Sáng 28-5, Thành ủy TPHCM tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hội nghị tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến đến các xã, phường, đặc khu. Ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM chủ trì hội nghị. Đồng chủ trì có các ông Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM; ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM.
Bộ máy tinh gọn hơn, giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian
Quang cảnh hội nghị
Báo cáo sơ kết 1 năm, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp thể hiện rõ qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026. Hầu hết các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thu ngân sách nhà nước, xây dựng Đảng đạt và vượt; bộ mặt đô thị thành phố, hạ tầng đô thị đổi thay nhanh chóng. Công tác an sinh xã hội được thực hiện tốt.
Đặc biệt, phương thức điều hành của thành phố ngày càng thể hiện rõ tính “hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả - gần dân - sát dân”; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính. Chất lượng cung ứng các dịch vụ công thiết yếu tại cấp xã cơ bản được duy trì ổn định. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, vệ sinh môi trường, văn hóa, thể thao, tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính được bảo đảm. Công tác an sinh xã hội được thực hiện tốt.
Lãnh đạo Thành ủy TPHCM chủ trì hội nghị
Trong đó, TPHCM đã triển khai thực hiện một số chính sách mới mang lại hiệu quả thiết thực như: tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho nhân dân, miễn phí xe buýt; triển khai xây dựng, cải tạo công trình phục vụ nhu cầu sinh hoạt của nhân dân; đẩy nhanh tiến độ thực hiện ít nhất 200 công trình, dự án trọng điểm chào mừng các kỳ đại hội và ngày lễ lớn; chăm lo toàn diện cho người có công, hộ nghèo và công nhân - lao động...
Thành phố đạt được nhiều kết quả rất tích cực về hiệu quả vận hành tổ chức bộ máy chính quyền thành phố và cấp xã. Tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn hơn, giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian, tinh gọn tổ chức bộ máy bên trong, tăng cường tính trực tiếp giữa chính quyền và người dân, tăng tính chủ động và trách nhiệm cho chính quyền cấp xã.
Công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua việc giải quyết khối lượng lớn hồ sơ thủ tục hành chính với tỉ lệ đúng hạn đạt trên 99,5%, tỉ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 88%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 96%; 100% văn bản trao đổi dưới dạng điện tử.
Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết báo cáo
Việc phân cấp, phân quyền và giải quyết thủ tục hành chính thực hiện thông suốt. Trên cơ sở 1.065 nhiệm vụ được phân cấp tại 28 Nghị định của Chính phủ, thành phố đã ban hành nhiều quyết định về phân cấp, ủy quyền trên các lĩnh vực. Cụ thể, phân cấp, ủy quyền 900 nhiệm vụ của sở, ngành và 108 nhiệm vụ của UBND, Chủ tịch UBND TPHCM cho cấp xã chủ động hơn trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Theo đánh giá, phần lớn các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao tính chủ động của cơ sở, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Thành phố triển khai mô hình "một cửa - một quyết định - một đầu mối chịu trách nhiệm", với các dịch vụ công trực tuyến toàn trình và liên thông, cho phép người dân và doanh nghiệp nộp, theo dõi và nhận kết quả hồ sơ trực tuyến. Đồng thời, áp dụng giải quyết hồ sơ phi địa giới hành chính, giúp người dân có thể thực hiện thủ tục tại bất kỳ đâu trên địa bàn, không bị giới hạn bởi nơi cư trú; giảm đáng kể thời gian và chi phí, thể hiện sự quyết tâm xây dựng một nền hành chính phục vụ. Nhiều mô hình thí điểm đã tạo thuận lợi cho người dân như: mô hình "Trạm công dân số", các mô hình ứng dụng công nghệ robot, ki-ốt thông minh tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công và các khu phố, ấp gần người dân nhất để hoàn thiện, đánh giá hiệu quả và nhân rộng.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu
Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM nhận thấy vẫn còn một số hạn chế, tồn tại. Trong thời gian tới, TPHCM sẽ tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, tiếp tục tập trung triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Nghị quyết Đại hội lần thứ I của Đảng bộ thành phố và các chủ trương, định hướng mới của Trung ương, Thành ủy đảm bảo phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương; các nội dung, nhiệm vụ được quán triệt, thực hiện nghiêm túc trên tinh thần "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.
Nhất là triển khai thực hiện tốt Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới; nghiên cứu, xây dựng và trình ban hành Luật Đô thị đặc biệt nhằm tạo thể chế đồng bộ, khung pháp lý phù hợp, thông thoáng và ổn định, trở thành "đột phá của đột phá"; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số.
Thành phố tiếp tục thực hiện sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ, trong đó ưu tiên bổ sung nhân sự chuyên môn sâu cho các lĩnh vực công nghệ thông tin, tài chính - kế toán, đất đai, xây dựng, y tế, nông nghiệp, môi trường. Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc, chỉ đạo sát sao, chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính.
