Khi người Thầy góp phần phòng ngừa ma túy từ trường học

Sự ra đời của "Không gian học tập cộng đồng về phòng, chống ma túy" tại trường Đại học Sư phạm TPHCM không đơn thuần thêm một địa chỉ tuyên truyền. Điều khiến chúng ta chú ý và cũng là điều đáng bàn nhất, chính là sự dịch chuyển vai trò: từ chỗ ngành giáo dục thường được xem là đối tượng phối hợp, tiếp nhận thông tin từ lực lượng chức năng, nay đã trở thành chủ thể kiến tạo một môi trường giáo dục phòng ngừa. Đây là bước chuyển về tư duy, và xa hơn là một cách định nghĩa lại trách nhiệm xã hội của người thầy.

Không gian học tập hướng đến sinh viên Sư phạm - những người sẽ đứng trên bục giảng trong tương lai gần. Một sinh viên Sư phạm hôm nay hiểu đúng về ma túy, nhận diện được thủ đoạn lôi kéo, biết cách truyền đạt kỹ năng phòng tránh, ngày mai có thể mang kiến thức ấy đến hàng trăm, hàng nghìn học sinh. Đây là hiệu ứng số nhân mà bất kỳ chiến dịch tuyên truyền trực tiếp nào cũng khó sánh được. Một buổi tập huấn cho vài chục sinh viên sư phạm có thể tạo ra tác động đến hàng vạn học sinh trong nhiều năm tới. Đó là giá trị mà không một con số thống kê lượt tham quan hay số lượng sản phẩm trưng bày nào phản ánh đầy đủ.

Thượng tá Lê Xuân Thanh - Phó trưởng Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an TPHCM

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm ma túy tại TPHCM cho thấy sự biến đổi không ngừng của loại tội phạm này. Trong 10 tháng đầu năm 2026, hơn 6.400 vụ vi phạm được xử lý, tăng hơn 40% so với kỳ liền kề; ma túy được ngụy trang trong thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử; những lời dụ dỗ không chỉ diễn ra ở địa điểm phức tạp mà còn trên không gian mạng. Trước thực tế ấy, những lời cảnh báo chung chung rằng "ma túy rất nguy hiểm" đã trở nên bất lực. Điều người trẻ cần là hiểu nguy hiểm như thế nào, nhận diện bằng cách nào, từ chối ra sao và tìm đến ai khi đứng trước nguy cơ.

Không gian học tập tại trường Đại học Sư phạm TPHCM đã tiếp cận đúng vào khoảng trống ấy: kết hợp kiến thức chuyên môn với phương pháp giáo dục trực quan, trải nghiệm và tương tác, biến những nội dung thành kiến thức gần gũi, có khả năng vận dụng. Đặc biệt, khi được đặt trong môi trường đào tạo giáo viên, những kiến thức ấy còn có cơ hội được nghiên cứu, chuyển hóa thành phương pháp giáo dục phù hợp với từng lứa tuổi - điều mà một lớp tập huấn thông thường khó làm được.

Lực lượng Công an mang đến kinh nghiệm thực tiễn, thông tin về tội phạm và kiến thức pháp luật. Ngành Sư phạm phát huy thế mạnh tổ chức giáo dục, nghiên cứu phương pháp truyền đạt, đào tạo đội ngũ giáo viên. Các tổ chức đoàn, hội đóng góp sức trẻ và khả năng kết nối cộng đồng. Doanh nghiệp đồng hành bằng nguồn lực và trách nhiệm xã hội. Mỗi lực lượng một thế mạnh, cùng hướng đến mục tiêu bảo vệ thế hệ trẻ.

