Tại hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp về dự thảo luật do UBND TPHCM tổ chức ngày 27-5, nhiều góp ý từ cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có lãnh đạo Tập đoàn Becamex, đã nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt: mọi cơ chế đặc thù cuối cùng phải hướng đến phục vụ người dân, người lao động và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được khẳng định việc Trung ương cho phép thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là “cơ hội rất lớn” để TPHCM phát triển nhanh và bền vững hơn
Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được khẳng định việc Trung ương cho phép thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là “cơ hội rất lớn” để TPHCM phát triển nhanh và bền vững hơn. Theo lãnh đạo thành phố, các cơ chế đặc thù thời gian qua như Nghị quyết 98 đã tạo động lực đáng kể cho tăng trưởng, song vẫn mang tính thí điểm, chưa đủ tạo niềm tin dài hạn cho cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Vì vậy, việc luật hóa các cơ chế này sẽ giúp hình thành nền tảng thể chế ổn định, minh bạch và lâu dài hơn cho quá trình phát triển.
Ông Nguyễn Thế Duy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Becamex phát biểu tại Hội thảo
Tại hội thảo, đại diện Tập đoàn Becamex đã có nhiều góp ý tâm huyết. Ông Nguyễn Thế Duy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Becamex, cho rằng Luật Đô thị đặc biệt không nên chỉ dừng ở việc phân cấp quản lý hành chính, mà cần trở thành “đạo luật mở khóa nguồn lực phát triển” cho thành phố. Theo ông, một TPHCM mới cần những cơ chế đủ mạnh, đủ linh hoạt và minh bạch để chuyển hóa tiềm năng thành nguồn lực thực tế phục vụ đời sống người dân.
Từ thực tiễn phát triển công nghiệp - đô thị nhiều năm qua, lãnh đạo Becamex đề xuất phát huy tốt hơn vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chiến lược. Theo đó, các doanh nghiệp này không chỉ là đơn vị sản xuất - kinh doanh đơn thuần mà cần được xem như “cánh tay đầu tư” của địa phương trong phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, logistics, năng lượng, đổi mới sáng tạo, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở cho người lao động. Đây được xem là một trong những gợi mở đáng chú ý trong bối cảnh TPHCM đang đứng trước áp lực rất lớn về dân số cơ học, nhu cầu nhà ở và hạ tầng an sinh.
Điểm đáng chú ý trong các góp ý của Becamex là tư duy phát triển không tách rời con người. Mục tiêu cuối cùng của các cơ chế vượt trội không chỉ là tăng trưởng GDP hay thu hút vốn đầu tư, mà phải tạo ra môi trường sống tốt hơn, cơ hội việc làm chất lượng cao hơn và điều kiện sinh hoạt thuận lợi hơn cho người dân. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong định hướng phát triển đô thị hiện đại của TPHCM.
Liên quan đến phát triển đô thị, ông Nguyễn Thế Duy đề xuất mở rộng tư duy về mô hình TOD - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Theo đó, TOD không chỉ xoay quanh các ga metro mà cần kết nối đồng bộ với đường sắt đô thị, cảng biển, trung tâm logistics và các hành lang công nghiệp - đô thị - dịch vụ. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ tạo thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng mà còn góp phần tái thiết những khu vực sử dụng đất kém hiệu quả, di dời các cơ sở gây ô nhiễm, cải tạo khu dân cư xuống cấp để hình thành các không gian sống xanh và thuận tiện hơn cho người dân.
Một nội dung khác được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là phát triển khu công nghiệp sinh thái, điện xanh và năng lượng tái tạo. Trong bối cảnh các tập đoàn quốc tế ngày càng đặt yêu cầu cao về ESG, giảm phát thải carbon và môi trường sống cho người lao động, việc luật hóa các cơ chế phát triển công nghiệp xanh sẽ giúp TPHCM nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Theo các chuyên gia, đây không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu thành phố muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đặc biệt, đề xuất bổ sung mô hình “Khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo” (STI Pilot Zone) vào Luật Đô thị đặc biệt được đánh giá là một trong những sáng kiến nổi bật tại hội thảo. Theo đề xuất của Becamex, đây sẽ không phải là một đơn vị hành chính mới, mà là khu vực áp dụng cơ chế đặc biệt để thử nghiệm chính sách về khoa học - công nghệ, giáo dục quốc tế, R&D, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và thu hút nhân tài.
Nếu được thiết kế hiệu quả, mô hình này có thể trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” để thu hút các trường đại học quốc tế, trung tâm nghiên cứu toàn cầu, doanh nghiệp bán dẫn, AI, robotics hay công nghệ sinh học đến TPHCM. Nhưng quan trọng hơn, theo lãnh đạo Becamex, mô hình này sẽ tạo ra việc làm chất lượng cao, môi trường học tập tốt hơn và cơ hội phát triển mới cho lực lượng lao động trẻ của thành phố. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi mà các cơ chế đặc thù cần hướng tới.
Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp công nghệ cũng đề xuất bổ sung cơ chế “đặt hàng” cho các sản phẩm công nghệ chiến lược như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây hay nền tảng dữ liệu đô thị. Theo các chuyên gia, khi có hành lang pháp lý rõ ràng, doanh nghiệp trong nước sẽ mạnh dạn đầu tư vào công nghệ lõi, đồng hành cùng chính quyền xây dựng đô thị thông minh và phục vụ người dân tốt hơn.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt hiện được xây dựng với nhiều nội dung đột phá như phân quyền mạnh hơn cho TPHCM, cho phép thí điểm chính sách mới, phát triển đô thị TOD, khu thương mại tự do, cơ chế sandbox cho đổi mới sáng tạo và các mô hình hợp tác công - tư mới. Đây được xem là bước đi cần thiết để TPHCM phát huy vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, như nhiều ý kiến tại hội thảo đã nhấn mạnh, mọi cơ chế vượt trội chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được hưởng lợi. Một đô thị đặc biệt không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay những tòa nhà hiện đại, mà còn bằng chất lượng sống, cơ hội việc làm, khả năng tiếp cận nhà ở, giao thông thuận tiện và môi trường sống bền vững cho hàng triệu người lao động đang góp phần tạo nên sức sống của thành phố.
Trong hành trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, những góp ý từ thực tiễn doanh nghiệp như Becamex cho thấy yêu cầu cấp thiết về một mô hình phát triển mới: lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy thể chế làm nền tảng và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Đó cũng là con đường để TPHCM không chỉ tăng trưởng nhanh hơn, mà còn phát triển bền vững và bao trùm hơn trong tương lai.