Thành phố sắp xếp, kiện toàn tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố trên địa bàn thành phố phù hợp với tình hình thực tiễn ở cơ sở gắn với sắp xếp tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội. Hoàn thành phương án sắp xếp lại trụ sở, tài sản công, trung tâm hành chính công theo quy định. Ưu tiên bố trí kinh phí, đẩy nhanh tiến độ triển khai xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng các trường học nhằm đảo bảo nhu cầu dạy và học của địa phương.
Hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền theo hướng đồng bộ, thống nhất
Từ thực tiễn triển khai phân cấp phân quyền, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền theo hướng đồng bộ, thống nhất giữa Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các luật, nghị định; kịp thời rà soát, sửa đổi các quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa phù hợp; tiếp tục phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương nhất là trong đầu tư, xây dựng.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường kiến nghị phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ đầy đủ nguồn lực về biên chế, tổ chức bộ máy, ngân sách, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung... Đối với các đô thị đặc biệt như TPHCM và Hà Nội, cần nghiên cứu cơ chế đặc thù về tổ chức bộ máy và biên chế phù hợp với quy mô dân số, khối lượng công việc và yêu cầu quản trị đô thị hiện đại. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với tái cấu trúc quy trình giải quyết công việc theo hướng giảm tầng nấc trung gian, tăng tính tự chủ và trách nhiệm của địa phương.
TPHCM kiến nghị các bộ, ngành quy định hoặc tham mưu quy định thẩm quyền giải quyết thuộc cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác của UBND cấp tỉnh (thay vì thẩm quyền của UBND cấp tỉnh hoặc chủ tịch UBND cấp tỉnh). Đồng thời, chuyển mạnh từ phương thức “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tăng cường kiểm tra, giám sát sau phân cấp, phân quyền. Đẩy mạnh xây dựng và kết nối đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, các bộ chuyên ngành kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn đối với các nhiệm vụ mới phân cấp, phân quyền.
“Để chủ trương phân cấp, phân quyền thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, tổ chức bộ máy, nguồn lực thực hiện và phương thức quản lý nhà nước theo hướng hiện đại, minh bạch, linh hoạt và hiệu quả hơn”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.
Rà soát trong đội ngũ cán bộ để điều chỉnh hợp lý
Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang ghi nhận những nỗ lực của địa phương, các cấp, các ngành trong việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong một năm qua. Với những điểm còn khó khăn và tồn tại, Bí thư Thành ủy TPHCM yêu cầu toàn hệ thống phải có tư duy, cách tiếp cận mới hơn, chú trọng chất lượng chứ không chỉ chạy theo số lượng. “Phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển. Đó mới là câu chuyện của bây giờ và tương lai, từ tư duy xin - cho sang tư duy tự chủ, tự chịu trách nhiệm có kiểm soát quyền lực”, Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang phát biểu
Bí thư Thành ủy TPHCM cho biết sẽ tiếp tục rà soát một số vị trí lãnh đạo TPHCM và sở, ngành sau 1 năm vận hành bộ máy mới. Xã, phường cần rà soát trong đội ngũ để điều chỉnh hợp lý, giữa các phường có thể hoán đổi nhân sự cho nhau để cân đối nguồn lực, vị trí công việc tại địa phương. Việc này cũng sẽ áp dụng cho các sở, ngành.
Đề cập đến Nghị quyết 09 Bộ Chính trị vừa ban hành, Bí thư Trần Lưu Quang cho hay Nghị quyết cho phép TPHCM tăng thêm tối đa 20% tổng biên chế, tức khoảng 14.000 công chức, 25.000 viên chức. Nghĩa là thành phố có thêm nguồn biên chế.
Thành phố đang sắp xếp đội ngũ người hoạt động không chuyên trách, trong đó có khoảng 995 người có thể trở thành công chức, viên chức (khoảng 2/3 là viên chức), 408 người có khả năng về khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ thông tin. Bí thư Thành ủy TPHCM lưu ý phải cẩn trọng trong việc tuyển dụng lại, lựa chọn được những người giỏi. Nếu không làm tốt sẽ phải chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của địa phương. Bí thư Thành ủy TPHCM cho biết bản thân ông rất ủng hộ chủ trương thi tuyển, sát hạch, dành chỗ cho những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc, người có kinh nghiệm tham gia trong hệ thống.
Bí thư Trần Lưu Quang thông tin tới đây thành phố sẽ không cào bằng, phân đều biên chế cho các địa bàn, sẽ có phường, xã còn nguyên nhưng cũng sẽ có nơi bị cắt bớt. Bí thư khẳng định TPHCM sẽ có tỉ lệ để dành nhất định cho cả thành phố và xã phường để tuyển chọn người giỏi, kêu gọi chuyên gia tham gia.