Điều này cho thấy công tác phòng, chống ma túy đang được mở rộng từ phạm vi hoạt động chuyên môn của lực lượng chức năng sang sự tham gia chủ động, thực chất của các ngành, các cấp. Không phải ngành giáo dục làm thay nhiệm vụ của Công an, cũng không phải Công an chuyển giao trách nhiệm cho nhà trường. Điểm cốt lõi là mỗi ngành chủ động đảm nhận phần việc phù hợp nhất với chức năng của mình, tạo nên sức mạnh phòng ngừa ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, như mọi mô hình mới, thách thức nằm ở khâu duy trì và nhân rộng. Một không gian học tập dù được đầu tư bài bản đến đâu cũng khó phát huy hết giá trị nếu chỉ dừng lại ở hoạt động trưng bày. Nhận thức rõ điều đó, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã xác định tiếp tục đồng hành cùng nhà trường sau lễ khánh thành, từng bước đưa mô hình trở thành địa chỉ học tập, trải nghiệm và bồi dưỡng kiến thức thường xuyên.

TS. Cao Anh Tuấn - Phó Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm TPHCM

Đặc biệt, hướng phát triển xây dựng đội ngũ sinh viên sư phạm nòng cốt về tuyên truyền phòng, chống ma túy chính là điểm có khả năng tạo ra giá trị lâu dài. Bởi khi một sinh viên Sư phạm được trang bị kiến thức và kỹ năng phù hợp, những điều tiếp nhận hôm nay có thể theo các em đến những đợt thực tập, chương trình ngoại khóa, hoạt động tình nguyện và sau này là chính những lớp học mà các em phụ trách. Khi đó, người thầy không đơn thuần nhắc nhở học sinh tránh xa ma túy, mà có thể giải thích rõ nguy cơ, giúp các em nhận diện thủ đoạn, biết cách từ chối, chủ động tìm kiếm hỗ trợ và hình thành khả năng tự bảo vệ bản thân.

TPHCM đang phấn đấu đến năm 2027 có 50% xã, phường, đặc khu đạt tiêu chí địa bàn không ma túy và tiến tới mục tiêu xây dựng Thành phố không ma túy vào năm 2030, mô hình này mang ý nghĩa chiến lược. Đấu tranh quyết liệt với tội phạm là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ. Cùng với việc triệt phá các đường dây, kiểm soát nguồn cung, quản lý người nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, Thành phố cần tạo dựng những nền tảng phòng ngừa bền vững, nhất là đối với thanh, thiếu niên. Sự chủ động của ngành Sư phạm mang đến một cách tiếp cận có chiều sâu: tác động đến nhận thức trước khi hình thành hành vi nguy cơ, trang bị kỹ năng trước khi người trẻ đối diện cạm bẫy, phát huy vai trò của giáo viên để bảo vệ học sinh ngay từ môi trường giáo dục.

Sinh viên trường Đại Học Sư phạm xem không gian phòng, chống ma túy

Hiệu quả phòng ngừa không nằm ở số lượng khẩu hiệu được truyền đi, mà ở khả năng giúp con người nhận diện và tránh xa hiểm họa. Một chuyên án thành công có thể bóc gỡ một đường dây ma túy, ngăn chặn lượng lớn chất độc xâm nhập cộng đồng. Một người thầy được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng phòng ngừa có thể góp phần bảo vệ nhiều thế hệ học sinh trước nguy cơ sa vào ma túy. Hai nhiệm vụ khác nhau, nhưng cùng chung một mục tiêu: giữ gìn sự bình yên cho xã hội và tương lai của thế hệ trẻ.

Từ trường Đại học Sư phạm TPHCM, một cách làm mới đang được khởi đầu bằng sự chủ động của ngành Giáo dục, sự đồng hành của lực lượng Công an và trách nhiệm của cộng đồng. Và thông điệp sâu sắc nhất mà công trình mang lại có lẽ là điều này: cuộc chiến phòng, chống ma túy không chỉ cần những người chiến đấu quả cảm trên mặt trận đấu tranh với tội phạm, mà còn cần những người thầy tận tâm trên mặt trận giáo dục, phòng ngừa. Bởi bảo vệ thế hệ trẻ trước ma túy không chỉ là ngăn chặn hiểm họa hôm nay, mà còn là gìn giữ tương lai của Thành phố ngày mai.