh vác nhiều nhiệm vụ: vừa phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng từ 10% trở lên, vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính trình bày Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027
Dù đối mặt với nhiều khó khăn, tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 đã đạt được những kết quả quan trọng, khá toàn diện. Dự kiến có 9/15 chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt kế hoạch, 5 chỉ tiêu phấn đấu đạt (chỉ có 1 chỉ tiêu về giảm nghèo đa chiều dự kiến chưa đạt). Trong 9 tháng đầu năm, GDP tăng trưởng ước đạt 9,01%; xuất khẩu tăng 24,5%; vốn FDI thực hiện tăng 12,1%; giải ngân vốn đầu tư công đạt 62,9% kế hoạch và CPI bình quân tăng 4,52%.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá cao sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương. Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, cơ bản khắc phục nợ đọng văn bản quy định chi tiết, cùng việc thúc đẩy các dự án hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số và khoa học công nghệ đã bước đầu tạo củng cố niềm tin, làm nền tảng cho sự tăng tốc giai đoạn 2026 – 2030.
Bên cạnh những kết quả đạt được, cơ quan thẩm tra của Quốc hội đã chỉ ra 06 vấn đề trọng tâm cần đặc biệt lưu ý trong công tác điều hành:
Thứ nhất, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa thực sự vững chắc: Bốn trung tâm kinh tế lớn chiếm gần 47% tổng GRDP cả nước (TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai) dự kiến đều không đạt mục tiêu tăng trưởng đặt ra cho năm 2026. Đầu tư tư nhân tăng chậm (14%), nền kinh tế nhập siêu 19,42 tỷ USD, xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI trong khi công nghiệp hỗ trợ và năng suất lao động cải thiện còn chậm.
Quang cảnh Kỳ họp
Hai là, áp lực lạm phát và rủi ro tài chính: CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52% (tiệm cận mức mục tiêu cả năm), riêng quý III tăng 4,80%. Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn khiến gánh nặng cung ứng vốn trung, dài hạn dồn lên hệ thống ngân hàng. Sự liên thông giữa ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và bất động sản tiềm ẩn rủi ro khuếch đại.
Ba là, nguồn lực đầu tư chậm chuyển hóa thành động lực tăng trưởng: Giải ngân đầu tư công dù đạt 62,9% nhưng số vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37%. Còn 1.131 dự án tồn đọng chưa hoàn thành tháo gỡ; tiến độ các dự án nguồn điện (đặc biệt là điện LNG) và lưới truyền tải chậm triển khai. Việc giải ngân vốn cho khoa học công nghệ mới đạt 37,26% số đã phân bổ.
Bốn là, khâu tổ chức thực thi thể chế vẫn là điểm nghẽn: Số lượng lớn văn bản pháp luật ban hành trong thời gian ngắn gây thách thức về tính đồng bộ và dự báo. Việc phân cấp, phân quyền ở một số nơi chưa đi đôi với nguồn lực và năng lực thực thi, nguy cơ dịch chuyển điểm nghẽn xuống cơ sở.
Năm là, khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn: 9 tháng đầu năm, số doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp giải thể tăng 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn, chịu chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ cao.
Sáu là, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều: Thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, thất nghiệp thanh niên còn cao. Sự chênh lệch dịch vụ thiết yếu giữa các vùng miền, tình trạng khó mua sách giáo khoa theo bộ thống nhất ở một số đô thị, cùng các vấn đề về hàng giả, ô nhiễm môi trường và an toàn mạng tiếp tục gây lo ngại.
Các đại biểu tham dự phiên họp
Kịch bản năm 2027: phải chọn đúng khâu đột phá, nâng cao hiệu quả thực thi
Năm 2027 được xác định là năm chuyển từ "đặt nền móng" sang "tăng tốc thực chất". Trước dự báo bối cảnh thế giới tiếp tục phức tạp, phục hồi kinh tế toàn cầu thiếu đồng đều, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban nhất trí với các định hướng và mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý kịch bản điều hành cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026 và có phương án dự phòng rõ ràng đối với các tình huống bất lợi.
Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tập trung vào 06 giải pháp trọng tâm: Kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô: Đặt sự phối hợp giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá ở vị trí trung tâm; phát triển thị trường vốn để giảm tải cho hệ thống ngân hàng.
Đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu: Khơi thông và phân bổ hiệu quả mọi nguồn lực từ đầu tư công, tư nhân, FDI và doanh nghiệp nhà nước. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, củng cố sức cầu nội địa. Đồng thời khẩn trương đưa Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất.
Ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng: Tập trung cho các dự án hạ tầng liên vùng để giảm chi phí logistics; bảo đảm đồng bộ nguồn điện, lưới điện, nhiên liệu dự trữ; xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng.
Đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số: Chuyển trọng tâm từ đầu tư nguồn lực đầu vào sang tạo ra sản phẩm ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Ưu tiên đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng.
Nâng cao hiệu quả thực thi thể chế: Chuyển từ đếm số lượng văn bản sang đo lường hiệu quả thực thi, giải quyết công việc và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, xã hội: Bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm bền vững, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, xử lý ô nhiễm môi trường và bảo đảm an toàn dữ liệu, quốc phòng, an ninh.