Phát triển tư duy an ninh toàn diện theo tinh thần văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Trong kỷ nguyên phát triển mới, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa diễn ra trong bối cảnh có nhiều thời cơ, thuận lợi nhưng cũng đối mặt với những thách thức an ninh ngày càng đa dạng, phức tạp. Giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân trở thành yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định và phát triển đất nước.

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc CATP Hà Nội dẫn đầu Đoàn đại biểu lực lượng An ninh Công an Thủ đô báo công dâng Bác trước Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12-7-1946/12-7-2026), ngày 30/6/2026

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị khóa XII “Về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng, bảo vệ Nhân dân, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta [1]. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự ổn định chính trị, phát triển bền vững đất nước, trong đó lực lượng chuyên trách giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đang đứng trước những yêu cầu mới. Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương nhấn mạnh: “Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước ta tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, bốn nguy mà Đảng đã chỉ ra vẫn đang hiện hữu, có mặt còn gay gắt hơn, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” còn diễn biến phức tạp” [2]. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị ngày càng sử dụng nhiều phương thức tinh vi nhằm xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ.

Thực tiễn đó đòi hỏi phải tiếp cận nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh chính trị, an ninh xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân. Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên chính thức xác lập quan điểm an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển đất nước. Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh: “Bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực...” [3].

Đối với lực lượng Công an nhân dân, lực lượng nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, tư duy an ninh toàn diện đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về nhận thức, phương thức hoạt động và năng lực thực hiện nhiệm vụ. Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch mà còn phải chủ động nhận diện, phòng ngừa các nguy cơ tác động đến an ninh tư tưởng, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.

Vì vậy, nghiên cứu phát triển tư duy an ninh toàn diện theo tinh thần Đại hội XIV và những yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Công an nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trong kỉ nguyên phát triển mới.

Tư duy an ninh toàn diện trong văn kiện Đại hội XIV - sự phát triển nhận thức lý luận của Đảng về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

An ninh là điều kiện nền tảng bảo đảm sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia. Trong thế kỷ XXI, nội hàm an ninh ngày càng mở rộng, theo đó, trong kỷ nguyên mới của đất nước, an ninh quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia không còn được nhìn nhận thuần túy trong phạm vi bảo vệ chủ quyền lãnh thổ hay giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, mà được mở rộng trên nhiều lĩnh vực mới, với quan điểm “an ninh toàn diện, sự tự chủ về chiến lược, lấy phát triển cao về chính trị, kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường, con người và đối ngoại làm động lực duy trì sự ổn định đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết để phát triển đất nước” [4]. Đây là quan điểm lần đầu tiên được Đại hội XIV của Đảng xác lập, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước.

Trước bối cảnh đó, Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục phát triển tư duy “chủ động, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” [3]. Điểm nổi bật của tư duy an ninh toàn diện là đặt an ninh và phát triển trong mối quan hệ thống nhất. Phát triển kinh tế - xã hội tạo nguồn lực củng cố quốc phòng, an ninh; đồng thời môi trường an ninh ổn định là tiền đề cho phát triển nhanh, bền vững. Do đó, bảo vệ an ninh phải chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động dự báo, phòng ngừa và kiểm soát nguy cơ ngay từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, tư duy an ninh toàn diện nhấn mạnh mối quan hệ giữa an ninh quốc gia với an ninh con người, coi sự an toàn, niềm tin, sự đồng thuận và tham gia của Nhân dân là nền tảng quan trọng để bảo vệ đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số, an ninh tư tưởng và an ninh không gian mạng trở thành bộ phận không thể tách rời của an ninh quốc gia, khi đây là môi trường các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá bằng những phương thức mới.

Có thể khẳng định, tư duy an ninh toàn diện trong Văn kiện Đại hội XIV là bước phát triển quan trọng trong lý luận của Đảng về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, tạo cơ sở để lực lượng Công an nhân dân đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực dự báo, chủ động bảo vệ an ninh quốc gia và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

Công an Hà Nội quyết liệt chuyển đổi số toàn diện trong giai đoạn 2025 - 2030 (Trong ảnh: Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc CATP Hà Nội (thứ hai từ trái sang) thăm gian trưng bày của Công an Hà Nội tại Hội nghị toàn quốc về chuyển đổi số lần thứ 4 trong lực lượng Công an nhân dân, ngày 27-10-2025)

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới từ góc tiếp cận tư duy an ninh toàn diện

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định công tác tư tưởng, lý luận giữ vị trí đặc biệt quan trọng, bảo đảm sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng thực chất là bảo vệ cơ sở chính trị, tư tưởng của chế độ, bảo vệ đường lối phát triển đất nước và niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng.

Trong bối cảnh mới, sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội đã tạo ra môi trường đấu tranh tư tưởng phức tạp hơn. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị ngày càng sử dụng nhiều phương thức tinh vi nhằm xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, phủ nhận thành tựu phát triển đất nước, kích động mâu thuẫn xã hội, tác động tiêu cực đến nhận thức và niềm tin của Nhân dân.

Từ góc tiếp cận an ninh toàn diện, những nguy cơ đối với nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ xuất hiện trực tiếp trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng mà còn có thể phát sinh từ những vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội, an sinh, đạo đức và quản trị quốc gia. Điều đó cho thấy an ninh tư tưởng có mối quan hệ chặt chẽ với an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh xã hội, an ninh con người và sự phát triển bền vững của đất nước.

Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tư duy an ninh toàn diện không chỉ là đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch mà quan trọng hơn là chủ động xây dựng môi trường xã hội ổn định, nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng của xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân và phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ gây mất ổn định. Bảo vệ nền tảng tư tưởng phải gắn với xây dựng “thế trận lòng dân”, bởi sự đồng thuận, niềm tin và khả năng tự nhận diện, phản bác thông tin sai trái của Nhân dân chính là nền tảng quan trọng bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Đặc biệt, trong môi trường truyền thông số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn với bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Sự xuất hiện của thông tin giả, thao túng nhận thức và các phương thức tác động dư luận bằng công nghệ mới đòi hỏi phải kết hợp đồng bộ các giải pháp chính trị, pháp luật, công nghệ và truyền thông nhằm xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, phục vụ sự phát triển đất nước. Nghị quyết 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị cũng đã nhấn mạnh: “Bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin của tổ chức và cá nhân là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.”[5]

Từ góc tiếp cận an ninh toàn diện có thể thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong phòng ngừa, nhận diện, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia; góp phần bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trong kỉ nguyên phát triển mới.

Những yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Công an nhân dân trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tư duy an ninh toàn diện

Là lực lượng vũ trang trọng yếu, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ sự ổn định chính trị của đất nước. Những phát triển mới trong tư duy an ninh theo tinh thần Đại hội XIV đặt ra yêu cầu lực lượng Công an nhân dân phải đổi mới toàn diện từ nhận thức, phương thức hoạt động đến năng lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Thứ nhất, cần quán triệt nhận thức mới về mối quan hệ giữa an ninh, ổn định và phát triển trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch mà còn là bảo vệ môi trường chính trị - xã hội ổn định, bảo vệ niềm tin của Nhân dân và các điều kiện cho sự phát triển bền vững. Vì vậy, lực lượng Công an nhân dân cần chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, nhận diện sớm các nguy cơ trên lĩnh vực tư tưởng, thông tin, xã hội; thực hiện hiệu quả phương châm bảo vệ an ninh quốc gia “từ sớm, từ xa”.

Thứ hai, cần nâng cao năng lực bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh thông tin trong không gian phát triển mới. Trong bối cảnh chuyển đổi số, các nguy cơ đối với nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng gắn với không gian mạng, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới. Điều đó đòi hỏi lực lượng Công an nhân dân phải làm chủ khoa học công nghệ, nâng cao năng lực dự báo, phát hiện, xử lý các phương thức chống phá mới; đồng thời chủ động xây dựng môi trường thông tin tích cực, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ ba, cần gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với bảo vệ an ninh con người và xây dựng “thế trận lòng dân”. Theo tư duy an ninh toàn diện, Nhân dân vừa là trung tâm, vừa là chủ thể của sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia. Vì vậy, mỗi hoạt động của lực lượng Công an nhân dân không chỉ hướng tới phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ mất ổn định mà còn phải góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân, củng cố niềm tin xã hội và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân.

Thứ tư, cần xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh trong kỷ nguyên mới. Các thách thức an ninh hiện nay đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải có tư duy chiến lược, năng lực công nghệ, khả năng phân tích, dự báo và xử lý hiệu quả các vấn đề an ninh phi truyền thống, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng và không gian mạng.

Thứ năm, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong điều kiện các nguy cơ an ninh ngày càng đa chiều, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể tách rời nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, truyền thông và quản trị không gian mạng. Công an nhân dân cần phát huy vai trò nòng cốt, đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng khác nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp trong phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ tác động đến an ninh quốc gia.

Có thể khẳng định, tư duy an ninh toàn diện theo tinh thần Đại hội XIV đặt ra yêu cầu lực lượng Công an nhân dân không chỉ thực hiện tốt vai trò “lá chắn” bảo vệ an ninh quốc gia mà còn phải trở thành lực lượng góp phần kiến tạo môi trường ổn định, an toàn cho phát triển; củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng thế trận lòng dân và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước biến đổi nhanh chóng, phức tạp, tư duy an ninh toàn diện theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là bước phát triển quan trọng trong nhận thức về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Tư duy này khẳng định bảo vệ an ninh quốc gia phải gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo môi trường ổn định cho phát triển đất nước.

Theo cách tiếp cận an ninh toàn diện, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần kết hợp giữa chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch với xây dựng sự đồng thuận xã hội, củng cố “thế trận lòng dân” và phòng ngừa các nguy cơ từ sớm, từ xa. Đây không chỉ là nhiệm vụ trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận mà còn là quá trình xây dựng nền tảng chính trị - xã hội vững chắc, nâng cao sức đề kháng của xã hội trước những tác động tiêu cực trong bối cảnh mới.

Là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, Công an nhân dân cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực dự báo, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với yêu cầu mới. Trong kỷ nguyên phát triển mới, lực lượng Công an nhân dân không chỉ giữ vai trò bảo vệ an ninh, trật tự mà còn góp phần kiến tạo môi trường ổn định, an toàn cho phát triển; bảo vệ an ninh con người, xây dựng “thế trận lòng dân”, qua đó bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững ổn định chính trị và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.